Odbijanje zahteva za utvrđenje prava stanovanja zbog postojanja suvlasništva na drugom stanu

Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž2 409/21 od 23.09.2021. godine, žalba tužioca-protivtuženog je odbijena, a žalba tužene-protivtužilje delimično usvojena, delimično odbijena, i prvostepena presuda u pobijanom odbijajućem delu odluke o protivtužbenom zahtevu koji se odnosi na visinu doprinosa za izdržavanje (za iznos od 60.000,00 dinara) i delu odluke o troškovima postupka ukinuta i predmet u tom delu upućen prvostepenom sudu na ponovno suđenje, dok je u preostalom pobijanom delu prvostepena presuda potvrđena.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, u delu kojim je potvrđena prvostepena presuda kojom je odlučeno o zahtevu za utvrđenje prava stanovanja i privremenim merama, tužena-protivtužilja je izjavila reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući dozvoljenost revizije izjavljene protiv pobijane presude, u delu kojim je potvrđena prvostepena presuda u stavu devetom izreke, kojim je odlučeno o predloženim privremenim merama, u smislu člana 410. stav 2. tačka 5. u vezi člana 420. stav 1. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/11 ... 87/18), Vrhovni kasacioni sud je utvrdio da revizija nije dozvoljena.

Članom 420. stav 1. ZPP propisano je da stranke mogu da izjave reviziju i protiv rešenja drugostepenog suda kojim je postupak pravnosnažno okončan.

Kako se u ovom delu revizijom pobija drugostepeno rešenje kojim je odlučeno o privremenoj meri, a takvim rešenjem se postupak pravnosnažno ne okončava, Vrhovni kasacioni sud je reviziju odbacio kao nedozvoljenu, kao u stavu drugom izreke na osnovu člana 410. stav 2. tačka 5. u vezi člana 420. stav 1. ZPP.

Ispitujući pravilnost pobijane presude u preostalom delu koji se revizijom pobija, kojim je odlučeno o pravu stanovanja, primenom člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 i 55/14), Vrhovni kasacioni sud je utvrdio da revizija nije osnovana.

U sprovedenom postupku nisu učinjene bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju Vrhovni kasacioni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, stranke su stupile u brak 05.08.2000. godine, a bračna zajednica je prestala septembra 2020. godine, kada se tužilac preselio iz porodične kuće u trosoban stan, površine 81m2 u ..., ... br. ..., zajedničko vlasništvo stranaka, u kome živi sam. Tužena stanuje sa dvoje zajedničke dece parničnih stranaka, punoletnim GG, rođenim ... godine i mlt. VV, rođenom ... godine, u porodičnoj kući u ..., ... br. ..., površine oko 200 m2, koja se vodi kao vlasništvo tužioca, koja je njegova posebna imovina koja je uneta u zajednicu (za koju tužena tvrdi da je suvlasnik po osnovu zajedničkih ulaganja). Pored navedene porodične kuće, tužilac ima u svojini stan u ..., polovinu stana u ..., ul. ... br. ..., polovinu stana u ..., ... br. ..., dva jednosobna stana u ..., u ul. ... br. ... . Nakon što je napustio porodičnu kuću tužilac je predložio tuženoj da u kući sa decom ostane u narednih 6 meseci, a nakon toga da se preseli u stan u ... ulici br. ..., koji je u tom periodu i renoviran, a u kome trenutno živi tužilac. Pored navedenog, utvrđene su prilike i primanja stranaka, ukupne potrebe mal. VV i pribavljen je nalaz i mišljenje Centra za socijalni rad Grada Novog Sada.

Po oceni Vrhovnog kasacionog suda, s obzirom na utvrđeno činjenično stanje, pravilno su nižestepeni sudovi primenili materijalno pravo pri odlučivanju o protivtužbenom zahtevu u delu kojim je traženo da se utvrdi pravo stanovanja, zbog čega su neosnovani revizijski navodi tužene-protivtužilje kojima se ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava u ovom delu odluke.

Odredbom člana 194. Porodičnog zakona, propisano je da dete i roditelj koji vrši roditeljsko pravo imaju pravo stanovanja na stanu čiji je vlasnik drugi roditelj deteta, ako dete i roditelj koji vrši roditeljsko pravo nemaju pravo svojine na useljivom stanu (stav 1). Pravo stanovanja traje do punoletstva deteta (stav 2). Nemaju pravo stanovanja dete i roditelj, ako bi prihvatanje njihovog zahteva za pravo stanovanja predstavljalo očiglednu nepravdu za drugog roditelja (stav 3).

Pravo stanovanja – habitatio je lična službenost iz korpusa dečjih prava koje je ustanovljeno u cilju egzistencijalne zaštite deteta, radi zbrinjavanja deteta i u interesu roditelja koji vrši roditeljsko pravo. Suština ove zakonske odredbe je da obezbedi ostvarenje prava na dom kao jednog od najvažnijih prava iz korpusa prava ustanovljenih radi dobrobiti i zaštite deteta. Za ostvarenje ovog prava potrebno je da budu ispunjeni uslovi propisani citiranom odredbom člana 194. Porodičnog zakona. U konkretnoj situaciji navedeni uslovi za ustanovljenje prava stanovanja na nepokretnosti, porodičnoj kući koja je u vlasništvu tužioca-protivtuženog i predstavlja njegovu posebnu imovinu, nisu ispunjeni, jer tužena-protivtužilja, kao roditelj koji vrši roditeljsko pravo, ima pravo svojine na useljivom stanu u ..., ul. ... br. ..., površine 81m2, koji je u suvlasništvu parničnih stranaka. Pri tome radi se o useljivom stanu, bez obzira na navode revizije da tužilac živi u tom stanu, jer se tužilac-protivtuženi privremeno uselio u navedeni stan nakon prestanka bračne zajednice. Ovo posebno imajući u vidu da je tužilac-protivtuženi saglasan da tužena živi sa mal. detetom u tom stanu, koji je u potpunosti renoviran i nesumnjivo zadovoljava potrebe tužene i mlt. deteta stranaka, u odnosu na koji i tužilac to pravo stanovanja priznaje i saglasan je da se ustanovi. Zbog toga se kao pravilan nameće zaključak da bi u tom smislu bila očigledna nepravda prema tužiocu da se ustanovljava pravo stanovanja na kući u svojini tužioca, a suprotno revizijskim navodima mlt. dete ima rešeno stambeno pitanje, te mu nije povređeno pravo na dom i nisu ugroženi interesi deteta. S obzirom na navedeno, razlozi revizije kojima se ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava nisu osnovani.

Na osnovu izloženog, Vrhovni kasacioni sud je primenom člana 414. stav 1. ZPP, odlučio kao u stavu prvom izreke.

Predsednik veća - sudija

Jasminka Stanojević, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić