Odbijanje revizije tužilaca u sporu radi isplate razlike zarade
Kratak pregled
Vrhovni sud odbio je kao neosnovanu reviziju tužilaca, potvrđujući presudu Apelacionog suda. Utvrđeno je da se pri obračunu razlike zarade ne mogu uzimati u obzir iznosi isplaćeni zaposlenima koji su angažovani iznad broja predviđenog programom poslovanja tuženog.
Tekst originalne odluke
Republika Srbija
VRHOVNI SUD
Rev2 1335/2023
14.02.2024. godina
Beograd
U IME NARODA
Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Dragane Marinković, predsednika veća, Marine Milanović i Zorice Bulajić, članova veća, u parnici tužilaca AA iz ... i BB iz ..., koje zastupa punomoćnik Gavra Dimitrijević, advokat iz ..., protiv tuženog Javno komunalno preduzeće „Gradsko zelenilo“ Novi Sad, sa sedištem u Novom Sadu, čiji je punomoćnik Biljana Pantić Pilja, advokat iz ..., radi isplate, odlučujući o reviziji tužilaca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 4438/22 od 07.02.2023. godine, u sednici održanoj 14.02.2024. godine, doneo je
P R E S U D U
ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija tužilaca izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 4438/22 od 07.02.2023. godine, u preinačujućem delu.
ODBIJA SE zahtev tuženog za naknadu troškova odgovora na reviziju.
O b r a z l o ž e nj e
Presudom Osnovnog suda u Novom Sadu P1 360/21 od 05.07.2022. godine, stavom prvim izreke, tužbeni zahtev je delimično usvojen. Stavom drugim i trećim izreke, obavezan je tuženi da tužiocima isplati na ime manje isplaćene osnovne zarade za period od decembra 2017. godine zaključno sa decembrom 2020. godine, pojedinačne opredeljene iznose sa zakonskom zateznom kamatom od dospelosti do isplate. Stavom četvrtim izreke, odbijen je preostali deo tužbenog zahteva tužilaca na ime zakonske zatezne kamate na dosuđene iznose manje isplaćene osnovne zarade za svaki mesec spornog perioda i to za period od 15. do 16. u tekućem mesecu za svaki prethodni mesec, kao i deo tužbenog zahteva kojim su tužioci tražili da se obaveže tuženi da im na ime manje isplaćene osnovne zarade za januar 2021. godine isplati opredeljene iznose sa zakonskom zateznom kamatom od 15.02.2021. godine do isplate. Stavom petim izreke, obavezan je tuženi da tužiocima naknadi parnične troškove od 183.881,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od dana izvršnosti presude do isplate.
Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 4438/22 od 07.02.2023. godine, stavom prvim izreke, delimično je preinačena prvostepena presuda u pobijanom usvajajućem delu tako što su odbijeni tužbeni zahtevi kojima su tužioci tražili isplatu na ime manje isplaćene osnovne zarade preko dosuđenih iznosa, a do traženih, u iznosima bliže određenim ovim stavom izreke sa zakonskom zateznom kamatom na razliku od izvršnosti presude do isplate. Stavom drugim izreke, delimično je preinačeno rešenje o troškovima parničnog postupka sadržano u prvostepenoj presudi tako što je odbijen zahtev tužilaca za naknadu troškova parničnog postupka preko iznosa od 46.990,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti presude do isplate. Stavom trećim izreke, žalbe tužilaca i tuženog u preostalom delu su odbijene i prvostepena presuda u preostalom usvajajućem delu je potvrđena. Stavom četvrtim izreke, obavezani su tužioci da tuženom na ime naknade troškova žalbenog postupka isplate 41.688,00 dinara.
Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, u delu kojim je preinačena prvostepena presuda, tužoci su blagovremeno izjavili reviziju zbog bitne povrede odredaba postupka, pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava.
Tuženi je podneo odgovor na reviziju sa zahtevom za naknadu troškova.
Vrhovni sud je ispitao drugostepenu presudu u pobijanom delu primenom člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 10/23) i utvrdio da je revizija neosnovana.
U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti, a revizijom se ne ukazuje na druge bitne povrede postupka zbog kojih se ona može izjaviti, primenom člana 407. stav 1. ZPP.
Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužioci su u spornom periodu od decembra 2017. godine zaključno sa decembrom 2020. godine bili zaposleni kod tuženog kao korisnika javnih sredstava. Koeficijent za obračun i isplatu zarade za tužioca AA je bio od 2,2 (osim u periodu maj-avgust 2019. godine kada je iznosio 1,9), a za tužioca BB do aprila 2020. godine bio je 1,9, a od maja 2020. godine iznosio je 2,0. Tuženi je u skladu sa zakonskom obavezom prilikom izrade Programa poslovanja planirao isplatu zarade i naknade za regres na mesečnom nivou, ali počev od 2014. godine realizacija trošenja sredstava nije bila u skladu sa ovim Programom. U toku 2018. i 2019. godine tuženi je imao veći broj zaposlenih od broja predviđenog opštim aktima, dok je u toku 2020. godine broj zaposlenih bio manji. U vremenskom periodu od 2015. do 2019. godine tuženi je isplatio veći iznos po osnovu zarada od iznosa odobrenog Programom poslovanja, iz razloga što je u tom periodu imao veći broj zaposlenih od broja koji mu je odobren programom, a na ime zarada korišćena su i sredstva za regres. Regres nije isplaćivan za godine za koje je pripadao, već narednih godina u delovima. Tužioci zahtevaju isplatu razlike između pripadajuće i isplaćene zarade u spornom periodu. Tuženi za oktobar 2014. godine nije iskoristio sredstva planirana svojim Programom poslovanja za 2014. godinu. Na osnovu nalaza i mišljenja sudskog veštaka, u drugoj varijanti osnovnog nalaza, utvrđena je razlika za oktobar 2014. godine (koja nije iskorišćena u iznosu od 762.544,00 dinara) primenom cene rada spram planirane mase sredstava i realizovane mase zarada. Pored osnovne varijante obračuna prema kojoj potraživanja tužilaca primenom navedenog metoda obračuna sa korekcijom prema Zakonu o privremenom uređivanju osnovica za obračun i isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava za sporni period iznose za tužioca AA 44.037,12 dinara, a za tužioca BB 8.747,47, sudski veštak je dao i dopunsku varijantu obračuna uzimajući u obzir činjenicu da je u tom mesecu kod tuženog bilo 27 više zaposlenih u odnosu na broj planiran Programom poslovanja tuženog. Prema toj varijatni obračuna, na iznos neiskoršćenih sredstava za oktobar 2014. godine od 762.544,00 dinara dodat je i iznos od 1.794.852,00 dinara koji predstavlja obračun prosečne zarade za 27 više zaposlenih u tom mesecu i tako je dobijena ukupna masa neiskorišćenih sredstava od 2.557.396,00 dinara. Polazeći od tog iznosa kao preostale mase sredstava za zarade, potraživanje tužilaca sa korekcijom na dan stupanja na snagu navedenog Zakona iznose za tužioca AA 169.196,78 dinara, a za tužioca BB 82.638,82.
Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je tužiocima dosudio iznos iz dopunskog nalaza sudskog veštaka, a prema kom su tužioci i opredelili tužbeni zahtev.
Drugostepeni sud nije prihvatio ovakav obračun, nalazeći da se ne mogu uzeti u obzir kao preostala neutrošena masa sredstava za zarade iznosi koji su isplaćeni za 27 više zaposlenih u oktobru 2014. godine. Prema stavu ovog suda svi zaposleni kod tuženog imaju pravo na istu vrednost boda, odnosno istu cenu sata rada, bez obzira da li je ispoštovano planirano smanjenje ili ne i da li je naknada za regres za 2014. godinu isplaćena u narednoj godini, pa se na utvrđena prava na neisplaćenu razliku u visini raspoloživih a neisplaćenih sredstava za oktobar 2014. godine od 762.544,00 dinara ne može dodati ono što je isplaćeno prekobrojnim zaposlenima kod tuženog. Ocenio je da za sporni vremenski period postoji razlika zarade koja nije isplaćena tužiocima ali u visini utvrđenoj u drugoj varijanti osnovnog nalaza veštaka, pa je tužbeni zahtev preko ovog iznosa odbio kao neosnovan.
Po oceni Vrhovnog suda, na potpuno i pravilno utvrđeno činjenično stanje, drugostepeni sud je pravilno primenio materijalno pravo.
Prema odredbama člana 104, 105-107. i 110. Zakona o radu, tužiocima pripada odgovarajuća zarada u skladu sa zakonom, opštim aktima i ugovorima o radu.
Tuženi je u skladu sa odredbama člana 1, 4. i 5. Zakona o privremenom uređivanju osnovica za obračun i isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava („Službeni glasnik RS“ br. 116/14) od 01.11.2014. godine, bio u obavezi da osnovice za obračun i isplatu plata umanji za 10%, te mu je bilo zabranjeno da povećava osnovice, koeficijente i druge elemente, odnosno uvodi nove elemente na osnovu kojih se povećava iznos plata i drugih stalnih primanja.
Odredbom člana 62. Zakona o javnim preduzećima („Službeni glasnik RS“ br. 15/2016 i 88/2019) propisano je da ukoliko u javnom preduzeću do početka kalendarske godine nije donet godišnji, odnosno trogodišnji program poslovanja, do donošenja tog programa zarade se obračunavaju i isplaćuju na način i pod uslovima utvrđenim godišnjim, odnosno trogodišnjim programom poslovanja za prethodnu godinu.
Po Posebnom kolektivnom ugovoru za javna komunalna i druga javna preduzeća Grada Novog Sada i Kolektivnom ugovoru tuženog od 03.03.2014. godine, zaposleni imaju pravo na odgovarajuću zaradu sa polazištem na vrednost radnog časa, koja se za sve zaposlene utvrđuje za tekući mesec na osnovu planiranih sredstava za isplatu zarada za odgovarajući mesec. Utvrđena vrednost radnog časa može se promeniti u skladu sa izmenjenim okolnostima, o čemu poslodavac i sindikat kod poslodavca zaključuju sporazum.
Imajući u vidu navedeno materijalno pravo, pravilno je drugostepenom presudom tužiocima priznata razlika zarada obračunata primenom cene rada prema planiranoj masi sredstava koja je tuženom odobrena Programom poslovanja za zarade za oktobar 2014.godine, sa umanjenjem po Zakonu o privremenom uređivanju osnovica za obračun i isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava, koji je tada stupio na snagu.
Neosnovani su navodi revizije da je nezakonito postupanje tuženog u raspolaganju sredstvima zarada trebalo sankcionisati tako što bi se tužiocima priznala razlika koja za osnov obračuna ima i isplaćene zarade prekobrojnim zaposlenima. Ovo iz razloga što su svi zaposleni kod tuženog imali pravo na zaradu u skladu sa opštim aktima i zakonom, odnosno pravo na istu vrednost boda, pa se ne mogu uzeti u obzir kao preostala neiskorišćena masa sredstava za zarade planirane Programom i iznosi isplaćeni prekobrojnim zaposlenim kod tuženog (27 više zaposlenih u oktobru 2014.godine). Dakle, svi zaposleni, pa i tužioci ostvarili su iznose po osnovu zarada, koji su rezultat utvrđenog nenamenskog raspolaganja sredstvima odobrenih Programom poslovanja, pa je drugostepeni sud odluku pravilno zasnovao na obračunu koji za polazište ima objektivno stanje, zakonito zapošljavalje i raspolaganje odobrenim sredstvima.
Odluka o troškovima postupka doneta je u skladu sa odredbama članova 165. stav 2, 153. stav 2. i 154. ZPP, spram uspeha stranaka u postupku.
Iz iznetih razloga, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu prvom izreke.
Zahtev tuženog za naknadu troškova za sastav odgovora na reviziju je odbijen, s obzirom da ovi troškovi nisu bili nužni za vođenje parnice, u smislu člana 154. stav 1. ZPP, pa je na osnovu člana 165. stav 1. ZPP odlučeno kao u stavu drugom izreke.
Predsednik veća – sudija
Dragana Marinković,s.r.
Za tačnost otpravka
upravitelj pisarnice
Marina Antonić