Presuda Vrhovnog kasacionog suda o izmeni visine doprinosa za izdržavanje deteta

Dopunskom presudom Osnovnog suda u Staroj Pazovi, Sudska jedinica u Inđiji P2 36/21 od 02.07.2021. godine, usvojen je preostali zahtev tužioca-protivtuženog AA, pa je dopunjena prvostepena presuda u pogledu načina održavanja ličnog kontakta između tužioca-protivtuženog i mal. BB određen presudom Osnovnog suda u Staroj Pazovi, Sudska jedinica u Inđiji P2 36/21 od 08.04.2021. godine, na način bliže naveden u izreci ove presude.

Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž2 260/21 od 14.09.2021. godine, stavom prvim izreke, odbijena je kao neosnovana žalba tužioca-protivtuženog i potvrđena presuda Osnovnog suda u Staroj Pazovi, Sudska jedinica u Inđiji P2 36/21 od 08.04.2021. godine, dopunjena presudom istog suda od 02.07.2021. godine, u pobijenom delu. Stavom drugim izreke, odbijen je zahtev tužioca-protivtuženog za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Protiv pravnosnažne drugostepene presude tužilac-protivtuženi je izjavio blagovremenu reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava i pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja (u pogledu odluke o doprinosu oca - tužioca- protivtuženog za izdržavanje maloletnog deteta).

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 72/11 ... 55/14), pa je ocenio da je revizija tužioca-protivtuženog delimično osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju Vrhovni kasacioni sud pazi po službenoj dužnosti. Takođe, neosnovani su revizijski navodi da je drugostepeni sud učinio bitnu povredu iz člana 374. stav 1. u vezi člana 8. ZPP- a, s obzirom na to da je činjenično stanje ono koje je utvrđeno u prvostepenoj presudi.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, presudom Višeg suda u Sremskoj Mitrovici P2 10/18 od 01.06.2018. godine, utvrđeno je da je AA biološki otac mal. BB, rođenog ...2017. godine, u ..., od majke VV iz ..., a činjenica rođenja deteta upisana je u matičnu knjigu rođenih. Istom presudom mal. dete povereno je majci, na samostalno vršenje roditeljskog prava, a tužilac-protivtuženi kao otac je obavezan da doprinosi izdržavanju mal. deteta mesečnim iznosom od 7.000,00 dinara počev od 01.06.2018. godine, pa ubuduće. Navedenom presudom uređen je i način viđanja maloletnog deteta sa ocem. U međuvremenu su se promenile okolnosti, na strani mal. BB utoliko što isti sada ima 4 godine i upisan je u predškolsku ustanovu, za koju zakonska zastupnica –majka plaća 4.000,00 dinara, mesečno, plus 1.000,00 dinara za higijenski paket, pa su veće njegove potrebe u pogledu ishrane, higijene, odeće i obuće. Njegove ukupne mesečne potrebe zadovoljavaju se iznosom od 12.000,00 dinara. Majka mal. tuženog-protivtužioca (rođena 1989. godine) po zanimanju je ... i zaposlena je u „GG“ ... društvu u ..., gde mesečno ostvaruje zaradu od oko 33.000,00 dinara. Živi sa mal. BB u zajednici sa njenim roditeljima i babom u porodičnoj kući. Režijski troškovi za kuću u kojoj žive mesečno iznose 10.000,00 dinara. U vlasništvu ima stan u ... koji su joj kupili roditelji, a koji joj materijalno pomažu u izdržavanju deteta. Tužilac-protivtuženi (rođen 1985. godine) po zanimanju je ..., živi i radi u ... . Zaposlen je na poslovima ... i ostvaruje mesečnu zaradu u iznosu od 36.000,00 dinara. Obavlja poslove i kao terenski radnik, pa ostvaruje dodatni mesečni prihod od bonusa 8.000,00 dinara. Zdrav je i radno sposoban. Živi u domaćinstvu sa bratom koji je zaposlen i majkom, koja kao penzioner ostvaruje mesečnu penziju od oko 6.000,00 dinara u porodičnoj kući koja je bila vlasništvo njegovog pokojnog oca. Režijski troškovi za kuću u kojoj žive mesečno iznose 20.000,00 dinara. Na strani tuženog-protivtužioca su promenjene okolnosti u odnosu na ranije donetu odluku, jer je kreditno zadužen mesečnim iznosom od 11.500,00 dinara (podigao je kredit za kupovinu putničkog vozila da bi dolazio da se viđa sa mal. detetom u ...). Utvrđeno je da minimalna suma izdržavanja u smislu člana 160. stav 4. Porodičnog zakona, koji periodično utvrđuje Ministarstvo nadležno za porodičnu zaštitu, u vreme donošenja odluke, iznosi 31.065,00 dinara.

Na osnovu utvrđenog činjeničnog stanja nižestepeni sudovi su našli da su se saglasno članu 164. Porodičnog zakona stekli uslovi za izmenu visine izdržavanja određene prethodnom odlukom, ocenjujući da tužilac-protivtuženi ima mogućnosti da na ime svog doprinosa za izdržavanje maloletnog BB plaća mesečni iznos od 12.000,00 dinara, počev od 10.03.2021. godine (kao dana podnošenja protivtužbe), a odbijen je protivtužbeni zahtev preko dosuđenog iznosa do traženog iznosa od 15.000,00 dinara.

Osnovano tužilac-protivtuženi u reviziji ukazuje da je drugostepeni sud pogrešno primenio materijalno pravo iz članova 160. PZ, jer je previsoko odmerio doprinos tužioca-protivtuženog u izdržavanju maloletnog sina koji je predškolskog uzrasta.

Prema odredbi člana 164. istog Zakona visina dosuđenog izdržavanja može se povećati ili smanjiti, zavisno od promene okolnosti na osnovu kojih je doneta prethodna odluka.

Odredbom člana 160. PZ propisano je da se izdržavanje određuje prema potrebama poverioca i mogućnostima dužnika izdržavanja, pri čemu se vodi računa o minimalnoj sumi izdržavanja, a potrebe poverioca izdržavanja zavise od njegovih godina, zdravlja, obrazovanja, imovine, prihoda i drugih okolnosti od značaja za određivanje izdržavanja, dok mogućnosti dužnika izdržavanja zavise od njegovih prihoda, mogućnosti za zaposlenje i sticanje zarade, njegove imovine, njegovih ličih potreba, obaveze da izdržava druga lica i drugih okolnosti od značaja za određivanje izdržavanja.

Naime, imajući u vidu ovu zakonsku odredbu i utvrđene činjenice za ocenu mogućnosti tužioca-protivtuženog, kao dužnika izdržavanja u smislu odredbe člana 160. stav 3. PZ, i to kako zaradu, tako i njegove rashode, kao i da je mlad ( rođen 1985. godine) i radno sposoban, da je kreditno zadužen, kao i njegove troškove dolaska i odlaska u ..., radi viđanja sa detetom, a ceneći i ukupne mesečne potrebe mal. BB koji je stariji, i sada ima 4 godine i ima povećane potrebe vezane za pohađanje predškolske ustanove, a rukovodeći se njegovim najboljim interesom saglasno članovima 6. i 266. PZ, Vrhovni kasacioni sud je ocenio da je tužilac-protivtuženi u mogućnosti da na ime doprinosa za izdržavanje mal. deteta plaća 10.000,00 dinara, mesečno, počev od 10.03.2021. godine, s obzirom na njegove mogućnosti da stiče zaradu i standard kojim živi. Ovim iznosom obezbeđuje se zadovoljenje uslova za pravilan i potpuni razvoj mal.deteta, u skladu sa njegovim utvrđenim potrebama, a pri tome se ne ugrožava egzistencija tužioca-protivtuženog kao dužnika izdržavanja, dok će preostala sredstva za izdržavanje deteta obezbeđivati zakonska zastupnica koja se svakodnevno brine o njemu, kako potrebnim novčanim iznosom, tako i doprinosom u vidu rada i staranja koje i inače svakodnevno ulaže u negu i podizanje mal. BB.

Preko dosuđenog iznosa od 10.000,00 dinara,mesečno, a do iznosa od 12.000,00 dinara za izdržavanje mal. BB, odnosno za 2.000,00 dinara, ovaj sud je zahtev odbio, smatrajući da je previsoko postavljen, s obzirom na materijalne mogućnosti tužioca- protivtuženog kao dužnika izdržavanja i sopstvene potrebe, kao i potrebe maloletnog deteta uzrasta od 4 godine.

Visina izdržavanja se može i smanjiti i povećati prema članu 164. Porodičnog zakona, ako se promene okolnositi na osnovu kojih je doneta prethodna odluka, a do čega dolazi povećanjem potreba deteta samim protekom vremena i rastom deteta. Iz ovih razloga je Vrhovni kasacioni sud našao da je iznos od 10.000,00 dinara, mesečno adekvatan potrebama mal. BB, kako sadašnjim tako i u periodu od utuženja do presuđenja sa jedne strane, a sa druge strane i mogućnostima tuženog, pa je utoliko preinačio presude nižestepenih sudova.

Tužilac-protivtuženi je u obavezi da angažuje sve svoje mogućnosti i uloži dodatni napor da na sve dozvoljene načine obezbedi sredstva za izdržavanje maloletnog deteta kao i za troškove putovanja u ... radi održavanja ličnih odnosa sa maloletnim detetom, a sve u najboljem interesu maloletnog sina u skladu sa članom 6. i 266. Porodičnog zakona.

Suprotno navodima revizije, kada je u pitanju izdržavanje maloletne dece mogućnosti roditelja se ne procenjuju se na način na koji se to čini kada su u pitanju neki drugi oblici zakonskog izdržavanja, već se smatra da su roditelji uvek dužni makar i po cenu žrtvovanja nekih sopstvenih potreba da obezbede izdržavanje svom maloletnom detetu. Roditelji su dužni da se odriču vlastitog egzistencijalnog minimuma i da ulažu posebne napore za pribavljanje potrebnih materijalnih sredstava kada je u pitanju njihova obaveza izdržavanja maloletnog deteta, pa otuda navodi tužioca-protivtuženog da ima obavezu izdržavanja svoje majke, koja nije radno sposobna i da je ugrožena njegova egzistencija ne utiču na visinu njegovog doprinosa za izdržavanje maloletnog deteta.

Pravilna je odluka o troškovima postupka, s`obzirom na to da o naknadi troškova postupka u vezi sa porodičnim odnosima sud odlučuje po slobodnoj oceni u svakoj konkretnoj parnici, vodeći računa o razlozima pravičnosti.

Iz navedenih razloga, odlučeno je kao u izreci presude na osnovu članova 416. stav 1. i 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku.

Predsednik veća - sudija

Zvezdana Lutovac, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić