Naknada za ishranu i regres državnih službenika sadržani u koeficijentu plate

U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Zvezdane Lutovac predsednika veća, Dragane Marinković i Branka Stanića, članova veća, u parnici iz radnog odnosa tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Ivana Delić, advokat iz ..., protiv tužene Republike Srbije – Prekršajni sud u Somboru, koju zastupa Državno pravobranilaštvo – Odeljenje u Somboru, radi isplate naknade za ishranu i regres, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 2574/20 od 26.10.2020. godine, u sednici održanoj 09.06.2021. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE neosnovana revizija tužioca izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 2574/20 od 26.10.2020. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Somboru P1 broj 596/19 od 02.07.2020. godine obavezan je tuženi da tužiocu isplati po osnovu naknade za ishranu u toku rada ukupno 215.994,43 dinara i regresa za korišćenje godišnjeg odmora 107.600,04 dinara, za period od 01.02.2016. godine do 31.05.2019. godine u mesečnim iznosima sa zateznom kamatom kako je navedeno u izreci i da joj naknadi troškove postupka od 93.639,56 dinara sa kamatom od izvršnosti do isplate.

Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 2574/20 od 26.10.2020. godine preinačena je prvostepena presuda i odbijen zahtev tužioca za isplatu: u izreci prvostepene presude navedenih novčanih iznosa mesečnih naknada za ishranu u toku rada i regresa za korišćenje godišnjeg odmora (za period od 01.06.2016. do 31.05.2019. godine) sa zateznom kamatom na te iznose za naznačene periode; i iznosa od 93.680,04 dinara sa kamatom od izvršnosti do isplate po osnovu naknade troškova postupka. Tužilac je obavezan da tuženoj naknadi troškove od 24.000,00 dinara.

Protiv pravnosnažne presude donesene u drugom stepenu tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka, pogrešne primene materijalnog prava i pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja u smislu člana 403. stav 2. tačka 2. i 3. i člana 404. stav 1. ZPP.

Revizija tužioca dozvoljena je kao redovna na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. ZPP, jer je pobijanom drugostepenom presudom prvostepena presuda preinačena i odlučeno o zahtevu stranaka.

Ispitujući pobijanu presudu na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni kasacioni sud je našao da revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti a ukazivanje na bitnu povredu iz tačke 12. navedenog člana (da pobijana presuda ima nedostatke zbog kojih se ne može ispitati, protivrečna je sama sebi, i ne navodi razloge o bitnim činjenicama), ne predstavlja razlog zbog koga revizija u smislu člana 407. stav 1. tačka 2. ZPP može izjaviti.

Nisu osnovani navodi revizije o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju tužilac je kao državni službenik zaposlen na neodređeno vreme u prekrašajnom sudu u Somboru na radnom mestu „BB“. U dostavljenim obračunskim listama zarada za tužioca ne postoje posebne stavke iz kojih bi se moglo zaključiti koji elementi su ulazili u koeficijent tužioca prilikom isplate zarade. Utvrđeno je da po poslednjem objavljenom podatku Zavoda za statistiku za decembar 2010. godine prosečna zarada u privredi iznosi 51.165,00 dinara bruto, odnosno 35.866,67 dinara neto a da su podaci o efektivnim satima rada tužioca utvrđeni iz obračunskih lista zarada za tužioca za sporni period, kao i da visina zarade državnih službenika i nameštenika ne zavisi od odsustvovanja sa rada na ime godišnjeg odmora, plaćenog odsustva, odsustva u dane praznika i slično. Minimalna neto zarada po satu, utvrđena odlukama Socijalno-ekonomskog saveta za period od januara 2014. zaključno sa septembrom 2019. godine kretala se u visini od 121,00 dinara do 155,30 dinara. Izvršena je analiza osnovne zarade nameštenika koji pripada VI platnoj grupi i ima koeficijent osnovne zarade 1,00 i utvrđeno je da je zarada tog nameštenika manja od minimalne neto zarade za oko 20%, iz kojih razloga se za ovakvog zaposlenog svakog meseca utvrđuje dodatak na zaradu do visine minimalne zarade i na obračunskoj listi ove iznose evidentira kao „razlika do minimalne zarade“. Nadalje, utvrđeno je da zarada nameštenika sa koeficijentom osnovne zarade od 1,00 ne sadrži u sebi naknadu za ishranu u toku rada i regres za korišćenje godišnjeg odmora, s obzirom da se njegova zarada obračunava i isplaćuje u visini minimalne zarade, a minimalna zarada u sebi ne sadrži dodatke.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja prvostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev tužioca nalazeći da mu pravo na na naknadu troškova za ishranu u toku rada i regresa za korišćenje godišnjeg odmora pripada u visini mesečne naknade shodno parametrima predviđenim izmenama (iz maja 2001. godine) opšteg kolektivnog ugovora iz 1997. godine, odnosno poslednjem propisu koji je posebno regulisao ove naknade, kako po osnovu tako i po visini. U okolnostima kada prava zaposlenih (na naknadu troškova za ishranu u toku rada i regresa za korišćenje godišnjeg odmora) nisu bila regulisana posebnim propisima, prvostepeni sud ocenjuje da se primenjuju opšti propisi o radu i to član 118. tačka 5. i 6. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“ broj 24/2005), zbog čega je i usvojio tužbeni zahtev.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev, polazeći od odredbe člana 29. stav 2. Posebnog kolektivnog ugovora za državne organe, koji je u sporno vreme bio na snazi, a kojom je propisano da se osnovna plata zaposlenog određuje množenjem koeficijenta sa osnovicom za obračun i isplatu plate (koja je za sve zaposlene ista) a da su u koeficijentu sadržane i naknade troškova za ishranu u toku rada i regresa za korišćenje godišnjeg odmora. Činjenica da se u isplatnim listićima ne vidi koji deo koeficijenta tužioca predstavlja naknadu za ishranu u toku rada i regresa za koršćenje godišnjeg odmora ne podrazumeva da u koeficijent prilikom njegovog utvrđenja nisu uračunate predmetne naknade kao deo osnovne zarade niti da je iznos navedenih naknada različit za zaposlene što bi se dogodilo kada bi ova naknada ulazila u osnovicu s obzirom da se osnovica množi sa koeficijentom – koji je različit za zaposlene raspoređene na različitim radnim mestima) ta činjenica sama po sebi ne stvara osnov za zaključak da isplata naknada za regres i topli obrok za sporni period nije izvršena.

Prema članu 4. stav 1. Zakona o državnim službenicima („ Sl. Glasnik RS“ br.79/05, 104/09) na prava i dužnosti državnih službenika koji nisu uređeni ovim ili posebnim zakonom ili drugim propisom primenjuju se opšti propisi o radu i poseban kolektivni ugovor za državne organe.

Suprotno navodima revizije, pravilan je zaključak drugostepenog suda da se državni službenici nalaze u posebnom režimu radnih odnosa na koje se primenjuju posebni propisi u ostvarivanju prava, obaveza i odgovornosti iz radnog odnosa i da prilikom odlučivanja o pravu na naknadu za ishranu u toku rada i regresa za koršćenje godišnjeg odmora nema mogućnosti primene odredbi Zakona o radu, odnosno propisa koji se odnose na opšti režim radnih odnosa, jer je pitanje zarade regulisno odredbama Posebnog kolektivnog ugovora za državne organe, pa nisu osnovani navodi revizije o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Takođe, kako je ostvarivanje prava na naknadu za ishranu u toku rada i prava na regres za korišćenje godišnjeg odmora, koja su predviđena odredbama člana 118. tačka 5. i 6. Zakona o radu, obezbeđeno i Zakonom o platama u državnim organima i javnim službama, za zaposlene na koje se primenjuju odredbe ovog zakona, to nije povređen princip zabrane diskriminacije iz člana 21. stav 3. Ustava RS ni sa stanovišta međusobnog položaja zaposlenih koji pripadaju kategorijama na koje se zakon primenjuje, a ni sa stanovišta njihovog položaja u odnosu na ostale zaposlene na koje se primenjuje Zakon o radu.

Kako se revizijom ne dovodi u sumnju pravilnost pobijane presude, Vrhovni kasacioni sud je na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučio kao u izreci.

Predsednik veća-sudija
Zvezdana Lutovac, s.r.

Za tačnost otpravka
Upravitelj pisarnice
Marina Antonić