Odbijanje preobražaja radnog odnosa zbog zabrane zapošljavanja

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitne povrede odredbe parničnog postupka, pogrešne primene materijalnog prava i pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjenčnog stanja.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku (''Službeni glasnik RS'', br. 72/11, 49/13-US, 74/13-US, 55/14, 87/18, 18/20 i 10/23- drugi zakon) – u daljem tekstu: ZPP i utvrdio da revizija tužioca nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2) ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je kod tuženog bio angažovan u periodu od 01.02.2016. godine do 28.12.2020. godine i obavljao je rad po osnovu više zaključenih Ugovora o obavljanju privremenih i povremenih poslova. Tužilac je sve vreme, u kontinuitetu, obavljao poslove na istom radnom mestu, koji po nazivu i opisu odgovaraju radnom mestu ... u okviru Službe za ... kod tuženog, koje je sistematizovano Pravilnikom o izmenama i dopunama Pravilnika o organizaciji i sistematizaciji poslova u JP „Elekttoprivreda Srbije“ od 14.12.2015. godine, pod rednim brojem .. .

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je zaključio da je tužbeni zahtev tužioca za utvrđenje ništavosti Ugovora o obavljanju privremenih i povremenih poslova od 01.07.2020. godine osnovan. Po stanovištu tog suda, ugovori o obavljanju privremenih i povremenih poslova zaključeni su protivno odredbi člana 197. Zakona o radu, jer je tužilac sve vreme rada kod tuženog obavljao istovrsne poslove sistematizovanog radnog mesta ... . Posledično tome, prvostepeni sud je, ocenivši da su ispunjeni uslovi za pravnu fikciju iz člana 32. stav 2. Zakona o radu, utvrdio da je tužilac zasnovao radni odnos na neodređeno vreme kod tuženog počev od 11.07.2020. godine, kao dana stupanja na rad po osnovu poslednjeg u nizu zaključenog ugovora o obavljanju privremenih i povremenih poslova sa tuženim.

Drugostepeni sud je odlučujući o žalbi tuženog došao do drugačijeg zaključka, pa je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev tužioca. Prema oceni tog suda, tuženi prema Zakonu o budžetskom sistemu spada u korisnike javnih sredstava, zbog čega se u odnosu na njega primenjuju odredbe tog zakona kojima je u spornom periodu bila propisana zabrana zasnivanja radnog odnosa sa novim licem radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta.

Izloženo pravno stanovište drugostepenog suda, zasnovano na odredbama Zakona o budžetskom sistemu, prihvata i revizijski sud.

Tuženi je, saglasno članu 2. stav 1. tačka 5) Zakona o budžetskom sistemu („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 54/09 sa kasnijim izmenama i dopunama), korisnik javnih sredstava zbog čega se i na njega primenjuju odredbe tog Zakona. Zakonom o izmenama i dopunama zakona o budžetskom sistemu („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 108 od 06.12.2013. godine) u članu 27e dodati su stavovi 34. i 35. kojima je propisano da korisnici javnih sredstava ne mogu zasnivati radni odnos sa novim licima radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta do 31.12.2015. godine, osim ako postoji saglasnost tela Vlade, na predlog drugog nadležnog organa, uz prethodno pribavljeno mišljenje ministarstva. Primena navedene odredbe je novelama Zakona o budžetskom sistemu produžavana, tako da korisnici javnih sredstava nisu mogli zasnivati radni odnos sa novim licima radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta do 31.12.2020. godine. Odredbom člana 105. navedenog Zakona, propisano je da ako su odredbe drugih zakona, odnosno propisa u suprotnosti sa tim zakonom, primenjuju se odredbe tog zakona. Zato se odredbe Zakona o budžetskom sistemu kojim je korisnicima javnih sredstava zabranjeno zasnivanje radnog odnosa sa novim licima radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta (osim u izuzetnim slučajevima, uz saglasnost nadležnog tela Vlade), prema odredbama Zakona o radu nalaze u odnosu posebnog i opšteg zakona i derogiraju primenu člana 37. Zakona o radu kojim je uređen preobražaj radnog odnosa – prerastanje radnog odnosa na određeno vreme u radni odnos na neodređeno vreme.

Sledstveno izloženom, drugostepeni sud je pravilnom primenom materijalnog prava preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev. Tužilac nije mogao zasnovati radni odnos na neodređeno vreme, jer je u vreme kada je stupio na rad bila na snazi odredba člana 27e stav 34. Zakona o budžetskom sistemu, kojom je tuženom bilo zabranjeno zasnivanje radnog odnosa sa novim licima. Označena odredba Zakona o budžetskom sistemu, po pravilu da poseban zakon derogira opšti zakon, isključuje primenu člana 37. Zakona o radu, s tim što nema uslova za izuzetak predviđen stavom 35. navedene odredbe Zakona o budžetskom sistemu jer ne postoji saglasnost nadležnog tela Vlade za zasnivanje radnog odnosa.

Po oceni Vrhovnog suda, nisu osnovani navodi revidenta o pogrešnoj primeni materijanog prava, kao i ukazivanje da je prema Zakonu o budžetskom sistemu zabrana zapošljavanja bila na snazi do 31.12.2020. godine, jer je u vreme kada je tužbenim zahtevom traženo utvrđenje da je radni odnos zasnovan na neodređeno vreme, važila zabrana zapošljavanja propisana navedenim članom 27e. stav 34. Zakona o budžetskom sistemu.

Iz izloženih razloga, Vrhovni sud je primenom člana 414. stav 1. ZPP, odlučio kao stavu prvom izreke.

Kako je revizija tužioca odbijena, odbijen je i njegov zahtev za naknadu troškova revizijskog postupka, pa je na osnovu člana 153. i 154. stav 2. ZPP odlučeno kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća – sudija

Željko Škorić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković