Rešenje Vrhovnog suda o utvrđivanju naknade za eksproprisano građevinsko zemljište

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Tatjane Miljuš, predsednika veća, Jasmine Stamenković, Tatjane Đurica, Tatjane Matković Stefanović i Mirjane Andrijašević, članova veća, u postupku predlagača AA iz ..., čiji je punomoćnik Mirjana Miljuš, advokat u ..., protiv protivnika predlagača Koridori Srbije DOO Beograd, koga zastupa direktor BB, radi određivanja novčane naknade za ekspropridano zemljište, odlučujući o reviziji predlagača izjavljenoj protiv rešenja Višeg suda u Sremskoj Mitrovici 1Gž 869/25 od 01.10.2025. godine, u sednici veća održanoj 22.01.2026. godine, doneo je

R E Š E Nj E

DOZVOLjAVA SE odlučivanje o reviziji predlagača izjavljenoj protiv rešenja Višeg suda u Sremskoj Mitrovici 1Gž 869/25 od 01.10.2025. godine, kao izuzetno dozvoljenoj.

USVAJA SE revizija, UKIDAJU SE rešenje Višeg suda u Sremskoj Mitrovici 1Gž 869/25 od 01.10.2025. godine i rešenje Osnovnog suda u Rumi R1 97/24 od 15.07.2025. godine, i predmet se vraća prvostepenom sudu na ponovno suđenje.

O b r a z l o ž e nj e

Osnovni sud u Rumi je doneo rešenje R1 97/24 dana 15.07.2025. godine kojim je odredio novčanu naknadu za imovinu eksproprisanu po osnovu pravnosnažnog rešenja Opštine Ruma, Opštinske uprave, Odeljenje za urbanizam i građenje, broj 465-21/2023 od 30.08.2023. godine, i to za parc. br. .../... ..., njiva 1. klase, poljoprivredno zemljište površine 14 a 08 m2, upisane u list nepokretnosti broj ... KO ..., u iznosu od 1.099.648,00 dinara, za biljne kulture iznos od 34.558,00 dinara, sve ukupno 1.134.206,00 dinara, i obavezao protivnika predlagača da predlagaču isplati navedeni ukupan iznos sa zakonskom zateznom kamatom od presuđenja do isplate i na ime troškova postupka iznos od 111.869,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti do isplate.

Viši sud u Sremskoj Mitrovici je rešenjem 1Gž 869/25 od 01.10.2025. godine, odbio kao neosnovane žalbe predlagača i protivnika predlagača i potvrdio rešenje Osnovnog suda u Rumi R1 97/24 od 15.07.2025. godine, dok je odbio kao neosnovan zahtev predlagača za naknadu troškova žalbenog postupka.

Protiv pravnosnažnog rešenja donetog u drugom stepenu predlagača je izjavio blagovremenu reviziju, kojom pobija rešenje zbog bitne povrede odredaba postupka iz člana 374. stav 1. ZPP koja je učinjena u postupku pred drugostepenim sudom i zbog pogrešne primene materijalnog prava. Reviziju je izjavio pozivom na odredbe člana 404. Zakona o parničnom postupku s obzirom da smatra da je potrebno raspraviti pravno pitanje u interesu ravnopravnosti građana, radi ujednačavanja sudske prakse i dati novo tumačenje prava, a koje pravno pitanje se tiče stvarnog stanja statusa i vrste zemljišta prema kojem se određuje naknada za poljoprivredno zemljište koje se ekspropriše zbog promene namene zemljišta u građevinsko, prostornim planom, radi izgradnje infrastrukturnog koridora državnog puta.

Vrhovni sud je ispitao razloge za posebnu reviziju po odredbama člana 404. Zakona o parničnom postupku, u vezi sa odredbom člana 30. stav 2. Zakona o vanpparničnom postupku i dozvolio odlučivanje o posebnoj reviziji, radi ujednačavanja sudske prakse.

Vrhovni sud je ispitao pobijano rešenje po odredbama člana 408. u vezi člana 420. stav 6. Zakona o parničnom postupku i odredbe člana 30. stava 2. Zakona o vanparničnom postupku i zaključio da je revizija osnovana.

Prema činjeničnom stanju na osnovu kog je doneto pobijano rešenje u drugom stepenu, pravnosnažnim rešenjem Opštine Ruma, Opštinske uprave, Odeljenja za za urbanizam i građenje broj 465-21/2023 od 30.08.2023. godine predlagaču je eksproprisana parcela broj .../..., ..., poljoprivredno zemljište, njiva 1. klase, površine 14 a 08 m2, upisana u list nepokretnosti br ... KO ... . Stranke nisu postigle sporazum o visini naknade za oduzetu parcelu u upravnom postupku, a prema izveštaju Poreske uprave, tržišna vrednost njive – poljoprivrednog zemljišta je 160,00 dinara po m2, dok je po nalazu i mišljenju veštaka vrednost tog zemljišta 781,00 dinara po m2, što za ukupno oduzetu površinu predmetnog zemljišta iznosi 1.099.648,00 dinara, dok je vrednost biljnih kultura 34.558,00 dinara. Navedenim pravnosnažnim rešenjem kojim je predlagaču eksproprisana parcela, uz naknadu, parcela je eksproprisana za potrebe izgradnje državnog puta Ruma – Šabac – Loznica, saglasno Uredbi o izmenama i dopunama Uredbe o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora državnog puta prvog reda broj 21 Novi Sad – Ruma – Šabac i državnog puta prvog reda broj 19 Šabac – Loznica, i zaključka Vlade Republike Srbije od 18.06.2020. godine, kojim je utvrđen javni interes za predmetnu eksproprijaciju. Prema prirodi zemljišta – poljoprivredno, kako je utvrđeno navedenim rešenjem o eksproprijaciji i sadržini lista nepokretnosti za predmetnu nepokretnost, sudovi su stanovišta da predlagaču naknada pripada u visini utvrđenoj za poljoprivredno zemljište, pozivom na odredbu člana 42. stav 1. Zakona o eksproprijaciji. Drugostepeni sud obrazlaže da je odlučna činjenica za određivanje naknade kakav je karakter zemljišta bio u vreme eksproprijacije, a ne za koje namene je zemljište eksproprisano, jer promena namene zemljišta nema uticaj u postupku određivanja naknade. Smatra da se predlagač neosnovano poziva na odredbe Zakona o planiranju i izgradnji iz člana 88. stav 9, jer ne menja na primeni navedene odredbe Zakona o eksproprijaciji iz člana 42. stav 1, prema kojoj se u slučaju eksproprijacije naknada ima odrediti prema stanju zemljišta u vreme eksproprijacije, to jest kao za poljoprivredno zemljište.

Vrhovni sud nalazi da zbog pogrešne primene materijalnog prava nižestepeni sudovi nisu raspravili sva pitanja od značaja za utvrđivanje naknade za ekspropropisano zemljište.

Prema odredbi člana 88. stav 9. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“ br. 72/2009 ... 62/2023), od dana stupanja na snagu planskog dokumenta kojim je izvršena promena namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko zemljište, vlasnik takvog zemljišta ostvaruje sva prava vlasnika na građevinskom zemljištu, u skladu sa tim zakonom. Izuzetno od te odredbe, prema stavu 10. istog člana, u slučaju da bude pokrenut postupak eksproprijacije zemljišta kome je promenjena namena, za potrebe izgradnje linijskog infrastrukturnog objekta za koji je utvrđeno da je od posebnog značaja za Republiku Srbiju, naknada za eksproprijaciju se određuje kao za poljoprivredno zemljište, odnosno šumu i šumsko zemljište, s obzirom na to da se isto koristi i smatra poljoprivrednim, odnosno šumskim zemljištem, sve do podnošenja zahteva za izdavanje građevinske dozvole u cilju privođenja zemljišta nameni.

Ostala su neraspravljena pitanja od značaja za primenu citiranih odredaba zakona. Bitno je da li se primenjuje odredba stava 10. člana 88. Zakona o planiranju i izgradnji, s obzirom na to kada je pokrenut postupak eksproprijacije zemljišta kome je promenjena namena. Ukoliko se ta odredba primenjuje, bitno je da li je predmetna parcela eksproprisana za potrebe izgradnje linijskog infrastrukturnog objekta za koji je utvrđeno da je od posebnog značaja za Republiku Srbiju, o čemu odlučuje Vlada Republike Srbije. Zakon o posebnim postupcima radi realizacije projekata izgradnje i rekonstrukcije linijskih infrastrukturnih objekata od posebnog značaja za Republiku Srbiju („Službeni glasnik RS“ br 9/2020), prema čijim odredbama se okončavaju projekti čija je realizacija započeta po odredbama tog zakona, na osnovu Zakona o prestanku važenja Zakona o posebnim postupcima radi realizacije projekata izgradnje i rekonstrukcije linijskih infrastrukturnih objekata od posebnog značaja za Republiku Srbiju („Službeni glasnik RS“ br 62/23), odredio je da je projekat izgradnje javne linijske saobraćajne infrastrukture (i putne) od posebnog značaja za Republiku Srbiju (član 2. stav 1.) a odluku o prepoznavanju odnosno realizaciji svakog pojedinačnog projekta određenog u stavu 1. tog člana kao projekta od posebnog značaja za Republiku Srbiju donosi Vlada (član 2. stav 3.)

U slučaju ispunjenosti navedenih uslova za primenu citirane odredbe člana 88. stav 10. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“ br 72/2009 ... 62/2023) bi se naknada za oduzeto zemljište utvrdila kao za poljoprivredno zemljište.

U suprotnom, ako za to nisu ispunjeni uslovi, primenom odredbe člana 88. stav 9. istog zakona, protivno shvatanju nižestepenih sudova, s obzirom da od dana stupanja na snagu planskog dokumenta kojim je izvršena promena namene poljoprivrednog u građevinsko zemljište, predlagač bi kao vlasnik takvog zemljišta ostvarivao sva prava vlasnika na građevinskom zemljištu, pa i pravo na naknadu određenu prema tržišnoj ceni za građevinsko zemljište, koja nije utvrđena.

Kako navedena pitanja nisu raspravljena, nižestepena rešenja morala su biti ukinuta primenom odredbe člana 416. stav 2. Zakona o parničnom postupku u vezi člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku i predmet je vraćen prvostepenom sudu na ponovno suđenje.

Predsednik veća - sudija

Tatjana Miljuš, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković