Presuda Vrhovnog suda o naknadi štete zbog nezakonitog otkaza ugovora o radu

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 141/22 od 05.04.2023. godine, donetom nakon održane rasprave pred tim sudom, odlučeno je o žalbi tuženog tako što je preinačena prvostepena presuda u stavu prvom izreke i obavezan tuženi da tužiocu po osnovu naknade štete na ime izgubljene zarade za period od 20.09.2006. godine do 30.06.2012. godine isplati ukupan iznos od 2.634.538,77 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 07.03.2023. godine do konačne isplate, te u stavu drugom izreke tako što je obavezan tuženi da Republičkom fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje zaposlenih - Filijala Beograd u ime i za račun tužioca uplati pripadajuće doprinose za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje za period od 20.09.2006. godine do 30.06.2012. godine na iznose izgubljene zarade navedene po mesecima, prema propisima koji važe na dan isplate izgubljene zarade. Stavom trećim izreke, ukinuta je prvostepena presuda u stavu trećem izreke i odbačena tužba u odnosu na tužbeni zahtev kojim je traženo da se obaveže tužena da u radnu knjižicu tužiocu upiše radni staž za period od 20.09.2006. godine do 01.04.2007. godine. Stavom četvrtim izreke, potvrđeno je rešenje o parničnim troškovima u obavezujućem delu, sadražno u stavu četvrtom izreke prvostepene presude. Stavom petim izreke, obavezana je tužena da tužiocu na ime troškova žalbenog postupka isplati iznos od 60.750,00 dinara. Stavom šestim izreke, odbijen je zahtev tužene za nakndu troškova žalbenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tuženi je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP učinjene u postupku pred drugostepenim sudom u vezi sa članom 395. istog zakona, pobijajući drugostepenu presudu u stavu prvom, trećem, četvrtom, petom i šestom izreke.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu, primenom člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 72/11 ... 10/23-drugi zakon) i našao da je revizija tuženog neosnovana.

U postupku donošenja pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti, niti je drugostepeni sud počinio bitnu povredu odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP na koju revizija ukazuje.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je vraćen na rad kod tuženog 16.09.2016. godine, na osnovu pravnosnažne presude Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 1521/10 od 07.12.2011. godine kojom je poništeno kao nezakonito rešenje tuženog od 14.09.2006. godine kojim je tužiocu otkazan ugovor o radu i radni odnos kod tuženog prestao sa danom 20.09.2006. godine.

Zbog nezakonitog prestanka radnog odnosa tužilac ostvaruje pravo na naknadu štete u visini izgubljene zarade, čija je visina utvrđena uz umanjenje za iznos prihoda koje je tužilac ostvario po osnovu rada po prestanku radnog odnosa, saglasno članu 191. Zakona o radu. Tuženi je istakao prigovor radi prebijanja, obzirom da je tužiocu na ime otpremnine 14.09.2006. godine isplaćen iznos od 34.697,00 dinara. Od pravnosnažnosti navedene presude o nezakonitom prestanku radnog odnosa i obavezi tuženog da tužioca vrati na rad, konkretno od 20.05.2016. godine otpao je osnov zadržavanja isplaćenog iznosa otpremnine i od tada tužilac kao nesavesni držalac duguje i kamatu, prema odredbama člana 210. i 214. Zakona o obligacionim odnosima, kako je drugostepeni sud obrazložio vezano za potraživanje istaknuto radi prebijanja u odnosu na zahtev tužioca za naknadu štete. Pri tom, činjenično utvrđenje na kom je zasnovana pobijana presuda, zasnovano je na odgovarajućem veštačenju, putem kojeg je iskazana visina izostale zarade prema uporednim radnicima u utuženom periodu, umanjena za iznos zarade koju je tužilac ostvario radom kod drugog poslodavca, nominalne razlike izgubljene zarade i obračunate zakonske zatezne kamate do 06.03.2023. godine, u ukupnom iznosu od 2.694.419,21 dinar, a po umanjenju za otpremninu sa obračunatom zakonskom zateznom kamatom od 20.05.2016. godine, razlika iznosi 2.634.538,77 dinara. Pobijanom presudom tuženi je obavezan na isplatu ovog iznosa kao tužiocu pripadajuće naknade u visini izostale zarade koju bi ostvario da nije bilo nezakonitog prestanka radnog odnosa umanjene za zaradu ostvarenu radom kod drugog poslodavca, uz umanjenje za iznos otpremnine, uz odgovarajući obračun kamate na ova potraživanja.

Drugostepena presuda zasnovana je na obračun veštaka po varijanti povoljnijoj po tuženog, kojom se izgubljena zarada tužioca umanjuje za isplaćenu otpremninu sa obračunatom zakonskom zateznom kamatom počev od 20.05.2016. godine i u preboju ovih potraživanja iskazuje razlika od 2.634.538,77 dinara, pa tuženi obavezuje na isplatu tog iznosa sa zakonskom zateznom kamatom od 07.03.2023. godine, a u pitanju je iznos niži od obračuna uz preboj isplaćene otpremnine sa obračunatom zakonskom zateznom kamatom od isticanja kompenzacionog prigovora 20.04.2017. godine, kao docnijeg datuma prema kojem računato umanjenje za otpremninu sa obračunatom zakonskom zateznom kamatom iskazuje iznos razlike između osnovanog potraživanja tužioca i tako obračunatog potraživanja tuženog od 2.638.364,55 dinara.

Revizija se svodi na isticanje da je drugostepeni sud preinačio prvostepenu presudu na tuženikovu štetu, iako je samo tuženik izjavio žalbu. S tim u vezi, revident navodi da zbir pojedinačnih iznosa iz stava prvog izreke prvostepene presude iznosi 958.455,69 dinara, ali ne pominje kamatu koja je tom presudom dosuđena po pojedinačnim mesečnim iznosima i istaknuti prigovor radi prebijanja koji je uslovio potrebu da se pored nominalne razlike obračuna i zakonska zatezna kamata, radi uračunavanja prebijanjem u skladu sa pravilima propisanim odredbama člana 343. i 313. Zakona o obligacionim odnosima.

Po oceni Vrhovnog suda, neosnovano je revizijsko osporavanje pravilnosti pobijane presude. U ovoj pravnoj stvari, pravilno je od strane drugostepenog suda odlučeno o visini obaveze tuženog, po prebijanju međusobnih potraživanja stranaka, osnovanog potraživanja tužioca naknade štete sa osnovanim potraživanjem tuženog istaknutom radi prebijanja sa potraživanjem tužioca. O osnovima i visini ovih potraživanja, kao i o obavezi tuženog da za tužioca uplati razliku pripadajućih doprinosa za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje zaposlenih, pravilni su razlozi dati u obrazloženju pobijane presude i nepotrebno ih je ponavljati.

Iz iznetih razloga, Vrhovni sud je ocenio da revizija tuženog nije osnovana i primenom člana 414. stav 1. ZPP odlučio kao u stavu prvom izreke.

Zahtev tužioca za naknadu troškova datog odgovora na reviziju ocenjen je neosnovanim, jer to nisu troškovi potrebni radi vođenja parnice u smislu člana 154. stav 1. ZPP, zbog čega je o tom zahtevu odlučeno kao u izreci, primenom člana 165. stav 1. istog zakona.

Predsednik veća - sudija

Jelica Bojanić Kerkez, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković