Ukidanje presude o iseljenju radi utvrđivanja statusa zakupca stana

Protiv pravosnažne presude donete u drugom stepenu tužilje su blagovremeno izjavile reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava, sa predlogom da se o istoj odluči primenom člana 404. ZPP.

Razmatrajući izjavljenu reviziju u smislu člana 404. stav 1. ZPP („Službeni glasnik RS“ broj 72/11 sa izmenama i dopunama), Vrhovni sud je našao da su radi ujednačavanja sudske prakse ispunjeni uslovi za odlučivanje o izjavljenoj reviziji kao izuzetno dozvoljenoj, zbog čega je u smislu člana 404. stav 2. ZPP odlučeno kao u prvom stavu izreke.

Ispitujući pravilnost pobijane presude primenom člana 408. ZPP, Vrhovi sud je našao da je revizija osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, pravni prethodnik tužene DD se u predmetni trosobni stan broj .. površine 79m2 u Beogradu, ..., sa članovima svoje porodice – suprugom, dva sina i ćerkom uselio 1986. godine na osnovu ugovora o zameni stana sa tadašnjim nosiocem stanarskog prava ĐĐ. Rešenjem R 863/91 od 27.08.1991. godine usvojen je predlog supruga tužene, pa je ovim rešenjem koje zamenjuje ugovor o korišćenju stana on određen za nosioca stanarskog prava na predmetnom stanu koji će koristiti sa članovima svoje porodice. Vlasnik navedene stambene jedinice je bio otac tužilja VV, koji je preminuo dana ...2021. godine.

Po smrti svog supruga dana 05.08.2006. godine, tužena svoj pravni status zakupca stana na neodređeno vreme formalno nije regulisala do podnošenja tužbe u ovoj parnici pokrenutoj dana 20.03.2018. godine, ali je nastavila da koristi predmetni stan, povremeno boraveći i u stanu u ... ulici, povodom koga se vodi drugi parnični postupak. Ekonomsko-finansijskim veštačenjem je utvrđeno da je za period od 01.01.2016. godine do 30.06.2022. godine na ime zakupnine koja ukupno iznosi 771.324,45 dinara tužena tužiljama, kao zakonskim nasledncama pokojnog VV po pravosnažnom rešenju javnog beležnika UPP 866-2021 od 21.12.2021. godine, platila 948.550,00 dinara.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja pravostepni sud je našao da shodno članu 17. Zakona o stambenim odnosima, članu 140. Zakona o stanovanju i održavanju stambenih zgrada, važećem na dan podnošenja tužbe 04.02.2020. godine, na osnovu člana 34, 35. i 40 Zakona o stanovanju i člana 52. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o planiranju i izgradnji, nema osnova za usvajanje tužbenog zahteva za iseljenje tužene sa članovima njene porodice iz razloga neplaćanja zakupnine, jer je nezavisno od neredovnog izmirivanja zakupnine, ona naknadno istu platila u iznosu višem od dugovanog.

Drugostepeni sud je prihvatio izloženo stanovište prvostepenog suda nalazeći istovremeno da pravo tužene na dom preteže nad pravom tužilja na imovinu, imajući u vidu da shodno članu 8. stav 1. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, tužena u predmetnom stanu živi od 1986 godine, tu je centar njenih životnih aktivnosti i sa tim prostorom ona je ostvarila neprekidanu, trajnu i čvrstu vezu.

Prema shvatanju Vrhovnog suda, stanovište nižestepenih sudova ne može se prihvatiti kao pravilno.

Pre svega, u sporu koji za predmet ima zahtev za iseljenje tužene iz stana u svojini tužilja, potrebno je razjasniti činjenice o statutu tužene, što nije učinjeno. Naime, status takozvanog zaštićenog podstanara, odnosno lica koje je bilo nosilac stanarskog prava na stanu fizičkog lica, ustanovljen je sredinom 20 veka, a mogućnost njegovog sticanja useljenjem u stan fizičkog lica prestala je donošenjem Zakona o stambenim odnosima („Službeni glasnik SRS“ broj 29/73 od 21.07.1973. godine), koji je stupio na snagu dana 29.07.1973. godine.

Pokojni suprug tužene se u predmetni stan uselio sa tuženom i troje dece na osnovu ugovora o zameni stana 1986. godine, ali njegovo svojstvo nosioca stanarskog prava tuženu čini sunosiocem stanarskog prava u smislu člana 15. stav 1. Zakona o stambenim odnosima samo ako je njihov brak zaključen pre 29.07.1973. godine, koja činjenica nije utvrđena niti je u dosadašnjem postupku cenjena.

Iz navedenih razloga, potrebno je da prvostepeni sud pouzdano utvrdi navedenu bitnu činjenicu od koje zavisi pravo tužene da u svojstvu nosioca stanarskog prava, odnosno zakupca stana na neodređeno vreme, nastavi sa njegovim korišćenjem, ukoliko ona ili članovi njene porodice nemaju na drugi način rešenu stambenu potrebu.

Osim toga, u vidu treba imati i da su tužilje kao pravni osnov za iseljenje tužene iz stana na kome su suvlasnice tražile zbog neplaćanja zakupnine u dužem periodu, u vezi sa čim treba ceniti držanje tužene.

Na osnovu izloženog, shodno članu 416. stav 2. ZPP odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Jelica Bojanić Kerkez,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković