Zakonitost aneksa ugovora o radu radi usklađivanja koeficijenata sa zakonom

Odlučujući u ponovnom postupku o izjavljenoj reviziji tužilaca na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku („Sl. glasnik RS“, br.72/11...10/23, u daljem tekstu: ZPP) Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu u smislu člana 408. ZPP i ocenio da revizija tužilaca nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a u postupku pred drugostepenim sudom nisu učinjene ni druge bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. st. 1. i 2. ZPP, zbog kojih se revizija može izjaviti. Navode u reviziji kojima se ukazuje da je u postupku učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 12. ZPP, Vrhovni sud nije cenio, jer se revizija iz ovog razloga ne može izjaviti u smislu člana 407. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužioci su po osnovu ugovora o radu iz 2012. godine kod tuženog zasnovali radni odnos na neodređeno vreme za obavljanje poslova i zadataka VK vozača sa V stepenom stručne spreme u Službi hitne medicinske pomoći sa sanitetskim transportom i utvrđen im je koeficijent za obračun zarade 10,71. Spornim aneksima ugovora o radu od 15.01.2018. godine, tužioci su raspoređeni na poslove radnog mesta vozača sa III stepenom stručne spreme, promenjen je opis poslova tužilaca, utoliko što je u odnosu na ugovore o radu izostavljeno da „po nalogu lekara ili medicinskog tehničara asistiraju, odnosno pomažu u pružanju pomoći i zbrinjavanju ili prenošenju pacijenata“ i utvrđen im je koeficijent za obračun zarade 8,98.

Na ovako utvrđeno činjenično stanje, prvostepeni sud je primenio materijalno pravo iz odredbe člana 171. stav 1. tač. 1. i stav 2. Zakona o radu („Sl. glasnik RS“, br.24/05...75/14) i ocenio da je tužbeni zahtev za poništaj aneksa ugovora o radu osnovan, jer aneksi ugovora o radu ne odgovaraju stepenu stručne spreme tužilaca iz ugovora o radu.

Nasuprot stanovištu prvostepenog suda, pravilno je drugostepeni sud primenio materijalno pravo iz odredbe člana 171. stav 1. tačka 5. Zakona o radu i ocenio da tužbeni zahtev nije osnovan, zbog čega je prvostepenu presudu preinačio i odbio tužbeni zahtev tužilaca.

Neosnovano se navodima revizije osporava pravilna primena materijalnog prava.

Odredbom člana 171. stav 1. Zakona o radu propisano je da poslodavac može zaposlenom da ponudi izmenu ugovorenih uslova rada (u daljem tekstu: aneks ugovora) između ostalog 1. radi premeštaja na drugi odgovarajući posao, zbog potreba procesa i organizacije rada i 5. radi promene elemenata za utvrđivanje osnovne zarade, radnog učinka, naknade zarade, uvećane zarade i drugih primanja zaposlenog koji su sadržani u ugovoru o radu u skladu sa članom 33. stav 1. tačka 11) ovog zakona; Stavom 2. istog člana propisano je da se odgovarajućim poslom u smislu stava 1. tač. 1. ovog člana smatra posao za čije se obavljanje zahteva ista vrsta i stepen stručne spreme koji su utvrđeni ugovorom o radu.

U konkretnom slučaju, tužioci su 2012. godine zasnovali radni odnos kod tuženog na radnom mestu vozača sa V stepenom stručne spreme u SHMP sa sanitetskim transportom i propisanim koeficijentom 10,71. U opisu poslova njihovog radnog mesta između ostalog je stajalo i da po nalogu lekara ili medicinskog tehničara asistiraju, odnosno pomažu u pružanju pomoći i zbrinjavanju ili prenošenju pacijenata. Ugovori o radu su zaključeni u skladu da tada važećim Pravilnikom o organizaciji i sistematizaciji poslova Doma zdravlja Valjevo, broj DZ-01/1265, koji je doneo direktor Doma zdravlja Valjevo 24.05.2012. godine (stupio na snagu 01.06.2012. godine). Odredbom člana 44. tog Pravilnika određeni su opisi poslova sa uslovima za rad zaposlenih u organizacionim jedinicama Doma zdravlja Valjevo, za svako radno mesto su određeni uslovi za rad, broj izvršilaca, opis poslova i utvrđeni su koeficijenti za obračun i isplatu plata zaposlenih na svim radnim mestima, a za radno mesto VK vozač u Službi hitne medicinske pomoći sa sanitetskim transportom utvrđen je koeficijent 10,71.

Odlukom Ustavnog suda IUo 420/2013 od 25.02.2016. godine utvrđeno je da odredba člana 44. Pravilnika o organizaciji i sistematizaciji poslova Doma zdravlja Valjevo, broj DZ-01/1265 od 24.05.2012. godine, sa izmenama i dopunama, u delu kojim su utvrđeni koeficijenti za obračun i isplatu plata zaposlenih u Domu zdravlja Valjevo nisu u saglasnosti sa zakonom. Ovo zbog toga što je Zakonom o platama u državnim organima i javnim službama („Službeni glasnik RS“, br. 34/01…99/14 ) uređen način utvrđivanja plata, dodataka, naknada i ostalih primanja, pored ostalih i za zaposlene u javnim službama koje se finansiraju iz budžeta Republike, autonomne pokrajine, jedinicama lokalne samouprave, kao i za zaposlene u javnim službama koje se finansiraju iz doprinosa za obavezno socijalno osiguranje i određeno da se plate utvrđuju množenjem osnovice za obračun plata i koeficijenta, sa mogućnošću dodatka na platu. Prema članu 3. zvog zakona, osnovicu za obračun plata utvrđuje Vlada, a saglasno članu 4. ovog zakona, koeficijent izražava složenost poslova, odgovornost, uslove rada i stručnu spremu. Odredbama člana 8. ovog zakona Vlada je ovlašćena da svojim aktom utvrđuje koeficijente za obračun i isplatu plata i razvrsta zaposlene u platne razrede, prema zvanjima, zanimanjima ili poslovima . U realizaciji ovog zakonskog ovlašćenja Vlada je donela Uredbu o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama („Službeni glasnik RS“ , br. 44/01…58/14), kojom su u odredbi člana 2. tačka 13. utvrđeni koeficijenti koji se primenjuju za obračun i isplatu plata zaposlenih u zdravstvenim ustanovama, među kojima su i tužioci kao zaposleni na poslovima vozača. Iz navedenih odredaba Zakona o platama u državnim organima i javnim službama i Uredbe o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama, proizlazi da zdravstvena ustanova – Dom zdravlja Valjevo nije imala ovlašćenje da samostalno svojim aktom, odnosno Pravilnikom o organizaciji i sistematizaciji poslova Doma zdravlja Valjevo utvrdi koeficijente za obračun i isplatu plata tužilaca, budući da Zakon o platama u državnim organima i javnim službama i Uredba, koja je doneta na osnovu ovog zakona, propisuju da zaposleni u zdravstvenim ustanovama za svoj rad primaju platu koja se, kao naknada za rad zaposlenima, ne može isplaćivati prema pravilnicima, već isključivo prema Zakonu o platama u državnim organima i javnim službama i odgovarajućoj Uredbi.

Polazeći od navedenog, tuženi je u skladu sa Uredbom o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama („Službeni glasnik RS“ , br. 44/01…58/14) doneo novi Pravilnik o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mesta Doma zdravlja Valjevo, broj DZ-01/3633 koji je objavljen 29.12.2017. godine (stupio na pravnu snagu 06.01.2018. godine), kojim je za poslove vozača predviđen III stepen stručne spreme, izmenjen opis poslova radnog mesta vozača utoliko što istim nisu obuhvaćeni medicinski poslovi koje su tužioci ranije po osnovu ugovora o radu obavljali (da po nalogu lekara ili medicinskog tehničara asistiraju, odnosno pomažu u pružanju pomoći i zbrinjavanju ili prenošenju pacijenata) a što je i u skladu i sa Zakonom o zdravstvenoj zaštiti i utvrđen je koeficijent za obračun i isplatu plata tužilaca 8,98.

U takvoj situaciji, pravilan je zaključak drugostepenog suda da je osnov za zaključenje spornih aneksa ugovora o radu donošenje novog Pravilnika o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mesta tuženog usklađenog sa Uredbom o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama, nakon što je odlukom Ustavnog suda utvrđeno da odredba Pravilnika važećeg u vreme zaključenja ugovora o radu u delu kojim je utvrđen koeficijent za obračun plate nije u saglasnosti sa Zakonom o platama u državnim organima i javnim službama. Tuženi je tužiocima u skladu sa članom 171. stav 1. tačka 5. Zakona o radu ponudio i sa njihovim pristakom spornim aneksima izmenio ugovorene uslova rada radi promene elemenata za utvrđivanje osnovne zarade, radnog učinka, naknade zarade, uvećane zarade i drugih primanja zaposlenog koji su sadržani u ugovoru o radu, u skladu sa članom 33. stav 1. tačka 11) ovog zakona, a ne radi premeštaja na drugi odgovarajući posao, zbog potreba procesa i organizacije rada kako je to pogrešno zaključio prvostepeni sud.

Stoga, suprotno navodima revizije, nema mesta primeni ni člana 171. stav 2. Zakona o radu, kojom je predviđeno da se za slučaj zaključenja aneksa ugovora o radu radi premeštaja na drugi odgovarajući posao zbog potreba procesa i organizacije rada i radi upućivanja na rad na odgovarajući posao kod drugog poslodavca, odgovarajućim poslom smatra posao za čije se obavljanje zahteva ista vrsta i stepen stručne spreme koji su utvrđeni ugovorom o radu, jer sa tužiocima nije zaključen aneks ugovora o radu iz razloga propisanih članom 171. stav 1. tačka 1. i 3. Zakona o radu na koju se ova zakonska odredba odnosi.

Pravilnikom tuženog iz 2017. godine je u skladu Uredbom o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama predviđeno da se za radno mesto vozača, na kom su tužioci radili i po osnovu ugovora o radu od 2012. godine, zahteva III stepen stručne spreme i da je za to radno mesto predviđen koeficijent 8,98. Iako su tužioci ugovorima o radu iz 2012. godine zasnovali radni odnos kod tuženog na radnom mestu vozača u SHMP sa sanitetskim transportom sa V stepenom stručne spreme, suprotno navodima revizije izmenom pravilnika tuženog i spornim aneksima nisu mogli biti raspoređeni na poslove za koje se zahteva isti ili neposredno niži (IV) stepen stručne spreme. Ovo zbog toga što tužioci nisu medicinski radnici, pa aneksima ugovora o radu nisu mogli biti raspoređeni na poslove sanitetskog transporta uz pružanje hitne medicinske pomoći i rukovanje instalisanim sistemima u vozilu za koje mesto je predviđen IV stepen stručne spreme i koeficijent za obračun plate 13,57. Iz istog razloga je aneksima ugovora o radu izmenjen i opis poslova tužilaca, utoliko što je u odnosu na ugovore o radu izostavljeno da tužioci po nalogu lekara ili medicinskog tehničara asistiraju, odnosno pomažu u pružanju pomoći i zbrinjavanju ili prenošenju pacijenata.

Vrhovni sud je cenio i ostale navode revizije, kojima se ne dovodi u sumnju pravilnost pobijane presude. Odluka o tužbenom zahtevu je doneta pravilnom primenom materijalnog prava, za koju su dati dovljni i jasni razlozi, koje u svemu kao pravilne prihvata i ovaj sud, pa je na osnovu člana 414. stav 1. ZPP odlučeno kao u izreci.

Predsednik veća- sudija

Branka Dražić,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković