Utvrđivanje tržišne naknade za eksproprisano zemljište kao javno građevinsko

Rešenjem Višeg suda u Kragujevcu Gž 8668/23 od 06.10.2023. godine, odbijena je kao neosnovana žalba protivnika predlagača i potvrđeno rešenje Osnovnog suda u Kragujevcu R1 33/23 od 20.07.2023. godine.

Protiv rešenja drugostepenog suda kojim je postupak pravnosnažno okončan, protivnik predlagača je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Predlagač je dostavio odgovor na reviziju protivnika predlagača, zahtevajući naknadu troškova povodom njegovog sastava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu odluku primenom odredbe člana 408. u vezi člana 420. stav 1. i 6. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br.72/11 ... 10/23, u daljem tekstu: ZPP), odredbe člana 92. Zakona o uređenju sudova („Službeni glasnik RS“, br. 10/23) i odredbe člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku („Službeni glasnik SRS“, br.25/82, 48/88 i „Službeni glasnik RS“, br. 46/95...14/2022, u daljem tekstu: ZVP) i utvrdio da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, predlagač je bio vlasnik predmetnih nepokretnosti - katastarskih parcela broj ..2, ..3 i ..4, koje su upisane u list nepokretnosti broj .. KO .... Ove nepokretnosti su eksproprisane rešenjem Gradske uprave za imovinske poslove, urbanizam, izgradnju i ozakonjenje grada Kragujevca, Sekretarijat za imovinske poslove, Odeljenje za poslove eksproprijacije broj 465- 253/22-XXX-01 od 24.10.2022. godine (koje je postalo pravnosnažno 09.11.2022. godine), u korist RS, a za potrebe protivnika predlagača radi izgradnje severne obilaznice oko Kragujevca i izgradnje državnog puta 1 A reda od Kragujevca do veze sa državnim putem 1A – A5 (E761) u Mrčajevcima, kao objekta od posebnog značaja za Republiku Srbiju. Javni interes za eksproprijaciju radi izgradnje ovog državnog puta utvrđen je rešenjem Vlade Republike Srbije broj 465-593/2022–2 od 28.01.2022. godine. Kako stranke nisu postigle sporazum o visini naknade pred nadležnim organom uprave, spis predmeta je dostavljen Osnovnom sudu u Kragujevcu na postupanje radi određivanja naknade. Prema Informaciji o lokaciji za navedene katastarske parcele od 21.04.2023. godine iste se nalaze u obuhvatu Urbanističkog projekta za izradu I faze Severne obilaznice u Kragujevcu i katastarske parcele br. ..3 i ..4 KO ... predstavljaju površine javne namene – atarski put, dok katastarska parcela br. ..2 KO ... predstavlja površinu javne namene – deo zelenilo u okviru parcele državnog puta i severne obilaznice, a deo I faze Severne obilaznice – brza saobraćajnica. Veštačenjem od strane sudskog veštaka građevinske struke utvrđena je tržišna vrednost eksproprisanih nepokretnosti ukupne površine 0.53,33 ha ili 5.333 m2 u iznosu od 6.254.115,76 dinara (53.329,91 evra), koje su u granicama obuhvata Urbanističkog projekta za izgradnju I faze Severne obilaznice Grada Kragujevca automatski postale javno građevinsko zemljište RS.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su primenom odredbi člana 41. 42. i 43 Zakona o eksproprijaciji („Službeni glasnik RS“, br.53/95...106/16), odredili naknadu za eksproprisane nepokretnosti predlagaču od 6.254.115,76 dinara, prihvatajući tržišnu cenu utvrđenu veštačenjem, imajući u vidu da je sudski veštak svoj nalaz zasnovao na činjenici da su, u konkretnom slučaju, predmetne parcele oduzete od predlagača u zakonom propisanom postupku, na osnovu javnog interesa utvrđenog odlukom Vlade, a za potrebe izgradnje saobraćajnice „Severna obilaznica“, što znači da su u vreme eksproprijacije predmetne parcele imale status građevinskog zemljišta.

Po oceni Vrhovnog suda, nižestepeni sudovi su pravilno primenili materijalno pravo.

Odredbom člana 41. stav 2. Zakona o eksproprijaciji („Službeni glasnik RS“, br.53/95...106/16), propisano je da se visina naknade u novcu za eksproprisane nepokretnosti određuje po tržišnoj ceni, prema okolnostima u momentu zaključenja sporazuma o visini naknade, a ako sporazum nije postignut prema okolnostima u momentu donošenja prvostepene odluke o naknadi. Na osnovu odredbe člana 42. istog Zakona, naknada za eksproprisano poljoprivredno zemljište i građevinsko zemljište određuje se u novcu prema tržišnoj ceni takvog zemljišta ako zakonom nije drukčije propisano (stav 1). Procenu tržišne cene iz stava 1. ovog člana, vrši organ nadležan za utvrđivanje poreza na prenos apsolutnih prava na nepokretnostima (stav 2).

Na osnovu odredbe člana 88. stav 1. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, br.72/2009...52/2021), kada se planskim dokumentom promeni namena poljoprivrednog i šumskog u građevinsko zemljište, organ nadležan za donošenje planskog dokumenta je dužan da u roku od 15 dana od dana stupanja na snagu tog dokumenta, organu nadležnom za poslove državngo premera i katastra dostavi planski dokument koji sadrži popis katastarskih parcela kojima je promenjena namena ili opis granica planskog dokumenta sa popisom katastarskih parcela i odgovarajućim grafičkim prikazom. Od dana stupanja na snagu planskog dokumenta kojim je izvršena promena namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko zemljište, vlasnik takvog zemljišta ostvaruje sva prava vlasnika na građevinskom zemljištu, u skladu sa ovim zakonom (stav 9).

U konkretnom slučaju, na osnovu planskog akta - Urbanističkog projekta za izgradnju prve faze Severne obilaznice Grada Kragujevca broj 350-I-02386/2021- 11 od 31.12.2021. godine i Generalnog urbanističkog plana Grada Kragujevca iz 2015. godine, sledi da su predmetne katastarske parcele, u ranijem vlasništvu predlagača, u vreme oduzimanja bile gradsko građevinsko zemljište sa namenom za plansku izgradnju državnog puta. To znači da predlagaču naknada za predmetne parcele pripada na osnovu njihove tržišne vrednosti kao građevinskog zemljišta, o kojoj se izjasnio sudski veštak u svom nalazu i mišljenju na kome je i zasnovana pobijana pravosnažna odluka.

Neosnovani su navodi revizije protivnika predlagača o pogrešnoj primeni odredbe člana 42. Zakona o eksproprijaciji, a zbog činjenice da je procena tržišne cene organa nadležnog za utvrđivanje poreza za prenos apsolutnih prava na nepokretnostima višestruko niža od cene utvrđene veštačenjem. Organ nadležan za utvrđivanje poreza na prenos apsolutnih prava na nepokretnostima vrši procenu tržišne cene, kako je navedeno u stavu 2. odredbe člana 42. Zakona o eksproprijaciji, ali ne određuje tržišnu vrednost eksproprisanog zemljišta. U slučaju kada se ne postigne sporazum, što je ovde slučaj, naknadu određuje sud u vanparničnom postupku tako što, pored procene koju je dala Poreska uprava, može da izvede i druge dokaze koje učesnici predlože, pa i veštačenje, ako je to potrebno za određivanje naknade. U konkretnom slučaju, nižestepeni sudovi su pravilno predlagaču naknadu priznali na osnovu nalaza i mišljenja sudskog veštaka, koji se o tržišnoj ceni predmetnog zemljišta pravilno izjasnio, imajući u vidu da se radi o građevinskom zemljištu na osnovu odredbe člana 88. stav 9. Zakona o planiranju i izgradnji.

Na osnovu navedenog, Vrhovni sud je primenom odredbe člana 414. stav 1. u vezi člana 420. stav 6. ZPP i člana 30. stav 2. ZVP odlučio kao u stavu prvom izreke.

Predlagaču troškovi revizijskog postupka na ime angažovanja punomoćnika advokata za sastav odgovora na reviziju i za sudske takse nisu bili potrebni u smislu odredbe člana 154. ZPP.

Iz tog razloga, Vrhovni sud je na osnovu odredbe člana 165. stav 1. ZPP i člana 30. stav 2. ZVP odlučio kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća - sudija

Mirjana Andrijašević, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković