Rešenje Vrhovnog suda o utvrđivanju tržišne naknade za eksproprisano zemljište

Protiv pravnosnažnog rešenja donetog u drugom stepenu predlagač je, s pozivom na odredbu člana 404. Zakona o parnično postpupku blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava. Označena odredba Zakona o parničnom postupku shodno se primenjuje u vanparničnom postupku određivanja naknade, propisanu nepokretnost, na osnovu člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku.

U konkretnom slučaju, po oceni Vrhovnog suda postoji potreba za odlučivanjem o posebnoj reviziji predlagača, a radi ujednačavanja sudske prakse po pitanju naknade za eksproprisanu nepokretnost i visinu njene tržišne vrednosti.

Iz tih razloga na osnovu člana 404. ZPP, a u vezi člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku odlučeno je kao u stavu prvom izreke.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji u smislu člana 408. Zakona o parničnom postupku, a u vezi člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku, Vrhovni sud je našao da je revizija predlagača delimično osnovana.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, rešenjem Grada Kraljeva, Gradska uprava, Odeljenje za upravljanje imovinom, Odsek za imovinsko-pravne poslove i poslove upravljanja imovinom br. 465-29-119/2020-05 od 02.03.2021. godine eksproprisan je uz naknadu deo kp 2391 u površini od 11a 43m2, deo kp 2410 u površini od 7a 69m2, deo kp 2411 u površini od 11a 95m2 i deo kp 2392/1 u površini od 17a 19m2 sve upisane u list nepokretnosti br. 642 KO ... čiji je vlasnik predlagač AA radi izgradnje dela autoputa E-761, Pojate-Preljina, deonica Adrani-Mrčajevci, u korist Republike Srbije saglasno javnom interesu za potpunu i nepotpunu eksproprijaciju i privremeno zauzimanje nepoketnosti utvrđeno Zakonom o utvrđivanju javnog interesa i posebnim potupcima. Po izveštaju Ministarstva finansija, Poreska uprava, izdvojenih aktivnosti Kraljevo od 22.11.2021. godine utvrđena je tržišna vrednost poljoprivrednog zemljišta u KO ... u iznosu od po 147,50 dinara po 1m2 građevinskog zemljišta KO ... od 180,00 dinara po 1m2. Radi utvrđenja cene po 1m2, kao ukupne cene eksproprisanog građevinskog zemljišta, u toku prvostepenog postupka obavljeno je veštačenje od strane veštaka građevinske struke koji je utvrdio tržišnu vrednost eksproprisanih delova nepokretnosti koji su predmet procene u ukupnom iznosu od 2.125.756,48 dinara, kao i veštačenjem od strane veštaka poljoprivredne struke kojim je utvrđena naknada za biljne kulture u iznosu od 119.946,96 dinara.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su visinu novčane naknade za eksproprisano zemljište odredili po nalazu veštaka primenom člana 41. i 52. stav 4. Zakona o eksproprijaciji.

Naknada za zasad biljne kulture-kukuruz utvrđena je pravilnom primenom materijalnog prava u visini utvrđenoj nalazom veštaka poljoprivredne struke. Revizijski navodi ne dovode u sumnju odluku suda u tom delu, zbog čega je odlučeno kao u stavu dva izreke.

Međutim, osnovano se izjavljenom revizijom predlagača ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava, pri odlučivanju naknadi za oduzeto zemljište.

Nižestepni sudovi su odredili naknadu za eksproprisane nepokretnosti prihvatajući nalaz veštaka koji je procenu vrednosti nepokretnosti izvršio primenom komparativne metode u odnosu na ostvarene promete nepokretnosti iz 2016, 2019, 2020. i 2021. godine, a u odnosu na prometovane vrednosti u mestu gde se nalazi nepokretnost u istoj katastarskoj opštini koje su inače eksproprisane za izgradnju autoputa i susednim KO takođe prometovanim vrednostima koje objavljuje RGZ.

Prema odredbi člana 42. stav 1. Zakona o eksproprijaciji, naknada za eksproprisano poljoprivredno zemljište i građevinsko zemljište određuje se, prema tržišnoj ceni takvog zemljišta, ako zakonom nije drugačije propisano. Ova odredba je u skladu sa članom 58. stav 2. Ustava Republike Srbije kojim je propisano da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne.

U konkretnom slučaju visina naknade određena je na osnovu nalaza veštaka građevinske struke od 07.02.2022. godine i 09.05.2022. godine, a na osnovu prosečne cene zemljišta – cena ostvarenih prometom zemljišta u katastarskoj opštini kojoj pripada eksproprisano zemljište ostvarenim tokom 2016, 2019, 2020. i 2021. godine, zbog čega tako određena naknada ne predstavlja tržišnu vrednost eksproprisanog zemljišta. Tržišna vrednost zemljišta je procena najverovatnije tržišne cene koja bi bila ostvarena na određeni dan, konkretno u vreme presuđenja, a u uslovima fer prodaje. Određuje je karakter zemljišta koje je predmet prometa, njegov kvalitet, lokacija i druga obeležja.

Iz navedenih razloga, pogrešna primena materijalnog prava u ovoj pravnoj stvari imala je za posledicu nepotpuno utvrđeno činjenično stanje – tržišnu vrednost oduzetog zemljišta u vreme kada se naknada određuje. Zbog toga su oba nižestepena rešenja morala biti ukinuta i predmet vraćen prvostepenom sudu na ponovni postupak. U ponovnom postupku prvostepeni sud će visinu naknade za eksproprisanu zemljište odrediti po ceni u vreme određivanja naknade – presuđenja i to za konkretno zemljište uz vođenje računa o svim njegovim karakteristikama koje mogu uticati na visinu naknade. Zbog svega gore navedenog, a na osnovu člana 416. stav 2. Zakona o parničnom postpku odlučeno je kao u stavu tri izreke.

Predsednik veća – sudija

Tatjana Matković Stefanović,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković