Delimično usvajanje revizije i preinačenje odluke o visini izdržavanja deteta

Protiv pravnosnažne drugostepene presude tuženi je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijenu presudu na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku „Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 72/11 ... 55/14) pa je ocenio da je revizija tuženog delimično osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku na koju Vrhovni kasacioni sud pazi po službenoj dužnosti. Takođe, neosnovani su revizijski navodi da je drugostepeni sud učinio bitnu povredu iz člana 374. stav 1. u vezi člana 8. ZPP s`obzirom na to da je činjenično stanje ono koje je utvrđeno u prvostepenoj presudi..

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja i tuženi su bili u emotivnoj vezi u kojoj je rođena njihova ćerka, mal. VV, dana ... godine. U vreme podnošenja tužbe tužilja je sa mal. VV živela u Republici Srbiji u iznajmljenoj stanu, a tuženi je povremeno dolazio da vidi dete. Krajem 2013. godine tužilja se sa maloletnom ćerkom parničnih stranaka preselila u ... gde i sada živi. Presuda Osnovnog suda u Kruševcu P2 895/12 od 03.06.2013. godine, doneta u ovom parničnom postupku, je u delu koji se tiče odluke o poveravanju maloletne zajedničke mal. ćerke VV i načina viđanja maloletnog deteta sa ocem postala pravnosnažna. Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž2 475/13 od 21.11.2013. godine, ukinuta je prvostepena presuda u delu odluke o visini doprinosa tuženog za izdržavanje mal. VV i u pogledu odluke o troškovima postupka i predmet je u tom delu vraćen prvostepenom sudu na ponovno suđenje. Postupajući u ponovnom postupku, prvostepeni sud je utvrđivao materijalne prilike ovde parničnih stranaka i pored ostalog utvrdio da je tuženi (rođen ... godine) po zanimanju .., da ima privatnu ... od 1992. godine i ostvaruje mesečnu zaradu od 80.000,00 dinara. Tuženi je tvrdio da ostvaruje zaradu prema prihodu prijavljenom poreskoj upravi u iznosu od 23.450,00 dinara, ali je prvostepeni sud zaključio da iskaz tuženog nije uverljiv imajući u vidu da se radi o ... koja postoji i funkcioniše više od 30 godina, a da tuženi od 2012. godine nije imao obavezu da izdržava svoju punoletnu decu GG i DD, kao ni razvedenu suprugu ĐĐ. Nema nepokretnosti u svom vlasništvu, niti zakonsku obavezu izdržavanja drugih lica osim mal. VV. Plaća zakupninu za lokal u kom se nalazi stomatološka ordinacija u iznosu od 150 evra. Tužilja (rođena ... godine) je u periodu od 22.10.2012.godine do kraja novembra 2013.godine, živela u Srbiji i radila u ... u ..., gde je ostvarivala zaradu od 34.000,00 dinara. U decembru 2013.godine se sa mal. VV preselila u ... (u ...) gde je zaposlena u ... kompaniji kao ... za ... . Plaća bebisiterku za mal. VV u mesečnom iznosu od 700 švajcarskih franaka. Tužilja je ulagala dodatni napor da zadovolji potrebe mal. VV, jer tuženi nije doprinosio izdržavanju zajedničkog mal. deteta. Mal. VV je učenica ... razreda osnovne škole, pohađa i muzičku školu i aktivno trenira odbojku i kikboks. Utvrđeno je da su mesečne potrebe za mal. VV od ..., za 2012. i 2013. godinu, iznosile 18.000,00 dinara (do odlaska deteta i majke u ...) a da od preseljenja u ... mesečne potrebe za mal. VV iznose 800 švajcarskih franaka, mesečno i odnose se na ishranu, odevanje, nabavku školskog pribora, obrazovanje i vanškolske aktivnosti. Utvrđeno je da minimalna suma izdržavanja u smislu člana 160. stav 4. Porodičnog zakona koju periodično utvrđuje Ministarstvo nadležno za porodičnu zaštitu u vreme donošenja odluke iznosi 27.000,00 dinara. Baveći se ocenom mogućnosti dužnika izdržavanja i sa druge strane potrebama mal.deteta, pobijanom presudom je tuženi obavezan da doprinosi izdržavanju mal. ćerke VV, iznosom od po 13.500,00 dinara, mesečno koji će isplaćivati zakonskoj zastupnici – majci AA.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja nižestepeni sudovi su primenom odredbi članova 154. stav 1., 160., 161. i 162. stav 3. Porodičnog zakona - PZ obavezali tuženog da na ime svog doprinosa za izdržavanje maloletne VV plaća mesečni iznos od 13.500,00 dinara, počev od 22.10.2012. godine, kao dana podnošenja tužbe.

Osnovano tuženi u reviziji ukazuje da je drugostepeni sud pogrešno primenio materijalno pravo iz člana 160. PZ jer je previsoko odmerio doprinos tuženog u izdržavanju maloletne ćerke za period dok je maloletna VV sa majkom živela u Republici Srbiji i kada su potrebe mal. deteta bile manje.

Odredbom člana 160. PZ propisano je da se izdržavanje određuje prema potrebama poverioca i mogućnostima dužnika izdržavanja, pri čemu se vodi računa o minimalnoj sumi izdržavanja, a potrebe poverioca izdržavanja zavise od njegovih godina, zdravlja, obrazovanja, imovine, prihoda i drugih okolnosti od značaja za određivanje izdržavanja, dok mogućnosti dužnika izdržavanja zavise od njegovih prihoda, mogućnosti za zaposlenje i sticanje zarade, njegove imovine, njegovih ličih potreba, obaveze da izdržava druga lica i drugih okolnosti od značaja za određivanje izdržavanja.

Odlučujući o tužbenom zahtevu za dečije izdržavanje od podnošenja tužbe 22.10.2012. godine od kada je obaveza i ustanovljena do novembra 2013. godine do kada je mal. VV živela u ..., ovaj sud je imao u vidu da su tada potrebe mal. VV, iznosile 18.000,00 dinara, mesečno, da je tada mal. VV imala ... godine i da su tada njene potrebe bile znatno manje nego sada kada živi u ... i ima ... godina, jer su se potrebe koje se ogledaju u ishrani, odevanju, higijeni, obrazovanju i razonodi, povećale sa uzrastom deteta i sa standardom života u ... . Stoga je Vrhovni kasacioni sud uzimajući u obzir sve okolnosti koje su članom 160. stav 2. i 3. Porodičnog zakona, propisane kao parametri za ocenu potrebe mal. deteta, kao poverioca izdržavanja i mogućnosti tuženog, kao dužnika izdržavanja i uz vođenje računa o mininalnoj sumi izdržavanja u smislu člana 160. stav 4. PZ koju periodično utvrđuje ministarstvo nadležno za porodičnu zaštitu od 27.000,00 dinara, obavezao tuženog da na ime svog doprinosa za izdržavanje mal. VV plati iznos od 12.000,00 dinara, mesečno za period od oktobra meseca 2012. godine do decembra 2013. godine. Preko dosuđenog iznosa od 12.000,00 dinara, a do iznosa od 13.500,00 dinara za izdržavanje mal. VV, odnosno za 1.500,00 dinara, ovaj sud je za navedeni period tužbeni zahtev odbio nalazeći da je previsoko postavljen.

Imajući u vidu citiranu zakonsku odredbu i utvrđene činjenice za ocenu mogućnosti tuženog, kao dužnika izdržavanja u smislu odredbe člana 160. stav 3. PZ, i to kako zaradu, tako i njegove rashode, kao i da je radno sposoban ( rođen ... godine) a ceneći i ukupne mesečne potrebe mal. VV koja ima ... godina i živi sa majkom u ... i ima potrebe vezane za pohađanje školskih i vanškolskih aktivnosti, a rukovodeći se njenim najboljim interesom saglasno članovima 6. i 266. PZ, Vrhovni kasacioni sud je ocenio da je tuženi u mogućnosti da počev od 01.12.2013. godine, na ime doprinosa za izdržavanje mal. deteta plaća 13.500,00 dinara, mesečno, s obzirom na njegove mogućnosti da stiče zaradu i standard kojim živi. Ovim iznosom obezbeđuje se zadovoljenje uslova za pravilan i potpuni razvoj mal.deteta, u skladu sa njenim utvrđenim potrebama, a pri tome se ne ugrožava egzistencija tuženog kao dužnika izdržavanja, dok će preostala sredstva za izdržavanje deteta obezbeđivati zakonska zastupnica koja se svakodnevno brine o mal. detetu, kako potrebnim novčanim iznosom, tako i doprinosom u vidu rada i staranja koje i inače svakodnevno ulaže u negu i podizanje mal. VV.

Suprotno navodima revizije kada je u pitanju izdržavanje maloletne dece mogućnosti roditelja se ne procenjuju na način na koji se to čini kada su u pitanju neki drugi oblici zakonskog izdržavanja već se smatra da su roditelji uvek dužni makar i po cenu žrtvovanja nekih sopstvenih potreba da obezbede izdržavanje svom maloletnom detetu. Roditelji su dužni da se odriču vlastitog egzistencionalnog minimuma i da ulažu posebne napore za pribavljanje potrebnih materijalnih sredstava kada je u pitanju njihova obaveza izdržavanja maloletnog deteta, a što je zakonska obaveza tuženog koje se, shodno članu 167. stav 2. PZ, ni pod kojim uslovima, ni u kakvoj teškoj materijalnoj životnoj situaciji, ne može osloboditi. Naime, ukupne potrebe deteta premašaju iznos minimalnih potreba koje propisuje nadležno ministarstvo i mnogo su veće nego u periodu kada je mal. VV živela u ..., a tuženi je obavezan da doprinosi izdržavanju mal. deteta iznosom koji je daleko ispod zakonskog minimuma. Sledom navedenog navodi tuženog da sud nije pravilno utvrdio njegove materijalne mogućnosti ne utiču na visinu doprinosa tuženog za izdržavanje maloletnog deteta.

Bez uticaja su i navodi revizije da je potraživanje opredeljeno stranoj valuti (švajcarskim francima CHF) s obzirom na to da je tuženi obavezan da plaća izdržavanje u dinarima, odnosno u onoj valuti u kojoj kao dužnik izdržavanja ostvaruje zaradu u Srbiji.

S`obzirom na to da o naknadi troškova postupka u vezi s`porodičnim odnosima sud odlučuje po slobodnoj oceni u svakoj konkretnoj parnici vodeći računa o razlozima pravičnosti i da je tuženi samo delimično uspeo u revizijskom postupku to je ovaj sud odbio njegov zahtev za naknadu troškova postupka, na osnovu člana 207. Porodičnog zakona,

Iz navedenih razloga, odlučeno je kao u izreci presude na osnovu članova 416. stav 1. i 414. Zakona o parničnom postupku.

Predsednik veća - sudija

Zvezdana Lutovac, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić