Određivanje obveznika isplate naknade za eksproprisanu nepokretnost

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Zvezdane Lutovac, predsednika veća, Dragane Marinković i Gordane Komnenić, članova veća, u vanparničnom predmetu predlagača AA iz ..., čiji je punomoćnik Sanja Krsmanović, advokat iz ..., protiv protivnika predlagača Gradske opštine Savski venac, koju zastupa Javno pravobranilaštvo Grada Beograda i SZ ''Pobeda'' u stečaju, koju zastupa stečajni upravnik Mileva Knežević, preko punomoćnika Aleksandra Majkića, advokata iz ..., radi određivanja naknade za eksproprisanu nepokretnost, odlučujući o reviziji protivnika predlagača Gradske opštine Savski venac izjavljenoj protiv rešenja Višeg suda u Sremskoj Mitrovici Gž 671/19 od 16.10.2019. godine, u sednici održanoj 27.10.2021. godine, doneo je

R E Š E Nj E

PREINAČUJE SE rešenje Višeg suda u Sremskoj Mitrovici Gž 671/19 od 16.10.2019. godine, u stavu prvom izreke, tako što SE ODBIJA žalba predlagača i POTVRĐUJE rešenje Prvog osnovnog suda u Beogradu R1 260/16 od 24.05.2017. godine, u stavu drugom izreke.

Odbija se zahtev predlagača za naknadu troškova revizijskog postupka.

O b r a z l o ž e nj e

Rešenjem Prvog osnovnog suda u Beogradu R1 260/16 od 24.05.2017. godine, stavom prvim izreke, usvojen je predlog predlagača, pa je obavezana SZ ''Pobeda'' da mu na ime naknade za eksproprisanu, u potpunosti, kat.parcelu br. .. KO ..., ZKUL .., Ul. ... br. .., površine 248 m2, izuzetu pravnosnažnim rešenjem Opštinskog sekretarijata za urbanizam, komunalno-stambene i pravne poslove, Opštine Savski venac u Beogradu br. .. od 04.10.1990. godine, u korist Opštine Savski venac iz Beograda za potrebe krajnjeg korisnika SZ ''Pobeda'' iz Beograda, isplati naknadu u iznosu od 22.127.328,80 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od 24.05.2017. godine pa do isplate. Stavom drugim izreke, odbijen je predlog predlagača da se protivnik predlagača GO Savski venac obaveže da solidarno sa SZ ''Pobeda'' u stečaju isplati predlagaču naknadu za izuzetu nepokretnost. Stavom trećim izreke, odbijen je predlog protivnika predlagača GO Savski venac za naknadu troškova postupka, kao neosnovan. Stavom četvrtim izreke, obavezan je krajnji korisnik SZ ''Pobeda'' u stečaju da predlagaču naknadi troškove postupka u iznosu od 347.000,00 dinara.

Viši sud u Sremskoj Mitrovici je, rešenjem Gž 671/19 od 16.10.2019. godine, stavom prvim izreke, žalbe predlagača i protivnika predlagača usvojio, pa je rešenje Prvog osnovnog suda u Beogradu R1 260/16 od 24.05.2017. godine preinačio u pobijanom drugom stavu izreke rešenja, tako što je usvojio predlog predlagača i obavezao GO Savski venac da mu na ime naknade za eksproprisanu kat.parcelu br. .. KO ..., ZKUL br. .., Ul. ... br. .., površine 248 m2, oduzetu pravnosnažnim rešenjem Opštinskog sekretarijata za urbanizam, komunalno-stambene i građevinske poslove Opštine Savski venac u Beogradu br. .. od 04.10.1990. godine, u korist Opštine Savski venac iz Beograda za potrebe krajnjeg korisnika SZ ''Pobeda'' iz Beograda, isplati naknadu u iznosu od 22.127.328,80 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od 24.05.2017. godine pa do isplate, kao i troškove vanparničnog postupka u iznosu od 347.000,00 dinara. Stavom drugim izreke, ukinuto je rešenje u pobijanom prvom i četvrtom stavu izreke i spis vraćen prvostepenom sudu na ponovno odlučivanje.

Protiv preinačujućeg dela pravnosnažnog rešenja donetog u drugom stepenu (stav prvi izreke) protivnik predlagača GO Savski venac je izjavio blagovremenu reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Predlagač je dostavio odgovor na reviziju zahtevajući troškove revizijskog postupka.

Ispitujući pravnosnažno rešenje, u pobijanom delu, na osnovu člana 420. stav 1. i 6., u vezi člana 408. i 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku – ZPP (''Službeni glasnik RS'' br. 72/11... 18/2020), i člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku, Vrhovni kasacioni sud je našao da je revizija osnovana.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, pravnosnažnim rešenjem Opštinskog sekretarijata za urbanizam, komunalno-stambene i građevinske poslove Opštine Savski venac u Beogradu br. .. od 04.10.1990. godine, izuzeto je iz poseda neizgrađeno građevinsko zemljište zemljišno-knjižnog korisnika AA iz ..., k.p. br. .. KO ..., ZKUL .., Ul. ... br. .., u površini od 2,48 ari, u korist Opštine Savski venac iz Beograda a za potrebe krajnjeg korisnika SZ ''Pobeda'' iz Beograda, u cilju privođenja zemljišta nameni određenoj DUP-om zone ''Dedinje II/2''. Raniji korisnik, predlagač, je obavezan da krajnjem korisniku SZ ''Pobeda'' preda u državinu k.p. .. KO ..., po pravnosnažnosti rešenja. Pred organom uprave nije postignut sporazum o visini naknade, te je spis prosleđen nadležnom sudu. Službeno lice Ministarstvo finansija, Poreske uprave, Filijala Savski venac je, izlaskom na teren dana 30.11.2016. godine, utvrdilo da je tržišna vrednost zemljišta koje je predmet ovog postupka 89.223,10 dinara po m2, a na tako procenjenu tržišnu vrednost predmetne nepokretnosti učesnici u postupku nisu imali primedbe.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je odbio predlog predlagača u delu kojim je on tražio da se Gradska opština Savski venac obaveže da mu, solidarno sa krajnjim korisnikom, isplati predmetnu naknadu, pošto je, shodno Zakonu o eksproprijaciji, jedino krajnji korisnik u obavezi da isplati naknadu za eksproprisanu nepokretnost pa GO Savski venac nije pasivno legitimisana.

Drugostepeni sud je, suprotno tome, preinačenjem prvostepenog rešenja, usvojio predlog predlagača i obavezao GO Savski venac da mu isplati naknadu za ekspropisanu kat.parcelu br. .., površine 248 m2, jer je zaključio da se ta Opština mora pojaviti kao garant izvršenja obaveza krajnjeg korisnika SZ ''Pobeda'' koja je u stečaju, saglasno odredbi člana 132. Zakona o vanparničnom postupku, u vezi člana 42. Zakona o eksproprijaciji.

Vrhovni kasacioni sud nalazi da je pri odlučivanju pobijanim rešenjem drugostepeni sud pogrešno primenio materijalno pravo.

Odredbom člana 42. Zakona o eksproprijaciji (''Službeni glasnik RS'' br. 53/95...106/2016), propisano je da se naknada za eksproprisano poljoprivredno zemljište i građevinsko zemljište određuje u novcu prema tržišnoj ceni takvog zemljišta, ako zakonom nije drukčije propisano (stav 1.). Procenu tržišne cene iz stava 1.tog člana vrši organ nadležan za utvrđivanje poreza na prenos apsolutnih prava na nepokretnostima (stav 2.). Postupak za određivanje naknade propisan je odredbom člana 56.istog zakona, tako što je korisnik eksproprijacije dužan da organu iz stava 1. (opštinska uprava) podnese pismenu ponudu o obliku i visini naknade u roku koji ne može biti duži od 15 dana od dana pravnosnažnosti rešenja o eksproprijaciji. Troškove postupka sporazumnog određivanja naknade za eksproprisanu nepokretnost snosi korisnik eksproprijacije, jer je tako propisano odredbom člana 62. Zakona o eksproprijaciji. Ako se sporazum o naknadi u celini ne postigne u roku od dva meseca od dana pravnosnažnosti rešenja o eksproprijaciji, opštinska uprava dostaviće pravnosnažno rešenje o eksproprijaciji sa svim spisima nadležnom opštinskom sudu radi određivanja naknade, na osnovu odredbe člana 61. Zakona o eksproprijaciji.

Na osnovu citiranih odredbi Zakona sledi da naknadu za eksproprisanu nepokretnost plaća korisnik eksproprijacije, a to je u ovom slučaju SZ ''Pobeda'' iz Beograda, pa je prvostepeni sud pravilno odbio predlog predlagača kojim je tražio da sud obaveže GO Savski venac da mu, solidarno sa korisnikom eksproprijacije, isplati naknadu za izuzetu nepokretnost. Iako je GO Savski venac formalno korisnik eksproprijacije u situaciji kada je utvrđen javni interes za oduzimanje svojine, eksproprijacija nije izvršena za njene potrebe već za potrebe SZ „Pobeda“, kao krajnjeg korisnika koji je stekao predmetnu nepokretnost za svrhu radi koje je je ona oduzeta predlagaču. Solidarnost dužnika nije pravilo nego je izuzetak koji mora biti posebno utvrđen zakonom ili ugovorom. Zakon o eksproprijaciji ne propisuje solidarnost u pogledu obaveze isplate naknade za eksproprisanu nepokretnost niti je opština čiji je nadležan organ uprave, po službenoj dužnosti vodio postupak eksproprijacije „garant izvršenja obaveze korisnika“, kako je pogrešno zaključio drugostepeni sud .

Iz navedenih razloga, Vrhovni kasacioni sud je odluku kao u stavu prvom izreke doneo na osnovu odredbe člana 416. stav 1., u vezi člana 420. stav 6. ZPP-a.

Odluku o troškovima revizijskog postupka u stavu drugom izreke Vrhovni kasacioni sud je doneo na osnovu odredbe člana 154.ZPP-a pošto troškovi odgovora na reviziju predlagaču nisu bili potrebni.

Predsednik veća – sudija

Zvezdana Lutovac,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić