Naknada za faktički eksproprisano zemljište namenjeno javnoj saobraćajnici

U IME NARODA

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Jelice Bojanić Kerkez, predsednika veća, Vesne Stanković i Radoslave Mađarov, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Damir Perić, advokat iz ..., protiv tuženog Grada Novog Sada, koga zastupa Pravobranilaštvo Grada Novog Sada, radi isplate i utvrđenja svojine, odlučujući o reviziji tuženog izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 978/2023 od 13.04.2023. godine, u sednici održanoj 28.02.2024. godine, doneo je

P R E S U D U

PREINAČUJU SE presuda Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 978/2023 od 13.04.2023. godine i presuda Višeg suda u Novom Sadu P 412/2021 od 14.02.2023. godine, tako što se ODBIJA tužbeni zahtev da se obaveže tuženi da tužiocu na ime vrednosti katastarske parcele broj ... za deo površine 02a 02 m2 u KO ... isplati 1.661.934,80 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 14.02.2023. godine do isplate i da se utvrdi da je tuženi vlasnik 202/1181 dela ove parcele ukupne površine 1181 m2.

ODBIJA SE kao neosnovana revizija tuženog izjavljena protiv presude pobijanom delu kojim je potvrđena presuda Višeg suda u Novom Sadu P 412/2021 od 14.02.2023. godine.

ODBIJA SE zahtev tuženog za naknadu troškova revizijskog postupka.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Višeg suda u Novom Sadu P 412/2021 od 14.02.2023. godine, odbijen je prigovor apsolutne nenadležnosti suda; tužbeni zahtev delimično je usvojen; tuženi je obavezan da tužiocu na ime vrednosti katastarske parcele broj ... površine 1181 m2, katastarske parcele broj ... površine 75 m2, katastarske parcele broj ... površine 348 m2, koje su upisane u listu nepokretnosti ... KO ..., isplati 13.196.749,60 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od presuđenja do isplate; utvrđeno je da je tuženi nosilac prava svojine 1/1 dela na katastarskoj parceli broj ... površine 1181 m2, na katastarskoj parceli broj ... površine 75 m2 i na katastarskoj parceli broj ... površine 348 m2, koje su upisane u listu nepokretnosti ... KO ...; odbijen je tužbeni zahtev u delu kojim je tužilac tražio da mu tuženi nadoknadi troškove na ime pribavljanja pismene dokumentacije od 10.615,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti do isplate; tuženi je obavezan da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka od 547.073,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti presude do isplate.

Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 978/23 od 13.04.2023. godine, žalba tuženog je delimično usvojena, pa je navedena prvostepena presuda ukinuta u delu za isplatu iznosa od 2.863.135,20 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od presuđenja do isplate, na ime vrednosti katastarske parecele broj ..., u delu utvrđenja da je tuženi nosilac prava svojine u 1/1 dela na katastarskoj parceli broj ... upisanoj u list nepokretnosti broj ... KO ..., kao i u delu odluke o troškovima postupka i predmet vraćen prvostepenom sudu na ponovno suđenje; potvrđena u preostalom pobijanom usvajajućem delu (za isplatu iznosa od 10.333.614,40 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od dana presuđenja do dana isplate i delu kojim je utvrđeno da je tuženi nosilac prava svojine u 1/1 dela na katastarskim parcelama broj ... i broj ... upisanim u list nepokretnosti ... KO ...) i u tom delu žalba tuženog odbijena.

Protiv pravnosnažnog dela presude donete u drugom stepenu, tuženi je blagovremeno izjavio reviziju iz svih zakonom predviđenih razloga.

Vrhovni sud je ispitao presudu u pobijanom delu u smislu člana 408. ZPP („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 10/23) i utvrdio da je revizija delimično osnovana.

U postupku donošenja pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a tuženi konkretizovano ne navodi druge povrede odredaba parničnog postupka zbog kojih se revizija po članu 407. ZPP može izjaviti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je 2005. godine nasledio veliku parcelu. Na njegov zahtev izvršena je parcelacija ove nepokretnosti na šest građevinskih placeva, od kojih je pet prodao, a jedan poklonio. Kupci placeva su izdejstvovali građevinske dozvole. Za preostale parcele nastale parcelacijom: broj ... od 348 m2, broj ... od 1181 m2 i broj ... od 75 m2, tužilac u predmetnoj parnici traži novčanu naknadu, pošto su prema Planu generalne regulacije od 2013. godine, odnosno Planu detaljne regulacije od 2007. godine one u zoni porodičnog stanovanja i namenjene za formiranje javne saobraćajne površine. U toku je izrada novog Plana detaljne regulacije za ovaj prostor, kojim će se preispitati važeća planska rešenja. Parcele koje su predmet parnice nisu građevinske parcele, te je potrebna izrada projekta parcelacije u skladu sa planom. Parecela broj ... od 348 m2 nije privedena planiranoj nameni. Parcela broj ... od 75 m2 u celosti je privedena planiranoj nameni, saobraćajno i komunalno je opremljena i tužilac je deposediran. Parcela broj ... od 1181 m2 je privredena planiranoj nameni u površini od 903 m2, na kom delu se nalazi tucanički kolovoz. Na površini od 76 m2 nalazi se zelenilo i nasuta zemlja uz kolovoz. Tužilac je na navedeni način deposediran površine 979 m2, a u posedu je istočnog dela parcele površine 202 m2. Tržišna vrednost 1m2 zemljišta na ovom lokalitetu je 8.227,40 dinara.

Presudu u pobijanom delu nižestepeni sudovi zasnivaju na odredbama člana 1. Protokola broj 1 uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda i člana 58. Ustava Republike Srbije, po kojima je garantovano mirno uživanje svojine i predviđeno da se ovo pravo može oduzeti ili ograničiti samo u javnom interesu, utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti manja od tržišne vrednosti imovine. Pošto u konkretnom slučaju postupak utvrđivanja postojanja javnog interesa za oduzimanje nepokretnosti nije sproveden, niti postupak eksproprijacije, po stanovištu prvostepenog suda tužiocu pripada tržišna naknada za sve tri parcele koje su planskim aktom predviđene za delove saobraćajnice. Drugostepeni sud prihvata kao pravilno stanovište prvostepenog suda vezano za nepokretnosti koje su faktički privedene planiranoj nameni, odnosno i u delu površine od 202m2 parcele broj ... koja nije privedena planiranoj nameni, pošto tuženi nije pružio dokaze da je taj deo parcele upotrebljiv za korišćenje tužioca. U odnosu na parcelu broj ..., na kojoj postoji zasad mladog voća u centralnom delu, prvostepenu presudu ukida i prvostepenom sudu nalaže utvrđenje činjenica vezanih za način njenog faktičkog korišćenja.

Po stanovištu Vrhovnog suda, pravilno su nižestepeni sudovi primenili materijalno pravo u delu kojim su tužiocu priznali pravo na isplatu iznosa u visini tržišne vrednosti parcela u površini koja je faktički privedena planiranoj nameni. U tom delu tužilac je lišen svojine u javnom interesu bez sprovedenog postupka eksproprijacije, pa mu pripada novčana naknada u visini tržišne vrednosti nepokretnosti. Međutim, u odnosu na površinu od 202 m2 parcele broj ..., u prirodi istočnog dela parcele, u čijem je tužilac posedu, materijalno pravo je pogrešno primenjeno.

Činjenično je razjašnjeno da je lokalitet, na kome je tužilac 2005. godine nasledio veću parcelu, u zoni porodičnog stanovanja, te da je na zahtev tužioca ova parcela podeljena na šest građevinskih placeva koje je tužilac otuđio. Parcele koje su predmet parnice predstavljau po planskom aktu Detaljne regulacije iz 2007. godine delove javne saobraćajne površine, koja nije u prirodi formirana, a plansko rešenje je predmet preispitivanja. U toku je izrada novog Plana detaljne regulacije. U proteklom periodu planiranoj nameni privedena je u celosti jedino parcela broj ... od 75 m2 i realni deo parcele broj ... u površini od 979 m2. Tužilac koristi i u posedu je preostale površine parcela koje su formirane na njegov zahtev 2005. godine. Pošto parcele nisu građevinske, neophodna je izrada projekta parcelacije, što je izostalo sa osnovom u aktuelnim planskim dokumentima.

Dakle, treća lica su na osnovu radnji i akata raspolaganja tužioca stekla svojinu na građevinskim placevima, a sporne parcele, koje su takođe nastale kao rezultat radnji tužioca samo su delimično privedene nameni po akltuelnim planskim rešenjima. Istočni deo parcele broj ... je ostao u faktičkoj vlasti tužioca. Ova činjenica je potvrda opravdanosti preispitivanja postojećih planskih rešenja, a postupak izrade novih planskih akata je u toku pred nadležnim organom. Tužilac od sticanja svojine 2005. godine nije ograničen u vršenju svojinskih prava na površini od 202 m2 parcele broj ... formirane na njegov zahtev, pa nema elemenata za zaključak da postojeći planski akti imaju za posledicu takvo ograničenje imovine tužioca koje vodi isplati tržišne naknade za zemljište u čijem je posedu.

Kod utvrđene tržišne vrednosti 1m2 zemljišta na spornom lokalitetu od 8.227,40 dinara, površina od 202 m2 ima vrednost od 1.661.934,80 dinara, pa kako imovina tužioca u ovom delu nije oduzeta, niti je ograničeno njeno korišćenje aktima javne vlasti, nižestepene presude su delimično preinačene i odbijen tužbeni zahtev u ovom delu.

Iz iznetih razloga, odluka u stavu prvom izreke doneta je na osnovu člana 416. stzav 1. ZPP, a odluka u stavu drugom izreke, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP.

Na osnovu odredbi članova 165. stavova 1. i 2, 153. stav 2. i 154. ZPP, odbijen je zahtev tuženog za naknadu troškova revizijskog postupka, pošto je sa zahtevom revizije postigao samo delimičan uspeh.

Predsednik veća – sudija

Jelica Bojanić Kerkez,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković