Presuda Vrhovnog kasacionog suda o pravu policijskog službenika na dodatke na platu

U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Marine Milanović, predsednika veća, Jelice Bojanić Kerkez i Gordane Džakula, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Julijana Stepanić Pavlović, advokat iz ..., protiv tužene Republike Srbije – MUP Republika Srbija – Uprava granične policije, SGP iz ..., čiji je zastupnik Državni pravobranilac iz Beograda, radi isplate zarade, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1647/14 od 15.04.2015. godine, u sednici održanoj 22.12.2022. godine, doneo je

P R E S U D U

PREINAČUJE SE presuda Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1647/14 od 15.04.2015. godine, tako što se žalba tužene odbija kao neosnovana i potvrđuje presuda Osnovnog suda u Loznici P1 55/2013 od 15.04.2013. godine, ispravljena rešenjem istog suda P1 55/13 od 14.01.2014. godine.

OBAVEZUJE SE tužena da tužiocu naknadi troškove revizijskog postupka u iznosu od 76.000,00 dinara, u roku od 8 dana od prijema presude.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Loznici P1 55/2013 od 15.04.2013. godine, stavom prvim izreke obavezan je tuženi da isplati tužiocu, na ime naknade štete za neisplaćene dodatke na platu i to za noćni rad za period od 01.04.2007. godine do 28.02.2011. godine, iznose navedene u izreci sa zakonskom zateznom kamatom od dospeća svakog iznosa do isplate. Stavom drugim izreke obavezana je tužena da isplati tužiocu, na ime naknade štete za neisplaćene dodatke za prekovremeni rad za period od 01.04.2007. godine do 28.11.2011. godine, iznose navedene u izreci sa zakonskom zateznom kamatom od dospeća svakog iznosa do isplate. Stavom trećim izreke obavezana je tužena da isplati tužiocu, na ime naknade štete za neisplaćene dodatke na platu i to za rad na dane državnih praznika, za period od 01.04.2008. godine do 31.12.2010. godine, iznose navedene u izreci sa zakonskom zateznom kamatom od dospelosti svakog iznosa do isplate. Stavom četvrtim izreke obavezana je tužena da isplati tužiocu iznos od 128.678,00 dinara na ime troškova parničnog postupka, dok je od dosuđene naknade troškova do traženog iznosa za iznos od još 30.750,00 dinara, zahtev tužioca odbijen.

Rešenjem Osnovnog suda u Loznici P1 55/13 od 14.01.2014. godine ispravljena je presuda Osnovnog suda u Loznici P1 55/13 od 15.04.2013. godine.

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1647/14 od 15.04.2015. godine, stavom prvim izreke preinačena je navedena prvostepena presuda i odbijen tužbeni zahtev.

Ustavni sud je rešenjem Už 4012/2015 od 22.09.2016. godine odbacio ustavnu žalbu AA izjavljenu protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1647/14 od 15.04.2015. godine. U obrazloženju tog rešenja, između ostalog, navedeno je da podnosilac pre podnošenja ustavne žalbe nije iskoristio sva dozvoljena pravna sredstva za zaštitu svojih prava u redovnom sudskom postupku, odnosno nije izjavio reviziju protiv osporene presude na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/11 ... 18/20), što je uslov za podnošenje ustavne žalbe kao supsidijarnog pravnog sredstva.

Po reviziji tužioca, Vrhovni kasacioni sud je rešenjem Rev2 313/2017 od 21.06.2018. godine, reviziju odbacio kao neblagovremenu.

Ustavni sud je Odlukom Už 1118/2019 od 19.05.2022. godine usvojio ustavnu žalbu AA i utvrdio da je rešenjem Vrhovnog kasacionog suda Rev2 313/17 od 21.06.2018. godine podnosiocu ustavne žalbe povređeno pravo na pravično suđenje, zajemčeno članom 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, poništio rešenje Vrhovnog kasacionog suda Rev2 313/17 od 21.06.2018. godine i odredio da nadležni sud donese novu odluku o reviziji koju je podnosilac ustavne žalbe izjavio protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1647/14 od 15.04.2015. godine.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu u granicama ovlašćenja iz člana 408. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Sl. glasnik RS“, broj 72/11 ... 18/20), koji se primenjuje na osnovu člana 506. stav 2. istog zakona i našao da je revizija tužioca osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a revizijom se ne ukazuje na druge povrede postupka, zbog kojih se, primenom člana 407. stav 1. ZPP, revizija može izjaviti.

Prema činjeničnom stanju na kojem je zasnovana pobijana presuda, tužilac je bio policijski službenik u Ministarstvu unutrašnjih poslova u Upravi granične policije – SGP ... . Tužiocu je rešenjem o plati br. ../2006 od 01.07.2006. godine, donetim u skladu sa čl. 2, 3, 4. i 7. Pravilnika o platama zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova od 26.06.2006. godine (prečišćen tekst od 07.06.2006. godine), utvrđen ukupan koeficijent za obračun i isplatu plate 20,51 . Sudovi su utvrdili broj časova prekovremenog i noćnog rada tužioca, kao i rada u vreme državnih praznika odnosno neredovnost u radu, te da je obračun plate tužiocu vršen za 174 časa mesečno, ali da tužiocu po osnovu noćnog i prekovremenog rada i rada u dane državnih i verskih praznika nije isplaćivan dodatak, već mu je plata isplaćivana samo na osnovu rešenjem određenog koeficijenta. Rešenjem br.../2006 od 01.07.2006. godine, određen je ukupan koeficijent plate 18,03 za BB, kao uporednog radnika, raspoređenog na radno mesto policajac. Poređenjem plate tužioca sa platom uporednog radnika koji ima status ovlašćenog službenog lica, ali nema neredovnost u radu, utvrđeno je da između njega i tužioca postoji razlika u plati (plata označenog uporednog radnika je manja za 2,48 ili za 13,75%), odnosno da plata tužioca nije veća za 30 – 50% od plate uporednog radnika.

Kod tako utvrđenog činjeničnog stanja prvostepeni sud nalazi da tužilac osnovano potražuje uvećanu platu za prekovremeni rad, noćni rad i rad u dane državnih i verskih praznika, koja mu pripada na osnovu člana 147. Zakona o policiji, jer dodatni koeficijent koji tužilac ima u odnosu na uporednog radnika nije za 30% do 50% veći od drugih državnih službenika koji nisu imali neredovnost u radu.

Pobijanom odlukom drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev u celosti, nalazeći da je uporedni radnik BB nema status ovlašćenog službenog lica, te da je tužiocu određivanjem dodatnog koeficijenta u skladu sa Pravilnikom o platama zaposlenih u MUP-u, već izvršeno uvećanje u odnosu na nestatusnog državnog službenika, i to za procenat koji je veći od 30%. Takođe, tužilac rešenje o plati nije osporavao, pa je isto postalo pravnosnažno, usled čega ono deluje svojom materijalnom pravnosnažnošću na okolnost u tom rešenju utvrđenog koeficijenata.

Po oceni Vrhovnog kasacionog suda osnovani su navodi revizije tužioca o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Naime, 29.11.2005. godine stupio je na snagu Zakon o policiji („Sl. glasnik RS“ br. 101/05), kojim je određeno da se osnovna plata zaposlenih kod tužene, sastoji od osnovice koju utvrđuje Vlada i osnovnog i dodatnog koeficijenta u odnosu na zvanje, radna mesta, odnosno poslove na kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem, posebne uslove rada, opasnost, odgovornost i složenost poslova (član 146. stav 2. Zakona). Dodatni koeficijent utvrđen u skladu sa članom 146. stav 2. ovog Zakona, primenom na osnovicu uvećava platu za 30% do 50% u odnosu na plate drugih državnih službenika (član 147. stav 1.), a uz saglasnost Vlade, za pojedine kategorije zaposlenih mogu se utvrditi dodatni koeficijenti koji omogućavaju uvećanje i za više od 50% u odnosu na plate drugih državnih službenika (član 147. stav 2. istog Zakona). Pravilnikom o platama zaposlenih u MUP od 26.06.2006. godine određeni su dodatni koeficijenti zaposlenih.

Pravilna primena navedenih zakonskih odredaba podrazumeva da policajci i ovlašćena službena lica zaposleni kod tužene, počev od stupanja na snagu Pravilnika o platama od 26.06.2006. godine do 08.12.2011. godine, kada su stupile na snagu izmene Zakona o policiji (“Sl. glasnik RS” br. 92/11), nemaju pravo na uvećanje plate po osnovu neredovnosti u slučaju da je njihova plata već uvećana 30% do 50% u odnosu na plate drugih državnih službenika. Međutim, sama sadržina odredbe člana 147. Zakona, ukazuje da prilikom utvrđivanja da li je ovoj kategoriji zaposlenih uvećana plata po ovom osnovu, uporedni radnik ne može biti nameštenik, odnosno vozač, daktilograf, higijeničar, već policajac koji ima status ovlašćenog službenog lica i obavlja poslove radnog mesta za koje je predviđena ista školska sprema, ali nema izrazite neredovnosti u radu.

Shodno navedenom, Vrhovni kasacioni sud nalazi da je pobijanom odlukom pogrešno primenjeno materijalno pravo, s obzirom da je činjenicu - da li je tužiocu u spornom periodu (01.04.2007. do 28.02.2011. godine) priznato pravo na uvećanu zaradu po osnovu prekovremenog i noćnog rada, kao i za rad u dane državnih i verskih praznika, prvostepeni sud pravilno utvrdio poređenjem plate BB, policijskog službenika, kome je rešenjem tužene određen ukupan koeficijent za obračun i isplatu plate u visini od 18,03, a koji nema neredovnost u radu kao što to ima tužilac kome je ukupan koeficijent određen u visini od 20,51, iz čega proizlazi da tužiocu određivanjem koeficijenta u skladu sa odredbama 2, 3, 4. i 7. Pravilnika, nije izvršeno i uvećanje na osnovu člana 147. Zakona.

Na pravo tužioca na isplatu uvećane zarade po osnovu noćnog i prekovremenog rada i rada u dane državnih i verskih praznika, primenom člana člana 147. Zakona, nije od uticaja okolnost što tužilac protiv rešenja tužene o određivanju koeficijenta za obračun i isplatu plate nije koristio pravna sredstva, s obzirom da je obaveza tužene bila da mu visinu koeficijenta po ovom osnovu pravilno – primenom navedene imperativne norme odredi, što je ona propustila da učini, pa tužilac osnovano tužbom potražuje naknadu štete u visini ostvarenih broja sati neredovnosti u radu, koja je u konkretnom slučaju utvrđena ocenom nalaza i mišljenja sudskog veštaka.

Kako je na ovaj način, pobijanom odlukom o osnovanosti tužbenog zahteva odlučeno uz pogrešnu primenu materijalnog prava, Vrhovni kasacioni sud je primenom člana 416. stav 1. Zakona o parničnom postupku, preinačio drugostepenu odluku, tako što je odbio žalbu tužene i potvrdio prvostepenu presudu kojom je usvojen tužbeni zahtev, odnosno doneo odluku kao u stavu prvom izreke.

Tužilac je uspeo u postupku po reviziji i opredelio revizijske troškove, pa su mu, primenom člana 165. stav 2. u vezi člana 154. ZPP, priznati troškovi ovog postupka. Visina troškova odmerena je u visini od 18.000,00 dinara na ime nagrade advokatu za sastav revizije, primenom Advokatske tarife („Službeni glasnik RS“ broj 37/21 od 14.04.2021. godine) i na ime sudskih taksi za reviziju i odluku po reviziji iznos od po 29.000,00 dinara prema Tarifnom broju 1 Taksene tarife važećeg Zakona o sudskim taksama.

Predsednik veća – sudija

Marina Milanović,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić