Odbijanje revizije za naknadu materijalne štete zbog neobavljanja poljoprivredne delatnosti

U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Vesne Subić, predsednika veća, Zorana Hadžića i Mirjane Andrijašević, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Milunka Arsić, advokat iz ..., protiv tuženog Privrednog društva „Špik Iverica“ d.o.o. Ivanjica, čiji je punomoćnik Lidija Milanović, advokat iz ..., radi naknade štete, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 3750/20 od 16.11.2021. godine, u sednici veća održanoj 20.04.2023. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija tužioca izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 3750/20 od 16.11.2021. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 3750/20 od 16.11.2021. godine, preinačena je presuda Osnovnog suda u Ivanjici P1 1197/18 od 24.09.2020. godine, tako što je odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev da se obaveže tuženi da tužiocu, na ime naknade materijalne štete zbog smanjene mogućnosti obavljanja delatnosti na poljoprivredi, isplati za period od aprila 2014. godine zaključno sa julom 2020. godine određene mesečne iznose, bliže određene u izreci, a od avgusta meseca 2020. godine pa ubuduće, dok za to budu postojali zakonski uslovi i razlozi, mesečno po 8.338,55 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom po stopi utvrđenoj Zakonom o zateznoj kamati počev od 05. u mesecu za mesec koji se plaća do isplate, s tim da dospele rate plati odjednom u roku od 8 dana od dana prijema presude, a ubuduće 05. u mesecu za mesec koji se plaća pod pretnjom prinudnog izvršenja i obavezan tuženi da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 205.535,00 dinara.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pobijanu presudu, u smislu člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/2011….18/2020, u daljem tekstu: ZPP), Vrhovni kasacioni sud je ocenio da revizija tužioca nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a u postupku pred drugostepenim sudom nisu učinjene ni druge bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. st. 1. i 2. ZPP, zbog kojih se revizija može izjaviti. Revizija osporava pravilnost utvrđenog činjeničnog stanja i stavlja primedbe na ocenu dokaza iz člana 8. ZPP, zbog čega se revizija ne može izjaviti, prema članu 407. stav 2. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je zaposlen kod tuženog na radnom mestu ..., a dana ...2013. godine zadobio je povredu na radu prilikom čišćenja pokretne trake za proizvodnju ... u pogonu tuženog, usled čega je pretrpeo višestruke povrede desne dominantne ruke koje su imale za posledicu trajno umanjenje radne sposobnosti kod tužioca od 15%. U periodu od ...2013. godine do 19.01.2015. godine tužilac je bio potpuno radno nesposoban za rad na svom radnom mestu, kao i za poljoprivredne radove na registrovanom poljoprivrednom gazdinstvu sa proizvodnjom maline na 20 ari i drugim poljoprivrednim radovima. Ocenjeno je da doprinos tužioca nastanku štete iznosi 30%, jer je tužilac pristupio čišćenju pokretne trake kada mašina nije bila zaustavljena.

Na ovako utvrđeno činjenično stanje prvostepeni sud je primenom odredbi Zakona o obligacionim odnosima, citiranih u obrazloženju presude, ocenio da postoji osnov za obavezivanje tuženog na naknadu materijalne štete koju je tužilac zbog nemogućnosti obavljanja poljoprivredne delatnosti, a usled povrede na radu pretrpeo i koju će ubuduće trpeti zbog trajno umanjenje radne sposobnosti od 15%. Iznos naknade materijalne štete, na koji je obavezao tuženog, u vidu izgubljenih prihoda u poljoprivredi u spornom periodu, što je osnov za određivanje visine rente kao oblika naknade štete od presuđenja za ubuduće, prvostepeni sud je utvrdio iz nalaza i mišljenja sudskog veštaka ekonomske stuke, obračunate na bazi zarade tužioca, ostvarene kod tuženog, uz primenu procenta trajnog umanjenja njegove radne sposobnosti.

Nasuprot stanovištu prvostepenog suda, pravilno je drugostepeni sud ocenio da je prvostepeneni sud iz činjenica koje je utvrdio izveo nepravilan zaključak o postojanju drugih činjenica na kojima je zasnovao pobijanu presudu, a što je vodilo i pogrešnoj primeni materijalnog prava, zbog čega je preinačio prvostepenu presudu i tužbeni zahtev odbio, kao neosnovan.

Prema odredbi člana 195. stav 1. Z akona o obligacionim odnosima, ko drugome nanese telesnu povredu ili mu naruši zdravlje, dužan je naknaditi mu troškove lečenja ili druge potrebne troškove u vezi sa tim, kao i zaradu izgubljenu zbog nesposobnosti za rad za vreme lečenja. U tom smislu naknada materijalne štete u vidu izmakle koristi od njenog nastanka do okončanja lečenja odnosi se na gubitak u zaradi koju bi oštećeni ostvarivao da nije došlo do povređivanja. U smislu člana 189. stav 3. ZOO pri oceni visine izmakle koristi uzima se u obzir dobitak koji se osnovano mogao očekivati prema redovnom toku stvari ili prema posebnim okolnostima, a čije je ostvarenje sprečeno štetnikovom radnjom ili propuštanjem.

Pod izgubljenom zaradom od momenta okončanja lečenja pa do momenta donošenja sudske odluke o naknadi štete - smatra se ona zarada koju bi oštećeno lice ostvarilo da nije postalo potpuno ili delimično nesposobno za rad, pa oštećenom pripada pravo na razliku u zaradi koju ostvaruje i koju bi ostvarivao da nije povređen.

Renta je očekivani gubitak zarade u momentu donošenja sudske odluke pa za ubuduće, zbog potpune ili delimične nesposobnosti za rad. U smislu odredaba člana 188. i člana 195. stav 2. ZOO osnov za ostvarenje prava na rentu, kao oblika materijalne štete, postoji ako se utvrdi da oštećeni usled pretrpljenih povreda i narušenja zdravlja ne može da ostvaruje prihod od rada koji bi ostvarivao da je zdrav i da mu nije umanjena radna sposobnost.

Ova zarada kao vid štete utvrđuje se na bazi činjenica koje su poznate u momentu donošenja sudske odluke i ona se utvrđuje na osnovu visine zarade koju bi lice, koje je potpuno ili delimično nesposobno za rad, ostvarilo u tom momentu da je bilo sposobno za rad, a koju zbog određene nesposobnosti nije ostvarilo.

Tužilac je u momentu nastanka štetnog događaja obavljao poslove kod tuženog i poslove u poljoprivredi na zasadu maline na registrovanom poljoprivrednom gazdinstvu, za koje poslove mu je nakon povređivanja radna sposobnost umanjena za 15%. Međutim, tužilac nije dostavio ni predložio izvođenje dokaza na okolnost visine ostvarivanih prihoda od kojih se, radeći u poljoprivredi u periodu pre povređivanja, izdržavao. Po oceni Vrhovnog kasacionog suda, nije bilo osnova da se visina naknade materijalne štete u vidu izgubljene zarade i rente na poslovima u poljoprivrdi utvrdi prema zaradi tužioca koju je ostvarivao kod tuženog.

Iako je u postupku dokazao osnov tužbenog zahteva, tužilac je visinu pretrpljene materijalne štete u poljoprivredi bio dužan da dokaže veštačenjem od strane veštaka poljoprivredne struke, i to visinu prihoda u poljoprivredi koje bi u periodu potpune nesposobnosti za rad osnovano mogao očekivati prema redovnom toku stvari (imajući u vidu njegovo zdravstveno stanje, godine starosti, kao i konkretne poslove koje je obavljao u poljoprivredi i vremenski period tokom godine u kom bi radio), a čije je ostvarenje sprečeno povredom na radu, kao u narednom periodu u okviru preostale radne sposobnosti visinu razlike u prihodima koje na istim poslovima prema preostaloj radnoj spsobnosti ostvaruje i koju bi ostvarivao da nije postao delimično nesposoban za rad, što je osnov i za određivanje rente za period od presuđenja pa za ubuduće.

Imajući u vidu da je tuženi tokom postupka osporavao osnov, što podrazumeva i visinu postavljenog tužbenog zahteva, to je primenom pravila o teretu dokazivanja tužilac pravno relevantnim dokazima trebalo da dokaže visinu postavljenog zahteva, što u konkretnom slučaju nije učinio, tim pre što se o visini prihoda u poljoprivredi nije izjasnio ni prilikom davanja iskaza pred sudom kada je saslušan u svojstvu parnične stranke.

Vrhovni kasacioni sud je cenio i ostale navode revizije, kojima se ne dovodi u sumnju pravilnost pobijane presude. Odluka o tužbenom zahtevu je doneta pravilnom primenom materijalnog prava i pravilnom primenom pravila o teretu dokazivanja, za koju su dati dovljni i jasni razlozi, koje u svemu kao pravilne prihvata i ovaj sud.

Iz navedenih razloga, primenom člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni kasacioni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća-sudija
Vesna Subić,s.r.

Za tačnost otpravka
Upravitelj pisarnice
Marina Antonić