Odbijanje zahteva za isplatu naknade za smenski rad uračunate u koeficijent

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pobijanu presudu, primenom odredbe člana 408., u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11 ... 10/23), Vrhovni sud je utvrdio da revizija tužioca nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je u radnom odnosu kod tuženog na neodređeno vreme, na osnovu zaključenog Ugovora o radu od 22.08.2017. godine, i u utuženom periodu obavljao je rad po smenama na radnom mestu inkasanta za naplatu putarine. Odredbama važećeg Pravilnika o radu kod tuženog, predviđeno je da se u okviru pripadajućeg koeficijenta kod tuženog vrednuju i uslovi rada koji se odnose na rad na terenu, rad u smenama i odredbama važećeg Kolektivnog ugovora kod tuženog. Koeficijent poslova koji zaposleni obavlja zavisi od složenosti poslova, potrebne stručne spreme, odgovornosti uslova rada, te da se koeficijentom vrednuju i rad na terenu, rad u smenama i poslovi štetni po zdravlje zaposlenih, te je stoga tužilac ostvario pravo na odgovarajuću zaradu koja se sastoji od osnovne zarade, uvećane zarade i dela zarade za radni učinak, a da uvećanu zaradu između ostalog, čini i rad noću i rad u smenama u iznosu od 26%. Veštačenjem od strane sudskog veštaka ekonomsko-finansijske struke utvrđeno je da bi uvećana zarada tužiocu po osnovu smenskog rada u utuženom periodu, odgovarala dosuđenom iznosu prvostepenom presudom.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je ocenio da tužiocu u spornom periodu nije isplaćivana uvećana zarada koja mu, po stanovištu tog suda, pripada za rad u smenama. U skladu sa navedenim, prvostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev i obavezao tuženog da tužiocu isplati dugovane iznose na ime naknade uvećane zarade za smenski rad, kao i da izvrši uplatu poreza na dosuđene iznose uvećane zarade.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu, tako što je odbio tužbeni zahtev tužioca, nalazeći da tužilac, zaključenim ugovorom o radu sa tuženim, nije ugovorio i isplatu uvećane zarade po osnovu smenskog rada, a Pravilnikom o radu tuženog, važećem u tom periodu, predviđeno je uvećanje zarade za smenski rad kroz koeficijent zarade i to u okviru pripadajućih koeficijenata za sistematizovane poslove, gde su vrednovani uslovi rada koji se odnose za rad u smenama. Stoga, kako tužilac nije ugovorio isplatu smenskog rada, niti je ona posebno iskazana opštim aktom tuženog, a zakonski osnov za to ne postoji, to je neosnovan tužbeni zahtev tužioca kojim je tražio isplatu uvećane zarade po osnovu smenskog rada za utuženi period, kao i zahtev tužioca za isplatu pripadajućih poreza i doprinosa kod nadležnih Fondova.

Suprotno navodima revizije, Vrhovni sud nalazi da je drugostepena odluka doneta pravilnom primenom materijalnog prava na pravilno i potpuno utvrđeno činjenično stanje.

Odredbom člana 108. stav 1. noveliranog Zakona o radu („Sl. Glasnik RS“ br. 24/05...sa izmenama i dopunama objavljenim u „Sl. Glasniku RS“ br. 75/2014 i 13/2017), propisano je da zaposleni ima pravo na uvećanu zaradu u visini utvrđenoj opštim aktom i ugovorom o radu i to za rad na dan praznika, za rad noću, za prekovremeni rad i za minuli rad. Prema odredbi stava 4. istog člana, opštim aktom i ugovorom o radu mogu da se utvrde i drugi slučajevi u kojima zaposleni ima pravo na uvećanu zaradu, kao što je uvećanje zarade po osnovu rada u smenama.

Shodno citiranoj odredbi, poslodavac ima ovlašćenje da svojim opštim aktom i ugovorom o radu zaključenim sa zaposlenim utvrdi pravo zaposlenog na uvećanu zaradu i njenu visinu za rad u smenama, ali takođe može da svojim opštim aktom vrednuje rad u smenama kao element za utvrđivanje osnovne zarade.

U konkretnom slučaju, opštima aktima tuženog poslodavca - Kolektivnom ugovorom od 27.04.2011. godine, članom 45., i Pravilnikom o radu od 17.04.2015. godine, članom 42. stav 2. tačka 2., između ostalog propisano je da su u okviru pripadajućih koeficijenata za sistematizovane poslove vrednovani i uslovi rada koji se odnose na rad u smenama. Dakle, opštima aktma poslodavca pravo na uvećanu zaradu nije utvrđeno kao posebno pravo zaposlenih, a ugovorom o radu na neodređeno vreme koji je tužilac zaključio sa tuženim 22.08.2017. godine nije ugovoreno da tužilac ima pravo na uvećanu zaradu po osnovu smenskog rada, iako je takva mogućnost predviđena i nakon izmena i dopuna Zakona o radu od 29.07.2014. godine. U takvoj situaciji Vrhovni sud nalazi da tuženi nije postupio suprotno zakonu i da je u svemu ispunio svoju obavezu prema tužiocu tako što mu je u utuženom periodu isplaćivana zarada uračunavanjem koeficijenta za smenski rad u osnovicu.

Revizijom tužioca osporava se upravo utvrđena činjenica da je smenski rad vrednovan kroz osnovnu zaradu, uz ukazivanje da se koeficijent za obračun zarade nije menjao od donošenja Kolektivnog ugovora iz 2011. godine. Pravilno je utvrđeno da su odredbom člana 42. stav 2. Pravilnika o radu tuženog od 17.04.2015. godine u okviru pripadajućih koeficijenata za sistematizovane poslove vrednovani i uslovi rada koji se odnose na rad u smenama. Tužiocu, kao i svim zaposlenima kod tuženog, zarada je morala biti obračunata na način kako to predviđa važeći opšti akt tuženog. Budući da je u pomenutom opštem aktu tuženog rad u smenama vrednovan kao element za utvrđivanje osnovne zarade, nema osnova za isplatu koeficijenta uvećanja od 26% prema obračunu veštaka, zbog čega je pobijanom drugostepenom odlukom pravilno odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca.

Iz navedenih razloga, primenom odredbe člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Branka Dražić,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković