Odbijanje revizije u sporu o nepostojanju prava stvarne službenosti prolaza

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, u preinačujućem delu (stav prvi izreke), tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Tuženi je podneo odgovor na reviziju.

Vrhovni sud je ispitao pravnosnažnu drugostepenu presudu u pobijanom delu na osnovu člana 408. u vezi sa članom 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“ br. 72/11... 10/23) i ocenio je da je revizija dozvoljena, ali da nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je vlasnik katastarske parcele broj .. upisane u list nepokretnosti broj .. KO ... i isključivu svojinu na ovoj parceli je stekao na osnovu ugovora o deobi od 28.10.2022. godine (koji je zaključio sa VV i GG koji su nakon toga povukli tužbu u ovoj parnici). Tuženi je isključivi vlasnik katastarskih parcela broj .., .. i .. KO ... . Pored parcele tužioca sa severozapadne strane postoji službeni kolski put na parceli broj .. KO ...do poligone tačke 1-6-265, a od iste tačke put na katastarskoj parceli broj .. KO ... koji koriste svi meštani i koji je snimljen prilikom ustrojstva katastra. Na vrhu tužiočeve parcele nalazi se stari hrast-cer. Uviđajem na licu mesta u prisustvu geometra, sud je utvrdio da na spornom prostoru ispod hrasta nema tragova prolaska točkova, odnosno kolotraga bilo kojih vozila. Veštak geodetske struke je u svom nalazu i mišljenju opredelio prostor koji tužilac određuje kao površinu kojom prolazi, a koja je očišćena od trnja i samoniklog bagrema u površini 60 m2, pri čemu se drvo hrasta nalazi delom na parceli tužioca, a delom na lokalnom putu. Veštak je obeležio postojeći kolotrag koji vodi do katastarske parcele tuženog broj .., a koji se nalazi sa gornje strane drveta i prolazi putem koji se nalazi na katastarskoj parceli broj .. . Tužilac je najpre naveo da tuženi koristi službenost prolaza do svoje katastarske parcele broj .. KO ... na način što je pre dve-tri godine preko njegove parcele ispod drveta hrasta formirao za sebe novi prolaz. Zatim je kao povlasno dobro označio katastarske parcele tuženog broj .. i .. KO ..., a tuženi je ove navode tokom celog postupka osporavao tvrdeći da su njegova parcela br. .. KO ... (koju je tužilac prvo naveo kao povlasno dobro) i parcela tužioca br. .. KO ... razdvojene putem koji ih deli, odnosno da on ima pristup do svoje parcele sa tri strane i preko puta na parceli broj .. KO ... i na parceli broj .. KO ... koji vodi celom dužinom pored njegove parcele, te da on nema razloga da koristi parcelu tužioca kako bi pristupio ovoj svojoj parceli.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev sa obrazloženjem da je tuženi preko dela zemljišta katastarske parcele tužioca kao poslužnog dobra koji je bio obrastao trnjem, najpre uklanjanjem istog, a zatim i prolaskom traktorom pokušao uspostavljanje službenosti prolaza iz razloga što je taj prostor znatno širi od lokalnog puta koji je delom sužen postojanjem drveta i da mu taj prolaz predstavlja pogodiniji pristup njegovim parcelama.

Drugostepeni sud je stanovišta da je prvostepeni sud izveo pogrešan činjenično-pravni zaključak o vršenju prava službenosti prolaza od strane tuženog na katastarskoj parceli tužioca br. .. KO ..., zbog čega je pogrešno primenio materijalno pravo. Prema oceni ovog suda, tužilac nije dokazao da je tuženi na bilo koji način uspostavio pravo službenosti prolaza preko njegove parcele, kao ni da je imao potrebu za takvim vidom ograničavanja prava svojine tužioca u situaciji kada je utvrđeno da postoje dva lokalna puta (na parcelama br. .. i ..) kojima se može pristupiti parceli tuženog, te da postojeći kolotrag traktora (prema priloženoj skici veštaka) ni u jednom delu ne prelazi preko parcele tužioca. Zbog toga je drugostepeni sud ocenio da nije osnovan tužbeni zahtev da se utvrdi nepostojanje prava službenosti prolaza u situaciji kada ovo pravo uopšte nije ni uspostavljeno na parceli tužioca kao poslužnom dobru, uz dodatnu argumentaciju da tužilac ne određuje jasno povlasno dobro, odnosno u korist koje parcele tuženog je izvršeno formiranje trase puta preko njegove parcele kao poslužnog dobra.

Po oceni Vrhovnog suda, pravilno je drugostepeni sud primenio materijalno pravo kada je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev tužioca.

Zakonom o osnovama svojinskopravnih odnosa (ZOSPO) propisano je da je stvarna službenost pravo vlasnika jedne nepokretnosti (povlasno dobro) da za potrebe te nepokretnosti vrši određene radnje na nepokretnosti drugog vlasnika (poslužno dobro) ili da zahteva od vlasnika poslužnog dobra da se uzdržava od vršenja određenih radnji koje bi inače imao pravo vršiti na svojoj nepokretnosti (član 49. stav 1); stvarna službenost zasniva se pravnim poslom, odlukom državnog organa i održajem (član 51.); stvarna službenost prestaje ako se vlasnik poslužnog dobra protivi njenom vršenju, a vlasnik povlasnog dobra tri uzastopne godine nije vršio svoje pravo, zatim vlasnik poslužnog dobra može zahtevati da prestane pravo stvarne službenosti kada ono postane nepotrebno za korišćenje povlasnog dobra ili kada prestane drugi razlog zbog koga je ona zasnovana i stvarna službenost prestaje ako se ne vrši za vreme potrebno za njeno sticanje održajem, kada isto lice postane vlasnik poslužnog i povlasnog dobra ili propašću povlasnog, odnosno poslužnog dobra (član 58.).

U ovoj parnici tužilac tužbenim zahtevom traži utvrđenje da tuženi nije stekao po bilo kom osnovu pravo službenosti prolaza preko njegove katastarske parcele broj .. KO ... kao poslužnog dobra, označavajući kao povlasno dobro katastarske parcele tuženog broj .. i .. KO ..., sa tvrdnjama da tuženi faktički ostvaruje službenost prolaza preko određene trase puta opredljene merama i granicama na njegovoj parceli.

U situaciji kada je utvrđeno da tuženi nema razloga da koristi parcelu tužioca kako bi pristupio svojim parcelama budući da ima pristup drugim javnim lokalnim putevima koje koristi, a da postojeći kolotrag traktora ni u jednom delu ne prelazi preko parcele tužioca na način kako je to on opisao i opredelio u svom tužbenom zahtevu, pravilno je drugostepeni sud zaključio da nema uspostavljene stvarne službenosti prolaza od strane tuženog, odnosno da sa njegove strane nema korišćenja nepokretnosti tužioca u smislu zakonske definicije prava službenosti iz člana 49. ZOSPO da bi tužilac mogao osnovano da zahteva od suda da utvrdi nepostojanja ovog prava tuženog uz zabranu njegovog daljeg vršenja. Dakle, da bi sud utvrdio da neko lice nema pravo stvarne službenosti to pravo mora biti nezakonito uspostavljeno i vršeno, odnosno ostvarivano u određenom vremenskom periodu, što u konretnom slučaju nije dokazno. Osim toga, kao povlasno dobro označene su katastarske parcele tuženog broj .. i .. KO ..., iako su navodi tužioca bili da je tuženi samovlasno uspostavio pravo službenosti prolaza radi prilaza svojoj katastarskoj parceli br. .. KO ... .

Iz svih izloženih razloga, Vrhovni sud je primenom člana 414. stav 1. ZPP odlučio kao u izreci ove presude.

Predsednik veća - sudija

Zvezdana Lutovac, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković