Preinačena presuda u sporu za naknadu troškova prevoza sudije

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilja je izjavila blagovremenu reviziju, zbog pogrešne primene materijalnog prava, bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja.

Ispitujući pobijanu presudu u smislu člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. ZPP („Službeni glasnik RS“ br.72/11 ... 18/20) Vrhovni sud je ocenio da je revizija osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju tužilja je u radnom odnosu kod tužene i obavlja funkciju sudije u Osnovnom sudu u .... Tužilja je u periodu do 08.10.2018. godine, imala prebivalište i boravište u ... i isplaćivana joj je naknada troškova gradskog prevoza u .... Počev od 08.10.2018. godine, tužilja živi u ..., iz kog razloga se obratila tuženoj sa zahtevom za naknadu troškova prevoza za dolazak i odlazak sa rada u visini mesečne karte na relaciji ... – ... kao i naknadu troškova gradskog prevoza u ... do opštine ..., ali je od strane predsednice suda obaveštena da joj troškove neće odobriti. U prilog zahteva dostavila je fotokopiju potvrde PU Niš od 08.10.2018. godine da ima prijavljeno boravište na adresi ..., Ulica ... i u potvrdi je upisan period privremenog boravišta tužilje na naznačenoj adresi od 08.10.2018. godine do 08.10.2020. godine. Tužena je isplaćivala tužilji troškove prevoza u visini cene mesečne karte u javnom saobraćaju u iznosu od 1.600,00 dinara mesečno što je cena karte u gradskom saobraćaju u ... Tužbenim zahtevom tužilja je tražila da se obaveže tužena da joj za sporni period isplati naknadu u visini stvarnih troškova prevoza koju je utvrdio veštak ekonomsko-finansijske struke.

Kod tako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev tužilje primenom odredbe člana 5. Uredbe o naknadama i drugim primanjima izabranih i postavljenih lica u državnim organima i odredbe člana 2. stav 1. Uredbe o naknadi troškova i otpremnine državnih službenika i nameštenika. Navedenim podzakonskim propisima zaposlenima je priznato pravo na naknadu troškova prevoza za dolazak na rad i odlazak sa rada u predviđenoj visini. Tužilja je tuženoj podnela zahtev za naknadu troškova koje je stvarno snosila i faktički imala radi dolaska i odlaska sa rada. Prvostepeni sud je našao da je tužilja pretrpela štetu u visini razlike između isplaćenih i stvarno pripadajućih troškova za dolazak i odlazak sa rada zbog čega je tužbeni zahtev tužilje usvojio.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev tužilje našavši da shodno odredbi člana 118. stav 3. Zakona o radu povećanje troškova prevoza za dolazak i odlazak sa rada usled preseljenja u toku rada može biti nadoknađeno od strane poslodavca, ali tek kad on zahtev razmotri i odobri. Tužilja je podnela pisani zahtev za priznanje prava troškova prevoza i od strane predsednice suda je obaveštena da joj se isti neće odobriti tako da je izostala saglasnost poslodavca kao uslov neophodan za primenu navedene odredbe i ostvarivanja prava zaposlenog, konkretno tužilje.

Vrhovni sud nalazi da se osnovano revizijom ukazuje da je pobijana drugostepena presuda doneta uz pogrešnu primenu materijalnog prava.

Odredbom člana 11. Zakona o sudijama ("Službeni glasnik RS" br. 116/08...47/17) propisano je da sudija ostvaruje prava iz radnog odnosa u skladu sa propisima koji uređuju prava iz radnog odnosa izabranih lica, ako ovim zakonom nije drukčije određeno.

Uredbom o naknadama i drugim primanjima izabranih i postavljenih lica u državnim organima („Službeni glasnik RS“ br. 86/07...78/12), odredbom člana 1. uređuju se uslovi pod kojima izabrana lica, kao i postavljena lica čija radna mesta nisu u položaju (postavljena lica) u državnim organima ostvaruje pravo na naknadu troškova koji nastaju u vezi sa njihovim radom u državnom oraganu i druga primanja, način ostvarivanja prava i visina naknada troškova i drugih primanja. Odredbom člana 5. stav 1. iste Uredbe propisano je da pravo na naknadu troškova: prevoza za dolazak na rad i za odlazak s rada; službenog putovanja u zemlji; službenog putovanja i selidbe u inostranstvo; rada i boravka na terenu; privremenog ili trajnog premeštaja u drugo mesto rada, kao i pravo na otpremninu pri odlasku u penziju - izabrana i postavljena lica u državnim organima ostvaruju shodnom primenom odredaba uredbe Vlade kojom se uređuje naknada troškova i otpremnina državnih službenika i nameštenika, osim odredaba kojima su utvrđeni posebni slučajevi u kojima državni službenik ili nameštenik nema pravo na naknadu troškova za odvojeni život od porodice. Izabrana i postavljena lica u državnim organima ostvaruju pravo na dodatak na platu za: vreme provedeno u radnom odnosu (minuli rad); prekovremeni rad; rad na dan praznika koji nije radni dan; rad noću - shodnom primenom odredaba opštih propisa o radu (stav 2.).

Odredbom člana 2. stav 1. tačka 1. Uredbe o naknadi troškova i otpremnini državnih službenika i nameštenika ("Službeni glasnik RS", br. 98/2007 (prečišćen tekst), 84/2014, 84/2015) propisano je da se državnom službeniku i namešteniku naknađuju, između ostalog, troškovi prevoza za dolazak na rad i za odlazak s rada. Odredbom člana 3. navedene Uredbe propisano da se državnom službeniku i namešteniku naknađuju se troškovi prevoza za dolazak na rad i za odlazak s rada u visini cene mesečne pretplatne karte u gradskom, prigradskom, odnosno međugradskom saobraćaju.

Prema članu 2. Zakona o radu, odredbe ovog zakona primenjuju se na zaposlene koji rade na teritoriji Republike Srbije, kod domaćeg ili stranog pravnog, odnosno fizičkog lica (u daljem tekstu: poslodavac), kao i na zaposlene koji su upućeni na rad u inostranstvo od strane poslodavca ako zakonom nije drukčije određeno (stav 1.). Odredbe ovog zakona primenjuju se i na zaposlene u državnim organima, organima teritorijalne autonomije i lokalne samouprave i javnim službama, ako zakonom nije drukčije određeno (stav 2.).

Tužilja obavlja funkciju sudije u Osnovnom sudu u ... i u periodu do 08.10.2018. godine je imala prebivalište u ..., a počev od 08.10.2018. godine, tužilja živi u ..., iz kog razloga se obratila tuženoj sa zahtevom za naknadu troškova prevoza za dolazak i odlazak sa rada u visini mesečne karte na relaciji ... – ..., kao i naknadu troškova gradskog prevoza u ... do opštine ...

Zakonom o sudijama su uređena načela sudijske funkcije, položaj i izbor sudija, prestanak sudijske funkcije, disciplinska odgovornost sudija i dr. pri čemu nisu posebno uređena pitanja koja se odnose na vrste naknade i drugih primanja na koje sudije imaju pravo u toku obavljanja sudijske funkcije, kao ni uslovi, način ostvarivanja ni visina ovih primanja sudija, već saglasno odredbi člana 11. Zakona o sudijama, sudije ostvaruju ova prava u skladu sa propisima koji uređuju prava iz radnog odnosa izabranih lica, što su u konkretnom slučaju navedene uredbe Vlade kojima su uređena pitanja koja se odnose na uslove, način ostvarivanja i visinu naknada i drugih primanja izabranih i postavljenih lica u državnim organima. Prema Uredbi o naknadama i drugim primanjima izabranih i postavljenih lica u državnim organima, pravo na naknadu troškova prevoza za dolazak na rad i za odlazak s rada sudija ostvaruje shodnom primenom odredaba uredbe Vlade kojom se uređuje naknada troškova i otpremnina državnih službenika i nameštenika. Uredba Vlade o naknadi troškova i otpremnini državnih službenika i nameštenika, reguliše pravo na naknadu troškova prevoza i visinu ove naknade, bez ograničenja u ostvarivanju ovog prava i bez uslovljavanja saglasnošću rukovodioca za naknadu uvećanih troškova prevoza nastalih usled promene mesta stanovanja, pri čemu navedene uredbe Vlade u pogledu naknada troškova prevoza ne upućuju na shodnu primenu opštih propisa o radu, već je primena opštih propisa o radu na izabrana i postavljena lica u državnom organu ograničena samo na dodatke na platu, u smislu člana 5. stav 2. Uredbe o naknadama i drugim primanjima izabranih i postavljenih lica u državnim organima.

Takođe, u konkretnom slučaju, nema mesta primeni odredaba Zakona o radu, u smislu citiranog člana 2. Zakona o radu, budući da sudije i ostali nosioci pravosudnih funkcija, ne spadaju u kategoriju zaposlenih već izabranih lica, i prava iz radnog odnosa ostvaruju u skladu sa propisima koji uređuju prava iz radnog odnosa izabranih lica.

Naime, pravo na isplatu troškova prevoza tužilji kao izabranom licu u državnom organu, regulisano je navedenim uredbama Vlade, na čiju primenu upućuje Zakon o sudijama, i kojima je priznato pravo na naknadu troškova za dolazak na rad i odlazak sa rada u visini cene mesečne pretplatne karte u gradskom, prigradskom, odnosno međugradskom saobraćaju i čiji je smisao da se obezbedi prisustvo na radu. Navedenim propisima su izostavljene su odredbe koje regulišu pravo na naknadu troškova prevoza u slučaju promene mesta stanovanja, međutim u konkretnom slučaju nema mesta primeni opšteg radnopravnog propisa – Zakon o radu, budući da Zakon o sudijama, kao ni pomenute Uredbe, na to ne upućuju, te suprotno stanovištu drugostepenog suda, u konkretnom slučaju nema mesta primeni odredbe člana 118. stav 3. Zakona o radu za slučaj zahteva izabranog lica za naknadu troškova prevoza u uvećanom iznosu nastalih promenom mesta stanovanja. Kako uredbama kojima je regulisano pravo na naknadu prevoza nisu propisana posebna pravila u slučaju promene mesta stanovanja u toku obavljanja funkcije, već je samo utvrđeno pravo na naknadu u visini cene prevozne karte, to sledi da promena mesta stanovanja ne utiče na pravo tužilje na naknadu troškova prevoza u visini cene mesečne pretplatne karte u gradskom, prigradskom, odnosno međugradskom saobraćaju, a koje je imala za dolazak na rad iz ... u ... i za odlazak sa rada u utuženom periodu, budući da je tužilja 08.10.2018. godine promenila mesto stanovanja i preselila se iz ... u ..., o čemu je obavestila predsednika suda u ... i podnela zahtev za isplatu uvećanih troškova prevoza od mesta stanovanja do mesta rada.

Imajući u vidu da je tužena tužilji isplaćivala troškove prevoza u visini cene mesečne karte gradskog prevoza u .., umesto u visini cene mesečne karte u međugradskom saobraćaju ...-..., kao stvarnog vida troška prevoza koji je tužilja imala u obavljanju sudijske funkcije, tužena je tužilji prouzrokovala štetu u obavezi je da ovu štetu naknadi na osnovu člana 154. stav 1. i 172. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima. Visina naknade troškova prevoza tužilje za dolazak na rad i odlazak sa rada na navedenoj relaciji u spornom periodu utvrđena je veštačenjem.

Iz navedenih razloga na osnovu člana 416. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u prvom stavu izreke.

Tužilja je uspela revizijskom postupku, pa joj primenom odredaba člana 153. stav 1. i 154. ZPP pripadaju opredeljeni troškovi revizijskog postupka za sastav revizije u iznosu od 18.000,00 dinara, za taksu na reviziju u iznosu od 3.800,00 dinara i taksu na revizijsku odluku u iznosu od 5.700,00 dinara, ukupno 27.500,00 dinara, prema važećoj Tarifi o nagradama i naknadama troškova za rad advokata i Taksenoj tarifi iz Zakona o sudskim taksama.

Na osnovu iznetog, primenom člana 165. stav 2. ZPP, odlučeno je kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća – sudija

Jelica Bojanić Kerkez,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković