Odluka Vrhovnog suda o tužbi pravnog lica za diskriminaciju

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž 5889/23 od 31.05.2024. godine, stavom prvim izreke, odbijena je kao neosnovana žalba tužioca i potvrđena presuda Višeg suda u Smederevu P 7/23 od 23.08.2023. godine, koja je javno objavljena 23.08.2023. godine, ispravljena rešenjem P 7/23 od 07.09.2023. godine. Stavom drugim izreke, odbijen je zahtev tužilaca za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Protiv pravosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP koja je učinjena u postupku pred drugostepenim sudom, iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, prekoračenja tužbenog zahteva, pogrešne primene materijalnog prava i pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja.

Ispitujući pobijanu presudu na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“, broj 72/11... 18/20 i 10/23- drugi zakon), Vrhovni sud je našao da revizija tužioca nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a u postupku pred drugostepenim sudom nema propusta u primeni odredaba ZPP. Navodi revidenta da je drugostepeni sud učinio bitnu povredu odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. u vezi članova 7. stav 2, 230, 308. i 315. ZPP jer je drugostepeni sud prihvatio pogrešno utvrđeno činjenično stanje prvostepenog suda i pobijanu odluku zasnovao na činjeničnom stanju utvrđenom u prvostepenom postupku nisu osnovani jer je drugostepeni sud postupao u svemu prema ovlašćenjima iz člana 396. stav 1. ZPP i ocenio sve bitne žalbene navode.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je tuženoj Opštini Kovin 09.12.2022. godine podneo zahtev - prijavu za vršenje inspekcijskog nadzora u skladu sa članom 124. stav 1. Zakona o stanovanju i održavanju zgrada tražeći da komunalna inspekcija proveri da li je Stambena zajednica u Ulici BB ... u ... izabrala i registrovala upravnika u skladu sa Zakonom o stanovanju i održavanju zgrada. Tužilac je naveo da je 14.09.2019. godine primio javno obaveštenje od strane te stambene zajednice da je registrovani upravnik VV, iako uz prijavu za registraciju nije podnet zapisnik sa sednice Skupštine Stambene zajednice u Ulici BB ... u ... koji sadrži odluku o izboru tog lica, da VV nije vlasnik nijednog posebnog dela zgrade, te da ne može da bude izabran za upravnika, da je u vezi sličnih situacija komunalna inspekcija opštine Kovin reagovala i nalagala registratoru opštine Kovin da izvrši vraćanje u prethodno stanje, da je VV podneo apsolutno ništavu odluku od 11.09.2019. godine potpisanu od nepoznatog lica. Rešenjem opštine Kovin, Opštinska uprava Kovin, Odeljenje za privredu, imovinskopravne poslove od 19.06.2019, godine usvojena je registraciona prijava za promenu podataka u Registru stambenih zajednica i registrovana promena podataka kod Stambene zajednice BB ... tako što je brisan GG iz ..., upisan kao upravnik stambene zajednice, a upisan VV kao upravnik stambene zajednice. Rešenjem opštine Kovine, Opštinske uprave Kovin, Odeljenja za privredu, imovinskopravne poslove i poslove LER-a 07.08.2019. godine ukinuto je rešenje od 19.06.2019. godine i odlučeno da se izvrši brisanje iz registra stambenih zajednica VV iz ... upisanog kao upravnika stambene zajednice i uspostavi prethodno registrovano stanje rešenjem od 12.12.2017. godine, kojim se u registar stambenih zajednica upisuje GG, kao upravnik Stambene zajednice BB ... . Rešenjem opštine Kovine, Opštinske uprave Kovin, Odeljenje za privredu, imovinskopravne poslove i poslove LER-a od 18.09.2019. godine usvojena je registraciona prijava za promenu podataka u Registru stambenih zajednica i registrovana promena kod Stambene zajednice BB ... tako što je brisan upravnik stambene zajednice GG, a upisan VV kao upravnik stambene zajednice. Nesporno je da je protiv ovog rešenja izjavljena žalba i da se vodi upravni spor.

Polazeći od napred navedenog prvostepeni sud je odbio tužbeni zahtev, nalazeći da opisano ponašanje tuženih, prema tužiocu ne predstavlja diskriminaciju, odnosno diskriminatorsko ponašanje prema odredbama Zakona o zabrani diskriminacije, te je prvostepeni sud primenom člana 2. stav 1. tačka 1, članova 5-13 i 45. Zakona o zabrani diskriminacije, odbio tužbeni zahtev tužioca kojim je tražio da sud utvrdi da je prema njemu izvršena diskriminacija, zabrani dalje vršenje diskriminacije i naloži tuženima da otklone posledice. Kako tužilac u ovom postupku smatra da je diskriminacija od strane tuženih prema njemu izvršena iz razloga što nije izvršen inspekcijski nadzor i otklonjeni nedostaci u postupku registracije upravnika Stambene zajednice u Ulici BB ... u ..., zaključili su da o registraciji upravnika zgrade odlučuje se u posebnom upravnom postupku i protiv odluke registratora dozvoljena je žalba, a u konkretnom slučaju pokrenut je i upravni spor, te o eventualnim nepravilnostima odlučuje nadležni organ u tom postupku ocenili su da se ne može zaključiti da je postupanje tuženih bilo diskriminatorsko, da je bilo u vezi sa ličnim svojstvima tužioca i njegovog zastupnika.

Po nalaženju Vrhovnog suda, odluka drugostepenog suda je zasnovana na pravilnoj primeni materijalnog prava.

Zabrana diskriminacije u oblasti rada propisana je Ustavom i Konvencijom za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, a bliže je regulisana Zakonom o zabrani diskriminacije i Zakonom o radu. Pre svega, odredbom člana 21. stav 3. Ustava Republike Srbije i člana 14. Konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda u vezi člana 1. Protokola broj 1 uz Konvenciju zabranjena je svaka diskriminacija neposredna ili posredna, po bilo kom osnovu. Nadalje, odredbom člana 2. stav 1. Zakona o zabrani diskriminacije („Službeni glasnik RS“ broj 22/09) propisano je da izrazi „diskriminacija“ i „diskriminatorsko postupanje“ označavaju svako neopravdano pravljenje razlike ili nejednako postupanje odnosno propuštanje (isključivanje, ograničavanje ili davanje prvenstva), u odnosu na lica ili grupe kao i članova njihovih porodica, ili njima bliska lica na otvoren ili prikriven način, a koji se zasniva na nekom ličnom svojstvu.

Prema članu 41. stav 1. Zakona o zabrani diskriminacije propisano je da je svako ko je povređen diskriminatorskim ponašanjem ima pravo da podnese tužbu sudu dok je članom 43. propisano da sudska zaštita podrazumeva i pravo na naknadu materijalne i nematerijalne štete.

Polazeći od zakonskih normi, osnovna karakteristika diskriminacije jeste pravljenje razlike između lica koje tvrdi da je diskriminisano i drugih lica u istoj ili sličnoj situaciji, koje pri tom mora biti neopravdano i mora biti vezano za neko lično svojstvo diskrimisanog lica. Takođe, prema članu 45. stav 2. navedenog zakona, lice koje tvrdi da je diskriminisano mora da učini verovatnim akt diskriminacije, odnosno da mu je zbog nekog ličnog svojstva povređeno ljudsko ili manjinsko pravo zajemčeno Ustavom i to predstavlja neophodnu pretpostavku da bi se mogla utvrditi povreda načela zabrane diskriminacije. Ukoliko neopravdano nejednak tretman nema za osnov lično svojstvo onda može biti reč o nekom drugom zabranjenom protivpravnom ponašanju, ali ne i o diskriminaciji. Kako tužilac u ovom postupku smatra da je diskriminacija od strane tuženih prema njemu izvršena iz razloga što nije izvršen inspekcijski nadzor i otklonjeni nedostaci u postupku registracije upravnika Stambene zajednice u Ulici BB ... u ..., a lično svojstvo koje tužilac navodi kao osnov diskriminacije su statusno istupanje kroz pravni promet sa konatacijom vlasništva na svojini tužioca koja predstavlja svojinu udruženja, teritorijalnu pripadnost vlasnika tužioca, na oblasti ostvarivanja ciljeva vlasnika tužioca odnosno klasifikacije delatnosti vlasnika tužioca na povezanom licu u smislu zakona, na radnom poreklu zakonskog zastupnika tužioca koji je ujedno bio i jedan od osnivača, na političkom ubeđenju zakonskog zastupnika tužioca i članstva u partijama odnosno političkoj različitosti bez obzira na pripadnost ili ne određenom političkom članstvu, stručnoj osposobljenosti, starosnoj dobi i imovnom stanju zakonskog zastupnika, zdravstvenoj sposobnosti zakonskog zastupnika i njegovom intelektu, na javnom izražavanju njegovih stavova, na jezku na kom zakonski zastupnik tužioca piše pismena, na stručnoj osposobljenosti zakonskog zastupnika tužioca odnosno njegovog pravičnog znanja. Ova svojstva su svojstvena fizičkom licu a ne i tužiocu kao pravnom licu zbog čega su pravilno zaključili nižestepeni sudovi da je neosnovan zahtev za utvrđenje diskriminatorskog ponašanja tuženih prema tužiocu kao pravnom licu i pravilno odbili tužbeni zahtev, zbog čega se neosnovano revizijom pobija pravilnost primene matrijalnog prava.

Osporavanje pravilnosti utvrđenog činjeničnog stanja nije dozvoljen revizijski razlog u smislu člana 407. stav 2. ZPP.

Vrhovni sud je cenio i ostale navode revizije ali ih nije posebno obrazlagao ceneći da nisu od uticaja za donošenje drugačije odluke u skladu sa ovlašćenjima iz člana 414. stav 2. ZPP.

Iz navedenih razloga na osnovu člana 414. stav 1. Vrhovni sud je odlučio kao u stavu prvom izreke.

Predsednik veća-sudija

Mirjana Andrijašević, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković