Odluka Vrhovnog kasacionog suda o iseljenju iz stana izuzetog od nacionalizacije

U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Vesne Popović, predsednika veća, Lidije Đukić i Božidara Vujičića, članova veća, u pravnoj stvari tužilaca AA iz ..., BB iz ... i VV iz ..., čiji je zajednički punomoćnik Zora Radomirović Ettore, advokat iz ..., protiv tuženih GG iz ..., čiji je punomoćnik Mirjana Jovanović-Tomić, advokat iz ... i JKP „Informatika“ iz Novog Sada, čiji je punomoćnik Siniša Novković, advokat iz ..., radi iseljenja i predaje poseda, odlučujući o reviziji tuženog GG izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 1427/17 od 10.05.2017. godine, u sednici održanoj 16.05.2018. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija tuženog GG izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 1427/17 od 10.05.2017. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Delimičnom presudom Višeg suda u Novom Sadu P 247/2015 od 28.02.2017. godine, stavom prvim izreke, odbijen je predlog tuženog GG iz ... za prekid ovog parničnog postupka do donošenja pravnosnažne odluke o predlogu ovog tuženog za ponavljanje postupka od 29.08.2016. godine podnetom u predmetu Osnovnog suda u Novom Sadu O 2779/2015. Stavom drugim izreke, odbijen je predlog tuženog JKP „Informatika“ iz Novog Sada za donošenje delimične presude u odnosu na ovog tuženog. Stavom trećim izreke, usvojen je predlog tužilaca za donošenje delimične presude u delu tužbenog zahteva koji se odnosi na iseljenje i predaju poseda stana. Stavom četvrtim izreke, obavezan je tuženi GG da se iseli iz trosobnog stana broj ... na četvrtom spratu stambene zgrade za kolektivno stanovanje broj ... (broj zgrade ... – zemljište pod zgradom – objektom od 02a 86 m2) u ul. ... broj ... (broj ulaza ...), izgrađenog na parceli broj ... i upisane u l.n. br. ... KO ..., a koji stan se u prirodi nalazi sa leve strane gledano prema ulici, površine od 124,71 m2 i označen je brojem ..., te da tužiocima preda posed tog stana, slobodan od lica i stvari. Stavom petim izreke, odlučeno je da će se o preostalom delu tužbenog zahteva (koji se odnosi na novčano potraživanje tužilaca), o kompezacionom prigovoru tuženog GG iz ... i o troškovima postupka odlučiti konačnom odlukom koja sa ovim u vezi bude doneta.

Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 1427/17 od 10.05.2017. godine, odbijena je žalba tuženog i potvrđena delimična prvostepena presuda u usvajajućem i odbijajućem delu odluke koja se odnosi na tuženog GG (stav 1., 3. i 4. odluke).

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi GG je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Tužioci su podneli odgovor na reviziju.

Ispitujući pobijanu presudu u smislu odredbe člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/11 i 55/14), Vrhovni kasacioni sud je našao da revizija tuženog GG nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a u postupku pred drugostepenim sudom nije došlo do propusta u primeni ili do pogrešne primene koje od odredaba ovog Zakona, pa nema ni povrede iz člana 374. stav 1. ZPP, na koju se revizijom ukazuje.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužioci su deca pok. DD, bivše iz ..., a koja je identična sa licem DD1, odnosno DD1, od oca ĐĐ (hebrejsko ime ...) i majke EE (hebrejsko ime ...), koja je preminula ... 2015. godine u ..., gde se preselila 1948. godine i promenila ime u DD, a nakon udaje uzela je suprugovo prezime DD. Pravnosnažnim rešenjem o nasleđivanju Osnovnog suda u Novom Sadu O 2779/15 od 09.03.2016. godine tužioci su, svako u 1/3 dela, oglašeni za naslednike iza majke pok. DD, na zaostavštini ostavilje koju čini nepokretnost upisana u l.n. br. ... KO ..., jednosoban stan broj ..., na mansardi stambene zgrade za kolektivno stanovanje ... i trosoban stan broj ..., na četvrtom spratu stambene zgrade za kolektivno stanovanje ..., sagrađene na parceli broj ... ... br. ..., broj ulaza ..., privatna svojina ostavilje u celosti; pomoćna zgrada broj ..., PR 1, sagrađena na parceli broj ... .... ..., svojina mešovita, obim udela vlasnika posebnih delova upisanih u B list, prvi i drugi deo; zajednička pomoćna zgrada broj ..., PR1 sagrađena na parceli broj ..., ... br. ..., svojina mešovita, obim udela vlasnika posebnih delova upisanih u B list – prvi i drugi deo – zajednički. Ovom rešenju prethodilo je pravnosnažno deklaratorno rešenje istog suda O 2779/2015 od 26.05.2015. godine kojim je konstatovano da su na nasleđe iza ostavilje DD, koja je identična sa DD1, po pravnom osnovu zakonskog nasleđivanja pozvani naslednici prvog zakonskog naslednog reda ovde tužioci. Pok. DD navedene nepokretnosti nasledila je od ŽŽ (...), prababe tužilaca i EE, rođ. EE1, babe tužilaca po osnovu rešenja o nasleđivanju u predmetima Sreskog suda Grada Novog Sada O 1405/47 i O 1406/47, a koja rešenja nisu nikad sprovedena u zemljišnim knjigama, konkretno u zemljišno knjižnom ulošku broj ... KO ..., već su kao vlasnici u po ½ dela nepokretnosti u tom zknj. ulošku ostale upisane baba i prababa tužilaca.

Rešenjem Komisije za nacionalizaciju Narodnog odbora Opštine Novi Sad broj Novi Sad, broj 33062/59 od 19.11.1959. godine, te je utvrđeno da je zgrada u ... u ul. ..., upisana u zknj. ul. br. ... KO ..., sagrađena na parceli broj ... u površini od 202 m2, gruntovno vlasništvo supruge ZZ, ŽŽ, rođene ŽŽ1 (prababe tužilaca) i EE1 (babe tužilaca) nacionalizovana na dan 25.12.1958. godine, pa je određeno da će se ova nacionalizovana zgrada upisati kao društvena svojina, a upisom navedene zgrade, kao društvene svojine u zkul br. ... KO ... kao i zkul br. ... KO ... raniji parcelni broj ... je promenjen u parcelni broj ... . Rešenjem Narodnog odbora Opštine Novi Sad, Odeljenja za finansije broj 05-33062/59-876 od 25.09.1961. godine iz ove zgrade, nacionalizovane navedenim rešenjem Komisije za nacionalizaciju, izuzet je od nacionalizacije i ostavljen u svojinu vlasnika zgrade DD1 iz ... (pok. DD), jedan trosoban stan, sa nusprostorijama na četvrtom spratu zgrade sa leve strane gledano prema ulici (u ovoj parnici sporni stan), jedan jednosoban stan sa nusprostorijama, jedini stan na mansardi, sa čim u vezi je Sreski sud kao zemljišnoknjižni sud u Novom Sadu upućen da u zemljišnim knjigama izvrši potreban upis. U zemljišnim knjigama konstatovano je da je u zkul.br. ... KO ..., na osnovu rešenja Komisije za nacionalizaciju broj ..., zemljište sa zgradom uknjiženo kao društvena svojina, uz zabeležbu da se kao posebni delovi zgrade od nacionalizacije izuzimaju dva navedena stana, a sve bliže opisano u prvostepenoj presudi. Navedena zgrada u ... u ul. ... broj ..., danas je upisana u l.n. br. ... KO ... i to kao stambena zgrada za kolektivno stanovanje broj ... u ul. ... br. ..., izgrađena na parceli broj ... – zemljište pod zgradom – objektom, površine 2a 86 m2. Vlasnici trosobnog stana na četvrtom spratu navedene stambene zgrade, broj posebnoj dela ..., broj ulaza ..., upisani su ovde tužioci po 1/3 dela kao pravni sledbenici njihove pok. majke DD(DD1). Gradska uprava za urbanizam i stambene poslove – Uprava za imovinskopravne poslove i imovinu grada, Odsek za imovinu grada Novog Sada, je dopisom od 01.04.2014. godine, postupajući po dopisu punomoćnika tužilaca, obavestila tužioce da smatra da je trosoban stan na četvrtom spratu stambene zgrade u ul. ... br. ..., neiskazane površine, koji je izuzet od nacionalizacije, na osnovu dokumentacije i listinga evidencije stanova JKP „Informatika“, koji u prirodi predstavlja stan broj ... od 89 m2, na četvrtom spratu navedene stambene zgrade, a koji se nakon nacionalizacije koristio kao društveni stan, da bi nakon smrti II, poslednjeg nosioca stanarskog prava, došlo do toga da Grad Novi Sad nije odredio novog nosioca stanarskog prava odnosno zakupca na ovom stanu, a da je JKP „Informatika“ kao sadašnjeg korisnika stana evidentirala GG. Prema njihovoj evidenciji GG se njima obraćao tokom 1996. godine sa zahtevom za otkup tog stana, ali je postupak obustavljen jer je ustanovljeno da je zahtev podnet za stan koji je izuzet od nacionalizacije i da se isti koristi bez pravnog osnova. U evidenciji JKP „Informatika“, GG se vodi kao obveznik plaćanja za prostor stan broj ... na četvrtom spratu u ul. ... br. ... . Tuženi GG je potpisao pisanu izjavu dana 26.12.2008. godine kojom je izjavio da će izmirivati obaveze na ime stambeno komunalnih usluga za sporni stan. Dana 05.04.1991. godine tuženi GG je kao davalac izdržavanja sa II, kao primaocem izdržavanja, zaključio ugovor o doživotnom izdržavanju, koji je bliže opisan u prvostepenoj presudi. Ugovorom je utvrđeno da su ugovorne strane zasnovale zajedničko domaćinstvo u predmetnom stanu, kao i da za dato izdžavanje primalac izdržavanja davaocu ostavlja svu svoju pokretnu imovinu i drugu imovinu koja se u času njene smrti bude zatekla kod nje.

Na osnovu ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su usvojili tužbeni zahtev tužilaca, u delu u kome tužioci traže iseljenje tuženog iz sporne nepokretnosti kao i u delu u kome je prvostepeni sud odbio predlog tuženog za prekid parničnog postupka, pravilno pozivajući se na odredbu člana 37. ZOSPO.

Po oceni Vrhovnog kasacionog suda, pravilno su nižestepeni sudovi usvojili ovaj deo tužbenog zahteva i naveli valjane razloge koje prihvata i ovaj sud.

Vrhovni kasacioni sud je cenio revizijske navode tuženog GG pa je ocenio da su nižestepeni sudovi pravilno usvojili tužbeni zahtev tužilaca i da je pravno stanovište revidenta neprihvatljivo, a pre svega u pogledu aktivne legitimacije ovde tužilaca. Naime, stranačka legitimacija (aktivna ili pasivna) podrazumeva materijalno-pravni odnos stranaka prema predmetu spora. To znači da je tužilac aktivno legitimisan, kada iz materijalno-pravnog odnosa, iz koga je nastao spor, proizlazi njegovo pravo da zahteva utvrđenje nekog prava, izvršenje činidbe ili trpljenje, a tuženi je pasivno legitimisan, kada iz istog odnosa proizlazi njegova obaveza da trpi ili izvrši ono što tužilac ima pravo zahtevati. S obzirom na navedeno, pravilno su nižestepeni sudovi primenili odredbu člana 37. Zakona o osnovno svojinsko pravnih odnosa kojim je propisano da vlasnik može tužbom zahtevati od držaoca povraćaj individualno određene stvari. Ovo stoga što su u konkretnoj pravnoj situaciji tužioci dokazali da su vlasnici sporne nepokretnosti, jer su i upisani u javne knjige kao vlasnici, što je utvrđeno iz izvoda LN ... KO ... od 03.06.2016. godine, a tuženi GG nije dokazao da ima pravni osnov za držanje spornog stana, a nalazi se u državini istog, te su tužioci s pozivom na navedenu zakonsku odredbu ovlašćeni da traže njegovo iseljenje, jer drži spornu nepokretnost bez ikakvog pravnog osnova. Takođe su nižestepeni sudovi pravilno našli da navedeni ugovor o doživotnom izdržavanju nije pravni osnov za sticanje svojine na spornom stanu jer se njime nije mogao izvršiti prenos prava svojine na istom budući da je izuzet iz nacionalizacije, te pravni prethodnik tuženog nije mogla steći pravo svojine na njemu niti ga prenositi na treće lice, ovde tuženog. Suprotno revizijskim navodima nižestepeni sudovi su u sprovedenom postupku nakon brižljive ocene svih izvedenih dokaza nesumnjivo utvrdili istovetnost identiteta DD i DD1, pravilno nalazeći da se radi o jednom istom licu, majci tužilaca u ovoj parnici, ceneći pre svega sve pismene dokaze, tj. dokumente (decidno navedene u nižestepenim odlukama) koji govore ovome u prilog i koji predstavljaju validne javne isprave u čiju verodostojnost nije bilo sumnje i koje imaju dokaznu snagu i prema ratifikovanim međunarodnim ugovorima i prema domaćem zakonodavstvu i praksi (rešenje Osnovnog suda u Novom Sadu O 2779/15 od 09.03.2016. godine, izvoda iz MKR za DD1 izdat 10.06.2013. godine i 07.10.1946. godine, uverenje o državljanstvu za DD1, potvrdu prevoda II, advokata i notara u ... broj 487 od 02.09.2013. godine i sa tim u vezi prevod sa hebrejskog jezika na srpski jezik sažetih podataka iz registra stanovništva Države ..., snabdeveno apostilom, potvrde ...), a isto proizilazi i iz pravnog sleda događaja koji su prethodili ovoj tužbi, počev od perioda pre nacionalizacije, pa nadalje, iz čega proizilazi istovetnost identiteta pravne prethodnice tužilaca, kao vlasnika sporne nepokretnosti. Imajući izloženo u vidu, po oceni Vrhovnog kasacionog suda nisu osnovani revizijski navodi o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Sa svega navedenog, na osnovu člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća-sudija

Vesna Popović, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić