Presuda Vrhovnog kasacionog suda o sticanju svojine na porodičnoj kući

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 403. stav 2. tačka 3. i člana 408. ZPP, Vrhovni kasacioni sud je našao da revizija tuženog nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, sada pokojni ĐĐ imao je dva sina, pokojnog EE (umro ...2005. godine) – supruga, odnosno oca tužilja i pokojnog ZZ (umro ...2011. godine) – oca tuženog. Tokom 1967. godine, dok je živeo u zajednici sa suprugom i sinovima, sada pokojni ĐĐ kupio je parcelu .. KO ... i na njoj započeo izgradnju kuće koju je namenio onom sinu koji se prvi oženi, dok bi drugom sinu ostala kuća u kojoj je njegova porodica živela. Na kupljenoj parceli sada pokojni ĐĐ je ozidao objekat u grubim građevinskim radovima i stavio ga pod krov. Tužilja AA udala se za sada pokojnog EE tokom 1976. godine i po zaključenju braka izvesno vreme živela u zajednici sa suprugovim roditeljima i njegovim bratom. Po rođenju starije ćerke (tokom 1977. godine) tužilja se sa suprugom i detetom uselila u spornu kuću, pošto je prethodno jedna soba osposobljena za stanovanje. Od tada su ona i suprug sukcesivno sređivali kuću, a tužilja je nastavila to da čini i nakon smrti svog supruga tako što je u istu uložila novčana sredstva ostvarena prodajom nasleđenog majčinog stana. Na kući ni sada nisu izvedeni svi građevinski radovi. U vreme kada se sa suprugom uselila u predmetnu kuću odnosi njenog supruga sa svojim ocem bili su poremećeni. Zbog toga je između njih vođena i parnica za smetanje državine. U toj parnici utvrđeno je da ih je sada pokojni ĐĐ smetao u državini. Nakon toga se svekar tužilje nije na bilo koji način protivio da ona sa svojom porodicom živi u spornoj kući, niti se protivio radovima koje je zajedno sa suprugom izvodila na toj kući. Predmetna kuća je u katastru nepokretnosti upisana kao svojina pokojnog ĐĐ i bila je predmet njegove zaostavštine. U postupku raspravljanja zaostavštine za naslednike su oglašene tužilje BB i VV i tuženi – deca ostaviočevih sinova koji su umrli pre njega.

Na ovako utvrđeno činjenično stanje, drugostepeni sud je u ovom sporu pravilno primenio materijalno pravo.

Odredbom člana 1. stav 2. Zakona o nasleđivanju propisano je da zaostavštinu čine sva nasleđivanju podobna prava koja su ostaviocu pripadala u trenutku smrti.

U konkretnom slučaju, nižestepeni sudovi su utvrdili da je sada pokojni ĐĐ kupio zemljište – katastarsku parcelu .. KO ..., na kojoj je započeo sa izgradnjom kuće i do 1976. godine na istoj izveo grube građevinske radove i postavio krov. Sudovi su, ocenom izvedenih dokaza, utvrdili i da je između članova njegove porodice – supruge i dva sina bio postignut sporazum da će kuća biti namenjena onom sinu koji se prvi oženi. Kod tako utvrđene činjenice postojanja sporazuma, predmetna nepokretnost ne može biti zaostavština pokojnog ĐĐ ni po osnovu njegovog sticanja u porodičnoj zajednici. Naime, kada je izgradnja sporne zgrade započeta za vreme trajanja porodične zajednice čiji su članovi postigli sporazum sa izraženom namerom da se gradnja kuće vrši za određenog člana te zajednice – onog sina koji se prvi oženi, onda to predstavlja odlučnu činjenicu u pogledu sticanja prava svojine građenjem za tog člana zajednice i isključuje primenu člana 195. stav 1. Porodičnog zakona o zajedničkoj imovini članova porodične zajednice.

Dakle, u situaciji kada je gradnja kuće započeta sa namerom da pripadne onom članu porodične zajednice koji se prvi oženi, sporazumno utvrđene između tadašnjih članova te zajednice, onda sporna kuća pripada sada pokojnom EE jer je on prvi od dvojice sinova zaključio brak. U to vreme kuća nije bila završena. Dalji radovi na izgradnji kuće preduzeti su u toku braka tužilje i sada pokojnog EE, tako da predmetna nepokretnost predstavlja njihovu zajedničku svojinu u smislu člana 171. stav 1. Porodičnog zakona, u čijem sticanju su saglasno članu 180. stav 2. tog Zakona oni učestvovali sa podjednakim udelima. Tužilje su i zakonske naslednice pokojnog EE i po tom osnovu, u skladu sa članom 9. stav 2. Zakona o nasleđivanju, stekli su pravo susvojine sa jednakim naslednim udelima na njegovoj zaostavštini – udelu od ½ idealna dela u sticanju predmetne kuće tokom bračne zajednice.

Vrhovni kasacioni sud ispituje drugostepenu presudu u granicama razloga koji su navedeni u reviziji. Tuženi izričito navodi da reviziju izjavljuje samo zbog pogrešne primene materijalnog prava, u smislu člana 407. stav 1. ZPP, a ne iz nekih drugih razloga predviđenih tom odredbom. Ipak, navodi revizije, posebno oni koji se tiču utvrđenja sporazuma članova porodične zajednice da se sporna kuća gradi za onog sina koji se prvi oženi, ukazuju da se drgustepena presuda pobija i zbog pogrešno, odnosno nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja.

Međutim, po oceni revizijskog suda, činjenicu postojanja takvog sporazuma koju su utvrdili nižestepeni sudovi tuženi nije doveo u sumnju svojom revizijom, naročito ako se ima u vidu ponašanje sada pokojnog ĐĐ i pravnog prethodnika tuženog u budućnosti, u odnosu na čin useljenja u nezavršenu kuću sada pokojnog EE po zaključenju braka i izostanak protivljenja radovima koje su tužilja i njen suprug izvodili u nastavku gradnje kuće. Ta činjenica je u ovom slučaju bitna jer isključuje udeo svih drugih članova porodične zajednice u sticanju sporne nepokretnosti i predstavlja osnov za sticanje prava svojine građenjem onog člana zajednice kojem je ta nepokretnost namenjena.

U tom kontekstu irelevantni su navodi revizije o udelu sada pokojnog ĐĐ u sticanju kuće, utvrđene veštačenjem na osnovu vrednosti građevinskih radova koje je on izveo nakon kupovine zemljišta.

Shodno izloženom, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Branislav Bosiljković, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić