Presuda Vrhovnog kasacionog suda o diskriminaciji ratnih vojnih rezervista

U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Vesne Popović, predsednika veća, Zorane Delibašić i Gordane Komnenić, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., koga zastupa Dalibor Mitić, advokat iz ..., protiv tužene Republike Srbije, Ministarstvo odobrane, koju zastupa Vojno pravobranilaštvo sa sedištem u Beogradu, radi diskriminacije, odlučujući o reviziji tužene, izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 2031/20 od 27.08.2020. godine, u sednici veća održanoj dana 25.11.2020. godine, doneo je

P R E S U D U

PREINAČUJE SE presuda Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 2031/20 od 27.08.2020. godine i Višeg suda u Jagodini P1 90/19 od 14.07.2020. godine, tako što se tužbeni zahtev tužioca AA iz ..., kojim je tražio da se utvrdi da je Zaključkom Vlade Republike Srbije broj 401-161/2008-1 od 17.01.2008. godine, povređeno pravo načela jednakih prava i obaveza, čime je izvršena diskriminacija na osnovu mesta prebivališta tužioca AA iz ... kao ratnog vojnog rezerviste sa teritorije Opštine Paraćin, ODBIJA kao neosnovan.

OBAVEZUJE SE tužilac AA iz ... da tuženoj Republici Srbiji, Ministarstvo odbrane, naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 67.500,00 dinara, u roku od 15 dana od prijema prepisa presude, pod pretnjom izvršenja.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Višeg suda u Jagodini P1 90/19 od 14.07.2020. godine, prvim stavom izreke utvrđuje se da je Zaključkom Vlade Republike Srbije broj 401-161/2008-1 od 17.01.2008. godine, kojim su dozvoljena sredstva radi isplate novčane pomoći ratnim vojnim rezervistima sa prebivalištem na teritoriji sedam nerazvijenih opština: Kuršumlija, Blace, Bojnik, Lebane, Žitorađa, Doljevac i Prokuplje, povređeno načelo jednakih prava i obaveza čime je izvršena diskriminacija na osnovu mesta prebivališta tužioca, kao ratnog vojnog rezerviste sa teritorije Opštine Paraćin, koja nije navedena u Zaključku Vlade Republike Srbije. Drugim stavom izreke, obavezana je tužena da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 80.300,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti presude.

Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 2031/20 od 27.08.2020. godine, odbijena je kao neosnovana žalba tužene i potvrđena presuda Višeg suda u Jagodini P1 90/19 od 14.07.2020. godine. Drugim stavom izreke, odbijen je zahtev tužene za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donesene u drugom stepenu, tužena je blagovremeno izjavila reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Tužena je tražila troškove celokupnog postupka i opredelila ih po vrsti i visini.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu u okviru ovlašćenja iz člana 408. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Sl. glasnik RS“, broj 72/11 ... 55/14 ... 87/18) i utvrdio da je revizija osnovana.

U sprovedenom postupku nije počinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema činjeničnom stanju utvrđenom u postupku koji je prethodio donošenju pobijane presude, tužilac je bio pripadnik PV 3323-16 Paraćin i učestvovao je u ratu od 21.03.1999. godine do 25.06.1999. godine. Za period od 01.03. do 31.03.1999. godine, 01.04.1999. godine do 15.04.1999. godine, 01.05.1999. godine do 15.05.1999. godine, 16.05.1999. godine do 31.05.1999. godine, 01.06.1999. godine do 10.06.1999. godine, 11.06.1999. godine do 15.06.1999. godine i 15.06.1999. godine do 25.06.1999. godine, dnevno su mu isplaćivani iznosi od 60,00 – 67,50 dinara. Vlada Republike Srbije i Štrajkački odbor ratnih vojnih rezervista „nerazvijenih opština“ Kuršumlija, Blace, Bojnik, Lebane, Žitorađa, Doljevac i Prokuplje dana 11.11.2008. godine, zaključili su sporazum kojim su regulisali isplatu pomoći „nerazvijenim opštinama Kuršumlija, Lebane, Bojnik, Žitorađa, Doljevac, Prokuplje i Blace u 2008. godini u ukupnom iznosu od 2.000.000,00 dinara. Plaćanje je trebalo da se izvrši preko opština rezerevistima sa kojima je zaključen Sporazum i predviđene su zbirne sume za svaku opštinu. Ove isplate prema utvrđenju nižestepenih sudova predstavljaju ratne dnevnice, a ne novčanu pomoć ugroženim licima. Tužilac živi na teritoriji Opštine Paraćin i nije obuhvaćen ovim Sporazumom, niti su mu po Sporazumu vršene bilo kakve isplate.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su zaključili da je Zaključkom Vlade Republike Srbije od 17.01.2008. godine povređeno načelo jednakih prava i obaveza prema tužiocu, u smislu odredaba člana 21. Ustava RS, kojim je zagarantovana jednakost svih pred Ustavom i zakonom i pravo na jednaku zakonsku zaštitu bez diskriminacije i člana 14. Evropske Konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda.

Na potpuno i pravilno utvrđeno činjenično stanje, nižestepeni sudovi su pogrešno primenili materijalno pravo kada su zaključili da je Sporazumom Vlade Republike Srbije od 17.01.2008. godine, povređeno načelo jednakih prava i obaveza prema tužiocu.

Nižestepenim sudovima su od strane Računovodstvenog centra Ministarstva odbrane dostavljeni dokazi o isplati ratnih dnevnica tužiocu u potpunosti, a tužilac je tu činjenicu u svom iskazu potvrdio i učinio nespornom.

Naime, da bi postojala diskriminacija prema Zaključku Vrhovnog kasacionog suda od 14.11.2017. godine, bilo je nužno da tužiocu nisu isplaćene dnevnice tokom 1999. godine, a ne novčana naknada koja je isplaćena rezervistima sa teritorija sedam opština južne Srbije, navedenih u Sporazumu i Zaključku Vlade Republike Srbije tokom 2009. godine.

S obzirom na izloženo, po oceni Vrhovnog kasacionog suda u konkretnom slučaju nema mesta primeni člana 21. Ustava RS i člana 14. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, pa su nižestepene presude preinačene i tužbeni zahtev odbijen kao neosnovan, primenom člana 416. stav 1. ZPP.

Odluka o troškovima postupka doneta je primenom čl. 153. i 154. ZPP, s obzirom na postignuti uspeh stranaka u postupku. Tuženoj su priznati troškovi sastava odgovora na tužbu u iznosu od 7.500,00 dinara, dve žalbe u iznosu od po 12.000,00 dinara i dve revizije u iznosu od po 18.000,00 dinara, prema opredeljenom zahtevu. Visina troškova obračunata je primenom Tarife o nagradama i naknadi troškova za rad advokata.

Predsednik veća – sudija

Vesna Popović, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić