Presuda Vrhovnog kasacionog suda o nedopustivosti izvršenja na nepokretnosti

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž 2765/16 od 04.08.2016. godine, stavom prvim izreke, odbijena je kao neosnovana žalba tuženog BB iz ... i potvrđena presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P 8326/14 od 30.06.2015. godine u stavu prvom izreke - delu kojim je u odnosu na tuženog BB proglašeno nedopuštenim izvršenje po rešenju Prvog osnovnog suda u Beogradu I 28473/10 prodajom stana broj ... površine 43m2 po strukturi jednosobnog na ... spratu zgrade u ..., ulica ... broj ..., na parceli ... upisanog u list nepokretnosti ... KO .... Stavom drugim izreke, preinačena je presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P 8327/14 od 30.06.2015. godine u preostalom delu stava prvog izreke i odbijen tužbeni zahtev tužioca AA u delu kojim je u odnosu na tuženog GG iz ... tražio da se proglasi nedopuštenim izvršenje po rešenju Prvog osnovnog suda u Beogradu I 28473/10 prodajom stana broj ... površine 43 m2 po strukturi jednosobnog na ... spratu zgrade u ..., ulica ... broj ..., na parceli ... upisanog u list nepokretnosti ... KO .... Stavom trećim izreke, preinačeno je rešenje o troškovima sadržano u stavu petom izreke presude Prvog osnovnog suda u Beogradu P 8326/14 od 30.06.2015. godine u delu koji se odnosi na tuženog GG i obavezan tužilac AA da tuženom GG na ime troškova postupka isplati iznos od 116.050,00 dinara u roku od 15 dana od prijema presude. Stavom četvrtim izreke, ukinuto je rešenje o troškovima sadržano u stavu petom izreke presude Prvog osnovnog suda u Beogradu P 8326/14 od 30.06.2015. godine u delu koji se odnosi na tuženog BB. Stavom petim izreke, odbijeni su zahtevi tužioca i tuženog BB za naknadu troškova drugostepenog postupka kao neosnovani.

Protiv navedene pravnosnažne presude donete u drugom stepenu - odluke sadržane u prvom stavu izreke, tuženi BB je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava. Predložio je da se o izjavljenoj reviziji odlučuje na osnovu člana 404. Zakona o parničnom postupku, radi ujednačavanja sudske prakse u primeni člana 50. stav 4. Zakona o izvršenju i obezbeđenju i člana 33. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa.

Tužilac je podneo odgovor na reviziju u kom je zahtevao naknadu troškova postupka.

Odlučujući o dozvoljenosti revizije u smislu člana 404. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik Republike Srbije“, broj 72/11 ... 55/14) Vrhovni kasacioni sud je, imajući u vidu revizijske navode i priloženu praksu sudova u sporovima za nedopustivost izvršenja, našao da su ispunjeni uslovi za odlučivanje o posebnoj reviziji.

Iz ovih razloga, na osnovu člana 404. Zakona o parničnom postupku, odlučeno je kao u prvom stavu izreke.

Ispitujući pravilnost drugostepene presude u pobijanom delu, u smislu člana 408. Zakona o parničnom postupku, Vrhovni kasacioni sud je našao da revizija nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku na koju Vrhovni kasacioni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac kao kupac i tuženi VV kao prodavac su 18.04.2008. godine zaključili i pred sudom, pod Ov. ..., overili ugovor o kupoprodaji stana broj ... površine 43 m2 na ... spratu zgrade u ..., ulica ... broj .... Označeni ugovor je u celosti izvršen, tužilac je isplatio cenu tuženom VV i bio uveden u posed kupljenog stana koji je nesmetano koristio. Rešenjem Republičkog geodetskog zavoda - Služba za katastar nepokretnosti Beograd od 28.08.2012. godine dozvoljen je upis prava svojine tužioca na navedenom stanu u katastar nepokretnosti, list nepokretnosti broj ... KO .... Tuženi BB je 29.02.2008. godine podneo predlog za izvršenje protiv tuženog VV kao izvršnog dužnika, radi naplate novčanog potraživanja u iznosu od 10.225 evra i 145.448,00 dinara. Predloženo izvršenje određeno je rešenjem o izvršenju od 04.03.2008. godine. Na predlog izvršnog poverioca - tuženog BB od 21.04.2011. godine, izvršni sud je rešenjem od 07.06.2011. godine izmenio sredstvo izvršenja i odredio da će se izvršenje radi naplate označenog novčanog potraživanja sprovesti na nepokretnostima izvršnog dužnika - tuženog VV, između ostalog i na stanu broj ... na ... spratu zgrade u ulici ... broj ... u ..., upisanom u list nepokretnosti broj ... KO .... Izvršni sud je 14.11.2013. godine doneo zaključak o prodaji navedenog stana, a 24.12.2013. godine i zaključak kojim se stan dodeljuje kupcu - tuženom GG. Zaključkom izvršnog suda od 03.04.2014. godine odlučeno je da se stan preda kupcu, a rešenjem istog suda od 14.05.2014. godine odbačen je prigovor koji je treće lice - tužilac podnelo 30.04.2014. godine, i odbijen zahtev tog lica za otklanjanje nepravilnosti u sprovođenju izvršenja.

Na osnovu tako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su pravilno zaključili da je u odnosu na tužene BB i VV nedopustivo izvršenje na predmetnom stanu. Po shvatanju nižestepenih sudova, na osnovu ugovora o kupoprodaji nepokretnosti Ov. ... od 18.04.2008. godine i izvršenjem obaveze ugovarača iz tog ugovora u celosti na tužioca su, kao savesnog sticaoca, prešla sva vlasnička ovlašćenja na spornom stanu koji predstavljaju njegovo pravo koje sprečava izvršenje.

Po nalaženju Vrhovnog kasacionog suda, nisu osnovani navodi revizije tuženog BB o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Treće lice koje smatra da na predmetu izvršenja ima takvo pravo koje sprečava izvršenje, zaštitu svojih prava ostvaruje prigovorom i izlučnom tužbom (tužbom za nedopustivost izvršenja). Odredbom člana 50. stav 1. Zakona o izvršenju i obezbeđenju („Službeni glasnik Republike Srbije“, broj 31/11) koji se primenjuje u ovom slučaju, propisano je da lice koje tvrdi da u pogledu predmeta izvršenja ima pravo koje sprečava izvršenje može sve do okončanja izvršnog postupka da izjavi prigovor sudiji kojim traži da se izvršenje na tom predmetu proglasi nedopuštenim. Prema stavu četvrtom te odredbe, sudija može u toku celog postupka treće lice, čije pravo oceni verovatnim, a koje je izvršni poverilac osporio ili se o njemu nije izjasnio, rešenjem da uputi da u roku od 15 dana od dana dostavljanja rešenja protiv izvršnog poverioca pokrene parnični postupak radi proglašenja da je izvršenje na tom predmetu nedopušteno. Navedena odredba predviđa ovlašćenje a ne obavezu sudije da u izvršnom postupku donese rešenje o uputu trećeg lica na parnicu radi proglašenja da je izvršenje na određenom predmetu nedopušteno. Tom i ostalim odredbama Zakona o izvršenju i obezbeđenju, kao ni odredbama Zakona o parničnom postupku, nije ograničeno pravo trećeg lica na podnošenje izlučne tužbe samo na osnovu uputa izvršnog sudije. Prigovor je samo konkurentno sredstvo sa tužbom koje stoji na raspolaganju trećem licu radi zaštite njegovih prava. Radi se o pravnim sredstvima kojima se u izvršnom postupku štiti imovina trećih lica, a članom 58. Ustava Republike Srbije je zajemčeno mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona. Pravo na neometano uživanje imovine zaštićeno je i članom 1. Protokola 1. uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda. Zbog toga je treće lice ovlašćeno da tužbu za nedopustivost izvršenja (izlučnu tužbu) podnese bez obzira na to da li ga je sudija koji postupa u izvršnom postupku uputio na parnicu ili je propustio da to uradi. Svako drugačije tumačenje odredbe člana 50. stav 4. Zakona o izvršenju i obezbeđenju značilo bi povredu prava na imovinu, naročito u ovom slučaju kada je tužilac zaključio ugovor o kupoprodaji spornog stana i stupio u njegov posed znatno pre nego što je izvršni sud doneo rešenje o izmeni sredstva izvršenja i odredio izvršenje prodajom tog stana radi naplate novčanog potraživanja tuženog BB.

Prema odredbi člana 75. Zakona o izvršenju i obezbeđenju, izvršni postupak se okončava obustavom ili zaključenjem. Obustavom se izvršni postupak okončava u slučajevima predviđenim članom 76. navedenog zakona, a odluka o zaključenju izvršnog postupka donosi se po namirenju izvršnog poverioca, u smislu člana 77. tog zakona. Izvršni postupak u konkretnom slučaju nije okončan ni na jedan od zakonom predviđenih načina. Zato je tužilac u svojstvu trećeg lica prigovor izjavio u roku iz člana 50. stav 1. Zakona o izvršenju i obezbeđenju i tužbu za nedopustivost izvršenja podneo pre okončanja izvršnog postupka, zbog čega ima pravni interes za njeno podnošenje.

Tačno je da je odredbom člana 33. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa propisano da se na osnovu pravnog posla pravo svojine na nepokretnosti stiče upisom u javnu knjigu i na drugi odgovarajući način. Međutim, izvršenje se može proglasiti nedopuštenim ako treće lice na stvari koja je predmet izvršenja ima pravo koje sprečava izvršenje. Pravo svojine nije nužno jedino pravo koje je podobno da spreči izvršenje. U ovom slučaju tužilac je savesni sticalac koji ima valjan pravni osnov za sticanje prava svojine - ugovor o kupoprodaji zaključen pre nego što je određeno izvršenje na spornom stanu, koji je u celosti izvršen. Zato se, kao kupac koji po punovažnom pravnom osnovu drži stan, u odnosu na druga lica pojavljuje kao pretpostavljeni vlasnik stana sa svojinskim ovlašćenjima i pravom na njihovu zaštitu prema drugim licima, bez obzira što do donošenja rešenja izvršnog suda od 07.06.2011. godine o promeni sredstva izvršenja nije izvršio upis svog prava u katastru nepokretnosti i tako stekao svojinu u smislu člana 33. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa.

Revizijski navodi o potrebi ujednačavanja sudske prakse u pogledu primene člana 228. Zakona o parničnom postupku nisu posebno cenjeni. Istima se u suštini ukazuje na postojanje bitne povrede odredaba parničnog postupka, iz kog razloga se ne može izjaviti revizija predviđena članom 404. stav 1. Zakona o parničnom postupku.

Shodno izloženom, na osnovu člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku, odlučeno je kao u drugom stavu izreke.

Odluka o zahtevu tužioca za naknadu troškova postupka po reviziji, sadržana u trećem stavu izreke, doneta je primenom člana 165. stav 1. u vezi člana 154. Zakona o parničnom postupku, jer po nalaženju Vrhovnog kasacionog suda troškovi odgovora na reviziju nisu bili neophodni za vođenje ove parnice.

Predsednik veća - sudija

Branislava Apostolović, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić