Utvrđivanje prava korišćenja na nepokretnosti i ništavost ugovora o kupoprodaji

U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Vesne Popović, predsednika veća, Zorane Delibašić i Gordane Komnenić, članova veća, u parnici tužilaca AA iz ..., koga zastupa Nebojša Glavaš, advokat iz ..., protiv tuženih BB iz ..., koga zastupa Slavko Jagodnik, advokat iz ..., VV iz ..., koga zastupa Toma Bošković, advokat iz ... i GG iz ... koga zastupa Snežana Šijak, advokat iz ..., radi utvrđenja, odlučujući o reviziji tuženog VV izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž broj 2092/17 od 19.03.2018. godine, u sednici veća održanoj dana 13.07.2020. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE kao neosnovana revizija tuženog VV izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž broj 2092/17 od 19.03.2018. godine

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Prvog osnovnog suda u Beogradu P 25098/15 od 01.12.2016. godine, prvim stavom izreke, odbijen je tužbeni zahtev kojim je tužilac tražio da se utvrdi da je ništav ugovor o kupoprodaji nepokretnosti zaključen između tuženih BB i VV overen pred Opštinskim sudom u Pančevu pod Ov. br. ../06 dana 28.11.2007. godine. Drugim stavom izreke odbijen je tužbeni zahtev tužioca u delu kojim je tražio da se utvrdi da je nosilac prava korišćenja na idealnom delu preko 1/2 idealnog dela do traženog 1/1 na kp br .. površine 3 ara i 99 m2 opisane kao dvorište i voćnjak i upisane u ZKUL .. KO ..., što bi tuženi bili dužni priznati i trpeti. Trećim stavom izreke obavezan je tužilac da tuženima naknadi troškove parničnog postupka i to BB i GG solidarno isnos od 138.750,00 dinara, a tuženom GG pored dosuđenog iznosa još iznos od 21.000,00 dinara te tuženom VV iznos od 120.000,00 dinara.

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž 2092/17 od 19.03.2018. godine po žalbi tužioca ukinuta je presuda Osnovnog suda u Beogradu P 25098/15 od 01.12.2016. godine prvim stavom izreke. Drugim stavom izreke usvojen je tužbeni zahtev tužioca i utvrđeno je da je tužilac nosilac prava korišćenja 1/2 idealnog dela kp br .. u površini od 3 ara i 99 m2, opisane kao dvorište i voćnjak, upisane u ZKUL .. KO ..., što su tuženi BB, VV i GG dužni priznati i trpeti upis prava korišćenja u javnim knjigama u korist tužioca. Trećim stavom izreke usvojen je tužbeni zahtev tužioca i utvrđeno je da ugovor o kupoprodaji nepokretnosti zaključen između tuženih BB i VV overen pred Opštinskim sudom u Pančevu pod brojem Ov ../06 dana 28.11.2006. godine je ništav i da ne proizvodi prvno dejstvo. Četvrtim stavom izreke obavezani su tuženi da tužiocu solidarno naknade troškove parničnog postupka u iznosu od 169.000,00 dinara. Petim stvom izreke odbijen je zahtev tuženih za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Blagovremenom revizijom podnetom na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 55/14), tuženi VV pobija drugostepenu presudu iz svih zakonom propisanih razloga. Troškove postupka nije tražio.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu u okviru ovlašćenja iz člana 408. ZPP i utvrdio da revizija nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije počinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz čl. 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju drugostepeni sud pazi po službenoj dužnosti.

Činjenično stanje važno za donošenje odluke o osnovanosti tužbenog zahteva drugostepeni sud je potpuno i pravilno utvrdio na osnovu sprovedenog dokaznog postupka na glavnoj raspravi, pa su neosnovani revizijski navodi da je pobijana presuda zasnovana na pogrešno i nepotpuno utvrđenom činjeničnom stanju iz člana 403. stav 3. u vezi člana 407. stav 2. ZPP.

Prema činjeničnom stanju utvrđenom u postupku koji je prethodio donošenju pravnosnažne presude DD i GG, su rođena braća, u međuvremenu su preminuli, a pravni sledbenik DD je tužilac, dok su pravni sledbenici GG tuženi BB i GG. Nakon što su nasledili svog oca ĐĐ, DD i GG su ugovorom o deobi, usmenim podelili parcelu .. na ../1 koja je pripala GG i ../2 koja je pripala DD, a što je tehničkom revizijom katastra 1956. – 57. godine i formalno provedeno kroz katastar. U to vreme parcele su bile u režimu privatne svojine pravnih prethodnika stranaka u postupku. Ugovor je u celini izvršen tako što je pravni prethodnik tužioca stupio u državinu parcele ../2 sa leve strane dok je pravni prethodnik tuženih stupio u državinu parcele ../1 sa desne strane. Između parcela nalazi se put – sokak, koje stanje se na licu mesta nije menjalo, osim što su sagrađene kuće i to tužiočeva sa leve strane koja se jednim manjim delom nalazi na parceli ../1. Kako ugovor o deobi nije sproveden kroz javne knjige pravni sledbenici deobničara nasleđuju obe parcele iako je sada pokojni DD i ugovorom o doživotnom izdržavanju koji je zaključio sa tužiocem 1960. godine raspolagao parcelom ../2 što jasno ukazuje na izvršenu deobu.

Tuženi BB i VV ugovorom overenim pred Opštinskim sudom u Pančevu pod Ov ../06 dana 28.11.2006. godine raspolagali su parcelom ../2 pa tužilac traži da se utvrdi da je taj ugovor ništav jer je on nosilac prava korišćenja na 1/2 idealnog dela ove parcele.

Na potpuno i pravilno utvrđeno činjenično stanje, koje se revizijskim navodima ne dovodi u sumnju, drugostepeni sud je pravilno primenio materijalno pravo kada je doneo odluku kao u izreci pobijane presude.

Pravilan je zaključak da je Zakonom o prometu zemljišta i zgrada („Službeni list FNRJ“ broj 26/54) članom 62. propisana mogućnost konvalidacije ugovora, pa je usmeni ugovor o deobi, budući da je u celini izvršen, pravno valjan posao koji vodi sticanju prava svojine pravnih prethodnika tužilaca i tuženih u ovom postupku.

Međutim, kako nije sproveden kroz javne knjige, to su tuženi pravni sledbenici GG upisani na 1/2 dela parcele broj ../2 na kojoj je sada u celini nosilac prava korišćenja tužilac AA, po osnovu ugovora o deobi, pa je pravilan zaključak da tužilac ima pravni interes i da je dokazao da je nosilac prava korišćenja 1/2 idealnog dela kp br ../2 u površini od 3 ara i 99 kvadratnih metara.

Kako prodavac iz ugovor o prodaji BB nije bio vlasnik 1/4 dela kp br ../2, odnosno nosilac prava korišćenja, to nije mogao preneti ovo pravo na tuženog VV ugovorom o prodaji nepokretnosti overenim pred Opštinskim sudom u Pančevu pod Ov broj ../06 dana 28.11.2006. godine, pa je pravilan zaključak da je ugovor ništav u smislu člana 103. Zakona o obligacionim odnosima – ZOO, jer je protivan prinudnim propisima, članom 3. stav 1. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa kojim je propisano da niko ne može preneti na drugog veća prava nego što sam ima.

Na osnovu izloženog kako se revizijskim navodima pravilnost presude u ostalom delu ne dovodi u sumnju Vrhovni kasacioni sud je odbio kao neosnovanu reviziju tuženog primenom člana 414. stav 1. ZPP.

Predsednik veća – sudija

Vesna Popović, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić