Odbijanje revizija tužioca i tužene u sporu za naknadu štete

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž 5742/17 od 23.01.2019. godine, stavom prvim izreke, odbijene su kao neosnovane žalbe tužioca i tuženih i potvrđena prvostepena presuda u stavu prvom, drugom, trećem, šestom i sedmom izreke. Stavom drugim izreke, ukinuta je prvostepena presuda u stavu četvrtom i petom izreke i u navedenim delovima predmet vraćen prvostepenom sudu na ponovno suđenje.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, blagovremeno su izjavili revizije tužilac na odbijajući deo zbog pogrešne primene materijalnog prava i tužena Direkcija za građevinsko zemljište i izgradnju Grada Beograda iz svih zakonom propisanih revizijskih razloga na usvajajući deo.

Tužilac je podneo odgovor na reviziju tužene.

Ispitujući pravilnost pobijane presude u smislu člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 72/11, 87/18), Vrhovni kasacioni sud je našao da su revizije neosnovane.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a u postupku pred drugostepenim sudom nije učinjena ni bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1, na koju se neosnovano ukazuje u reviziji tužene.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je vlasnik suterenskih prostorija u porodičnoj stambenoj zgradi u ... u ..., gde je ... „BB“, u vlasništvu tužioca, u kojem se nalazila profesionalna oprema za televizijsku i filmsku produkciju, koja je pojedinačno navedena u zapisniku o proceni sačinjenom od strane komisije procenitelja „Dunav osiguranja“ tokom aprila i maja 2008. godine. Ovo je potvrđeno i iskazima svedoka koji su imali neposredna saznanja o nastanku štete-tzv „velikoj poplavi“, potvrdama policije, zapisnikom o proceni štete „Dunav osiguranja“ i iskazom tužioca saslušanog u svojstvu parnične stranke. Tuženi su u periodu od septembra 2007. godine do aprila 2008. godine, na osnovu rešenja o odobrenju za gradnju Sekretarijata za urbanizam i građevinske poslove od 13.06.2007. godine, izvodili građevinske radove na rekonstrukciji ... u ..., prvotuženi kao izvođač radova, a drugotuženi kao investitor-naručilac radova. Tokom izvođenja radova, dana 31.12.2007. godine došlo je do tzv. „velike poplave“ u ... „BB“. Građevinskim veštačenjem je utvrđeno da je do štete došlo prilikom izvođenja radova na izgradnji saobraćajnice ..., deonica od ... do ulice ..., da se radilo o složenom građevinskom poduhvatu koji je zahtevao da se prethodno sprovede velika priprema i obezbedi kompletna tehnička dokumentacija. Odgovornost investitora se ogleda u tome što nije izvršeno snimanje kućnih priključaka, pre izrade glavnih projekata, a projekti su kompletirani nakon početka izvođenja radova, što je jedan od uzroka nastale štete. Izvođač je odgovoran za prodor vode u suterenske delove okolnih objekata dana 31.12.2007. godine, koji su izazvani havarijom vodovodnog cevovoda F 600 nove mreže uličnog vodovoda, koji je izveo izvođač radova. Za sve ostale prodore i izlivanja vode u suterenske prostore okolnih objekata postoji podeljena odgovornost investitora i izvođača. Odgovornost investitora se ogleda u tome što nije obezbedio odgovarajuću tehničku dokumentaciju, a odgovornost izvođača u njegovoj obavezi da nakon upoznavanja sa tehničkom dokumentacijom pismeno upozori investitora na eventualne nedostatke u tehničkim rešenjima koje tehnička dokumentacija predviđa. Radovi su okončani u aprilu 2008. godine. Veštačenjem je utvrđeno da je uzrok nastanka štete loše sprovedena priprema radova za projektovanje, nedostaci u tehničkoj dokumentaciji koji su rešavani i otklanjani u toku izvođenja radova, neadekvantna projektna i tehnička rešenja o izvođenju radova i neusklađenost kućnih priključaka sa osposobljenošću kolektora i građevine G1 u Mokroluškom kolektoru da preuzmu prekomernu vodu, kao i neusklađenost kapaciteta kolektora posebno pri velikim vodama, kao i da i dalje postoji opasnost plavljenja suterenskih prostorija objekata uz .... Visina štete na objektu - prostoru .... „BB“ prema nalazu veštaka sa uračunatim PDV-om, iznosi 2.268.598,27 dinara, visina štete na nameštaju prema zapisniku Komisije „Dunav osiguranje“ od 08.04.2008. godine iznosi 43.700,00 dinara. Na opremi za televizijsku i filmsku produkciju pričinjena je totalna šteta, bez mogućnosti popravke ijedne stvari, koja prema nalazu Gradskog zavoda za veštačenje, odmerenog primenom metoda direktnog poređenja cena, uz uračunavanje troškova carine, špedicije i transporta i amortizacije, iznosi 17.636.109,516 dinara, tako da ukupan iznos materijalne štete na objektu, nameštaju i opremi (prema nalazu GZZ), iznosi 19.948.407,786 dinara. Prema nalazu veštaka Nikole Dragovića, visina štete na opremi, primenom metodologije vrednosti bitno sličnih tehničkih uređaja u vreme veštačenja iznosi 48.062.848,133 dinara.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je delimično usvojio tužbeni zahtev za naknadu materijalne štete, dok je više traženi iznos od dosuđenog po tom osnovu i zahtev za naknadu nematerijalne štete odbio kao neosnovan i obavezao je tužene da otklone izvor opasnosti na način opisan stavom četvrtim izreke. Ovakav zaključak u pogledu naknade materijalne i nematerijalne štete je u potpunosti prihvatio drugostepeni sud ocenjujući da je na potpuno i pravilno utrđeno činjenično stanje pravilno primenjeno materijalno pravo i to odredbe člana 153. stav 1, 154, 173, 174, 185, 189. stav 1, 190, 192, 207, 208 i 277. Zakona o obligacionim odnosima, osim u delu kojim je odlučeno o otklanjanju izvora opasnosti, u kom delu je ukinuo prvostepenu presudu s obzirom da prvostepena presuda za odluku u ovom delu ne sadrži obrazložene razloge.

Po oceni Vrhovnog kasacionog suda, neosnovano se revizijom tužioca i tužene Direkcije za građevinsko zemljište i izgradnju Grada Beograda osporava pravilnost primene materijalnog prava od strane drugostepenog suda.

Odredbom člana 154. Zakona o obligacionim odnosima propisano je da ko drugome prouzrokuje štetu dužan je naknaditi je, ukoliko ne dokaže da je šteta nastala bez njegove krivice (stav 1.), a za štetu od stvari ili delatnosti, od kojih potiče povećana opasnost štete za okolinu, odgovara se bez obzira na krivicu. Odredbom člana 185. stav 3. ZOO propisano je da kad uspostavljanje ranijeg stanja nije moguće, ili kad sud smatra da nije nužno da to učini odgovorno lice, sud će odrediti da ono isplati oštećeniku odgovarajuću svotu novca na ime naknade štete, dok je odredbom člana 190. istog zakona propisano da će sud, uzimajući u obzir i okolnosti koje su nastupile posle prouzrokovanja štete dosuditi naknadu u iznosu koji je potreban da se oštećenikova materijalna situacija dovede u ono stanje u kome bi se nalazila da nije bilo štetne radnje ili propuštanja. Odredbom člana 200. stav 1. ZOO propisano je da za pretrpljene fizičke bolove, za pretrpljene duševne bolove zbog umanjenja životne aktivnosti, naruženosti, povrede ugleda, časti, slobode ili prava ličnosti, smrti bliskog lica kao i za strah sud će, ako nađe da okolnosti slučaja, a naročito jačina bolova i straha i njihovo trajanje to opravdava, dosuditi pravičnu novčanu naknadu, nezavisno od naknade materijalne štete kao i u njenom odsustvu. Odredbom člana 207. ZOO je propisano da naručilac i izvođač radova na nepokretnosti solidarno odgovaraju trećem licu za štetu koja nastane u vezi sa izvođenjem tih radova, što je u vezi sa osnovom materijalnopravne odgovornosti ovde tuženih iz odredbi člana 173. i 174. ZOO, jer se izvođenje građevinskih radova, popravka i održavanje puteva, smatraju opasnom delatnošću, koja sama po sebi nosi rizik od nastanka štete, kako su to pravilno zaključili nižestepeni sudovi. Za štetu izazvanu opasnom delatnošću odgovornost se ne zasniva na krivici, već na stvorenom riziku i na uzročnoj vezi između događaja za koji stranka odgovara i posledici tog događaja koji predstavlja štetu.

Shodno citiranim odredbama, suprotno navodima revizije tužene Direkcije, pravilan je zaključak da je tužena Direkcija kao naručilac radova zajedno sa izvođačem odgovorna za pričinjenu štetu tužiocu, jer je tužilac dokazao postojanje uzročno-posledične veze između izvođenja radova i nastale štete, zbog čega su pravilnom primenom odredbi člana 173, 174, i 207. ZOO tuženi obavezani solidarno da mu je nadoknade. Vrhovni kasacioni sud je ocenio da su pravilno i detaljno nižestepeni sudovi ispitali sve okolnosti konkretnog slučaja koje se tiču štete koju je tužilac pretrpeo, kako u pogledu materijalne štete, tako i u pogledu eventualnog postojanja nematerijalne štete, i pravilno ocenili da iz izvedenih dokaza, suprotno navodima revizije tužioca, proizlazi zaključak da je tužilac pretrpeo materijalnu štetu, na ime štete na objektu, uništenog nameštaja i uništene opreme za televizijsku i filmsku produkciju, upravo u dosuđenoj visini utvrđenoj na osnovu veštačenja, pravilno prihatajući metodologiju obračuna koja je korišćena u veštačenju, zbog čega su neosnovani revizijski navodi u kojima se ističe da visina materijalne štete nije utvrđena u skladu sa zakonom odnosno sudskom praksom. S druge strane, tužilac nije dokazao obim i visinu materijalne štete koju je pretrpeo uništenjem TV i video kaseta, koji zaključak je pravilno obrazložen, niti je dokazao da je pretrpeo nematerijalnu štetu, jer potraživani vid nematerijalne štete kako je postavljen tužbenim zahtevom nema utemeljenje u zakonu, odnosno nije zakonom zaštićeni ni predviđeni vid pretrljene štete koji bi bio osnov odgovornosti tuženih da je naknade. Takođe, visina materijalne štete, u delu odluke kojim je pravnosnažno odbijen tužbeni zahtev, se paušalno osporava revizijom tužioca, a nalaz veštaka u pogledu materijalne štete ne može se sa uspehom osporavati u revizijskom postupku, jer se na taj način osporava utvrđeno činjenično stanje što je nedozvoljeno u smislu člana 407. stav 2. ZPP.

Ostalim navodima revizija tužioca i tužene Direkcije ponavljaju se žalbeni navodi koji su suprotno revizijskim navodima pravilno ocenjeni od strane apelacionog suda, i za koje su dati jasni, precizni i obrazloženi razlozi, koje u svemu prihvata i ovaj sud, zbog čega ih neće detaljno obrazlagati, shodno članu 414. stav 2. ZPP, jer se obrazlaganjem presude kojom se revizija odbija ne bi postiglo novo tumačenje prava niti doprinelo ujednačenom tumačenju prava, a navode u revizijama kojima se osporava utvrđeno činjenično stanje, Vrhovni kasacioni sud nije cenio, s obzirom da se revizija iz ovih razloga ne može izjaviti (član 407. ZPP).

Na osnovu iznetih razloga, primenom člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Jasminka Stanojević,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić