Presuda Vrhovnog kasacionog suda o neosnovanosti zahteva za naknadu štete

OBAVEZUJE SE tužilac da tuženom na ime troškova celokupnog postupka plati 84.000,00 dinara.

OBAVEZUJE SE tužilac da tuženom na ime troškova revizijskog postupka plati 12.000,00 dinara.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Prvog osnovnog suda u Beogradu P 13378/16 od 05.04.2017. godine, stavom prvim izreke, delimično je usvojen zahtev tužioca i obavezan tuženi da tužiocu na ime naknade štete zbog izgubljene dobiti isplati pojedinačne mesečne iznose sa zakonskom zateznom kamatom od dospelosti do isplate. Stavom drugim izreke, delimično je usvojen zahtev tužioca i obavezan tuženi da u Republički fond za penzijsko i invalidsko osiguranje na ime tužioca uplati doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje za period od novembra 2005. godine zaključno sa julom 2006. godine u ukupnom iznosu od 23.598,85 dinara. Stavom trećim izreke, odbijen je, kao neosnovan zahtev tužioca kojim je tražio da se obaveže tuženi da tužiocu na ime naknade štete zbog izgubljene dobiti isplati pojedinačne mesečne iznose, sa zakonskom zateznom kamatom od dospelosti do isplate. Stavom četvrtim izreke, obavezan je tuženi da tužiocu na ime troškova postupka plati 137.500,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od dana kada nastupe uslovi za izvršenje do isplate.

Presudom Višeg suda u Negotinu Gž 383/19 od 15.08.2019. godine odbijene su, kao neosnovane žalbe stranaka i prvostepena presuda potvrđena.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tuženi je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava, s tim što je predložio da se o reviziji odluči na osnovu člana 404. Zakona o parničnom postupku.

Članom 404. stav 1. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11, 87/18, propisano je da je revizija izuzetno dozvoljena zbog pogrešne primene materijalnog prava i protiv drugostepene presude koja ne bi mogla da se pobija revizijom, ako je po oceni Vrhovnog kasacionog suda potrebno da se razmotre pravna pitanja od opšteg interesa ili pravna pitanja u interesu ravnopravnosti građana, radi ujednačavanja sudske prakse, kao i ako je potrebno novo tumačenje prava (posebna revizija), dok je stavom 2. istog člana propisano da o dozvoljenosti i osnovanosti revizije odlučuje Vrhovni kasacioni sud u veću od pet sudija.

Odlučujući o dozvoljenosti revizije, Vrhovni kasacioni sud je utvrdio da su ispunjeni uslovi iz člana 404. ZPP da se dozvoli posebna revizija tuženog, imajući u vidu vrstu spora i sadržinu tražene sudske zaštite, način presuđenja, razloge nižestepenih sudova i istaknute revizijske navode, a radi tumačenja prava i ujednačavanja sudske prakse, sa kojih razloga je, na osnovu člana 404. ZPP odlučeno kao u stavu prvom izreke.

Ispitujući pravilnost pobijane odluke, na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni kasacioni sud je utvrdio da je revizija tuženog osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju Vrhovni kasacioni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju tužilac je 03.03.2004. godine podneo prijavu za obavljanje taksi prevoza fizičkih lica organu tuženog – Sekretarijatu za privredu, koji ga je dopisom od 07.04.2004. godine uputio da obavi estetski pregled vozila, a zatim ga dopisom od 30.04.2004. godine obavestio da se njegov upis u registar taksi prevoznika ne može izvršiti zbog neispunjenosti uslova iz člana 6. tačke 7. Odluke o auto-taksi prevozu, a koja se odnosi na postojanje slobodnog mesta taksi vozača, predviđen godišnjim planom potreba. Tužilac je 07.11.2005. godine ponovo podneo zahtev Gradskom sekretarijatu za privredu da bude uveden u registar taksi prevoznika, koji je rešenjem od 08.02.2006. godine utvrdio da tužilac ne ispunjava uslove propisane Odlukom o auto-taksi prevozu, zbog čega nije dao saglasnost za obavljanje delatnosti auto-taksi prevoza putnika na teritoriji grada Beograda. Protiv navedenog rešenja tužilac je 22.02.2006. godine podneo žalbu i odlučujući o žalbi Gradsko veće grada Beograda je rešenjem od 08.07.2008. godine uvažilo žalbu tužioca, poništilo rešenje Sekretarijata za privredu grada Beograda od 08.02.2006. godine i vratilo predmet prvostepenom organu na ponovni postupak. Rešenjem od 22.10.2008. godine spojeni su postupci po zahtevu za izmenu pojedinačnog akta od 07.11.2005. godine i postupak po zahtevu za obavljanje delatnosti auto-taksi prevoza od 03.03.2004. godine, i tužiocu je data saglasnost za obavljanje delatnosti auto-taksi prevoza, kao samostalnom preduzetniku. Nakon dobijene saglasnosti tužilac se upisao u Registar privrednih subjekata kao preduzetnik sa punim poslovnim imenom preduzetničke radnje rešenjem Agencije za privredne registre od 05.11.2008. godine. Na osnovu nalaza i mišljenja sudskog veštaka ekonomsko-finansijske struke utvrđena je visina izgubljene neto zarade tužioca zbog nemogućnosti obavljanja samostalne auto-taksi delatnosti u periodu od novembra 2005. godine zaključno sa julom 2006. godine.

Odlukom Ustavnog suda U 53/04 od 29.05.2005. godine („Službeni glasnik RS“, broj 90/05) utvrđeno je da su neustavne i nezakonite odredbe člana 6. stav 1. tačka 7. i član 11. stav 4. Odluke o auto-taksi prevozu („Službeni list grada Beograda“, broj 12/02, 5/03 i 14/04), koja je važila u mometnu podnošenja zahteva tužioca i odredba tačke 3. Plana potrebe za auto-taksi prevozom u gradu Beogradu („Službeni list grada Beograda“, broj 38/04). U obrazloženju ove odluke navedeno je, između ostalog, da je: ''odredbom člana 36. stav 4. Zakona o prevozu u drumskom saobraćaju propisano da se aktom opštine, odnosno grada kojom se definiše optimalno organizovanje autotaksi prevoza, ne može ograničavati broj lica koja mogu obavljati auto taksi prevoz na teritoriji opštine, odnosno grada, da zakonom utvrđeno ovlašćenje opštine odnosno grada da uređuje i obezbeđuje posebne uslove, kao i organizaciju obavljanja ove vrste javnog prevoza po oceni Suda, isključuje mogućnost da se na osnovu navedenog ovlašćenja aktom lokalne samouprave ograničava broj lica koja se mogu baviti taksi delatnošću, što osporene odredbe člana 6. stav 1. tačka 7. i člana 11. stav 4. Odluke, čini nesaglasnim sa zakonom''. Nakon donošenja ove odluke Ustavnog suda, stupila je na snagu nova Odluka o auto-taksi prevozu („Službeni list Grada Beograda“, broj 29/05), koja nije bila predmet ocene Ustanog suda, a kojom je ponovo propisano ograničenje broja preduzetnika koji su mogli obavljati auto-taksi delatnost.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja prvostepeni sud je zaključio da je zahtev tužioca za naknadu materijalne štete u vidu izmakle koristi delimično osnovan za period od novembra 2005. godine zaključno sa julom 2006. godine i obavezao tuženog da tužiocu isplati iznose bliže navedeno u stavu prvom izreke pobijane presude, sa kamatom, sa obrazloženjem da je tuženi u smislu člana 172. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima odgovoran za štetu u vidu izgubljene zarade koju je tužilac pretrpeo, s obzirom da je doneo rešenje kojim je odbio prijavu tužioca za upis u registar lica koja se mogu baviti taksi delatnošću na teritoriji grada Beograda, primenjujući neustavne i nezakonite odredbe Odluke o taksi prevozu, a imajući u vidu da je Ustavni sud odlukom U 53/04 od 29.09.2005. godine utvrdio da odredbe člana 6. stav 1. tačka 7. i člana 11. stav 4. Odluke o taksi prevozu, kao i odredbe tačke 3. Plana potreba za auto-taksi prevozom u gradu Beogradu u 2005-oj godini nisu u saglasnosti sa Ustavom i zakonom.

Drugostepeni sud je odlučujući o žalbi tuženog istu odbio, kao neosnovanu i potvrdio prvostepenu presudu.

Po oceni Vrhovnog kasacionog suda osnovano se revizijom tuženog ukazuje da su nižestepeni sudovi pogrešno primenili materijalno pravo.

Prema članu 172. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima pravno lice odgovara za štetu koju njegov organ prouzrokuje trećem licu u vršenju ili u vezi sa vršenjem svojih funkcija. Za postojanje osnova za naknadu štete potrebno je da je šteta nastala zbog nezakonitog i nepravilnog rada organa pravnog lica. Nezakonit rad se manifestuje kao postupanje protivno zakonu, drugom propisu ili opštem aktu ili propuštanju da se zakon, drugi propis ili opšti akt primeni ili kao radnja protivna običajima i pravilima norme, dok se kao nepravilan rad smatra preduzimanje onih radnji koje nisu u skladu sa opštim normama u vršenju službe, odnosno delatnosti, a kojima je građanima odnosno pravnim licima pričinjena šteta.

Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o prevozu u drumskom saobraćaju („Službeni glasnik RS“, broj 61 od 18.07.2005. godine, stupio na snagu 26.07.2005. godine) u članu 36. stav 4. bilo je propisano da prilikom donošenja programa iz stava 2. tog člana opština, odnosno grad nemaju pravo da ograničavaju broj lica koja mogu obavljati auto-taksi prevoz na teritoriji opštine, odnosno grada, međutim, u „Službenom glasniku RS“, broj 91 od 25.10.2005. godine objavljena je izmena koja je integrisana u tekst (sa stupanjem na snagu osmog dana od dana objavljivanja dana 02.11.2005. godine) kojim je brisana zabrana iz člana 36. stav 4. Zakona.

U vreme donošenja rešenja od 08.02.2006. godine bila je na snazi Odluka o auto-taksi prevozu („Službeni list Grada Beograda“, broj 29/05 od 27.12.2005. godine) koja je u članu 8. stav 1. tačka 8. propisivala slobodno radno mesto za taksi vozilo, a u članu 43. da će se postupak po prijavi za upis u Registar za obavljanje taksi prevoza koji je započet i po kome nije doneto rešenje do dana početka primene te odluke (28.12.2005. godine) nastaviti po odredbama te odluke (član 8. stav 1. tačka 8. odluke nije bio predmet ocene ustavnosti).

Iz napred navedenog sledi da je u vreme donošenja rešenja 08.02.2006. godine postojanje slobodnog taksi mesta bio uslov za obavljanje delatnosti auto-taksi prevoza, stoga u radnjama organa tuženog nema nepravilnog, odnosno nezakonitog postupanja. Naime, organ tuženog je u skladu sa tada važećom Odlukom o auto-taksi prevozu iz 2005. godine, koja nije bila predmet ocene Ustavnog suda, a kojom je ponovo bilo propisano ograničavanje broja auto-taksi prevoznika, odbio zahtev tužioca za davanje saglasnosti za obavljanje delatnosti auto-taksi prevoza, stoga, suprotno stavu nižestepenih sudova, organ tuženog je prilikom donošenja spornog rešenja postupao u skladu sa propisima važećim u vreme njegovog donošenja, zbog čega u radnjama organa tuženog nema nepravilnog, odnosno nezakonitog postupanja, pa nema ni nepravilnog i nezakonitog rada iz člana 172. Zakona o obligacionim odnosima, kao osnova za naknadu štete.

Osim toga, rešenjem tuženog od 22.10.2008. godine, kojim su spojeni postupci po zahtevu za izmenu pojedinačnog akta od 07.11.2005. godine i postupak po zahtevu za obavljanje delatnosti auto-taksi prevoza od 03.03.2004. godine tužiocu je data saglasnost za obavljanje delatnosti auto-taksi prevoza, kao samostalnom preduzetniku, nakon čega se tužilac upisao u Registar privrednih subjekata kao preduzetnik sa punim poslovnim imenom preduzetničke radnje rešenjem Agencije za privredne registre od 05.11.2008. godine, a kojim su štetne posledice uskraćivanja saglasnosti otklonjene.

Sa napred navedenih razloga, na osnovu člana 416. stav 1. ZPP odlučeno je kao u stavu drugom izreke, primenom člana 416. stav 1. ZPP.

Imajući u vidu da tužilac nije uspeo u sporu za naknadu štete, to mu ne pripadaju ni troškovi postupka, zbog čega je preinačena odluka o troškovima postupka i odbijen zahtev za isplatu iznosa od 137.500,00 dinara na ime troškova postupka, sa zakonskom zateznom kamatom od kada nastupe uslovi za izvršenje pa do isplate, i sa kojih razloga je odlučeno kao u stavu drugom izreke.

S obzirom na uspeh tuženog u sporu, obavezan je tužilac da tuženom na ime troškova postupka plati ukupno 84.000,00 dinara, i to na ime troškova koje je tuženi imao za pristup na šest održanih ročišta u iznosu od po 7.500,00 dinara, ukupno 45.000,00 dinara, pristup na dva neodržana ročišta u iznosu od po 4.500,00 dinara, ukupno 9.000,00 dinara, sastav jednog obrazložena podneska u iznosu od 6.000,00 dinara, za sastav dve žalbe u iznosu od po 12.000,00 dinara, ukupno 24.000,00 dinara, primenom člana 153. stav 1. i člana 154. stav 1. ZPP, a sve shodno AT u vreme presuđenja, zbog čega je odlučeno kao u stavu trećem izreke.

Obavezan je tužilac da tuženom, koji je uspeo u postupku po reviziji, na ime troškova revizije plati 12.000,00 dinara.

Predsednik veća – sudija

Slađana Nakić Momirović, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić