Odbijena revizija tužioca u sporu za isplatu razlike zarade

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je blagovremeno izjavio reviziju, zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Tuženi je podneo odgovor na reviziju.

Ispitujući pobijanu presudu na osnovu člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. ZPP, Vrhovni sud je našao da revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tuženi je u utuženom periodu bio u radnom odnosu kod tuženog na neodređeno vreme na poslovima „... radnik 4. grupe sa I stepenom stručne spreme – osnovna škola“ u skladu sa zaključenim Ugovorom o radu od 05.08.2014. godine. Odredbom člana 14. stav 1. Ugovora o radu ugovoreno je da osnovnu zaradu zaposlenog čini proizvod osnovne zarade za najjednostavniji posao pri prosečnom mesečnom fondu časova od 174. časa i koeficijentu posla 1,8 dok je stavom 2. ugovoreno da se novčani iznos osnovne zarade za puno radno vreme i standardni učinak utvrđuje u bruto iznosu od 33.2465,93 dinara. U utuženom periodu kod tuženog se primenjivao Poseban kolektivni ugovor za delatnost putne privrede („Službeni glasnik RS“ br. 3/15). Ocenom nalaza i mišljenja veštaka tuženi je u utuženom periodu vršio obračun i isplaćivao zaradu primenom koeficijenta 1,8 i cene za najjednostavniji rad koju je određivao poslodavac kako je to predviđeno ugovorom o radu, da su isplaćeni iznosi neto mesečnih zarada bili viši u odnosu na propisanu neto minimalnu zaradu u RS, da tuženi prilikom obračuna zarade tužioca nije primenjivao cenu rada propisanu Posebnim kolektivnim ugovorom za delatnost putne privrede RS (cena rada u visini minimalne cene rada utvrđene Odlukom socijalno-ekonomskog saveta osnovanog za teritoriju Republike Srbije) te da je primenom cene rada iz Posebnog kolektivnog ugovora za delatnost putne privrede utvrđena neisplaćena razlika u ukupnom iznosu od 514.439,68 dinara za utuženi period od 22.01.2015. godine do 31.12.2017. godine. Potraživanje tužioca po osnovu manje isplaćenih zarada pre 30.10.2021. godine je uključeno u Unapred pripremljeni plan reorganizacije kod tuženog rešenjem Privrednog suda u Kraljevu br. 2Reo 1/2022 od 28.01.2022. godine koje je razvrstano u klasu potraživanja koja se tiču dela glavnog duga kao i troškova parničnog postupka sa presekom na dan 31.12.2011. godine, u klasi 4. potraživanja.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja prvostepeni sud je primenom odredbi člana 8, 33.stav1, 104. stav 1, 107. stav 4. Zakona o radu i člana 30. 32, 33. i 34 PKU za delatnost putne privrede usvojio tužbeni zahtev. Po oceni prvostepenog suda tuženi je u spornom periodu isplatu zarade tužiocu vršio određivanjem manje cene rada od cene koja bi mu pripala prema PKU za delatnost putne privrede, pa su samim tim isplate koje zavise od osnovne zarade vršene u manjim iznosima.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev, nalazeći da cena rada koju primenjuje poslodavac prilikom obračuna zarade može biti niža od one koju određuje Socijalno-ekonomski savet, ali iznos zarade koji se isplaćuje zaposlenom ne sme biti niži od minimalne zarade. S obzirom da je tužiocu u spornom periodu obračunavana i isplaćivana zarada u skladu sa ugovorom o radu i da je tako isplaćena zarada bila veća od minimalne zarade, taj sud zaključuje da tužiočevo potraživanje nije osnovano. Tužilac nema pravo na traženu razliku zarade obračunatu kombinovanjem parametra — cene rada iz PKU i koeficijenta iz ugovora o radu.

Vrhovni sud smatra da je stanovište drugostepenog suda zasnovano na pravilnoj primeni materijalnog prava.

Zakonom o radu („Službeni glasnik RS“, broj 24/05...54/14), članom 104. stav 1. propisano je da zaposleni ima pravo na odgovarajuću zaradu, koja se utvrđuje u skladu sa zakonom, opštim aktom i ugovorom o radu.

Prema članu 111. stav 1. Zakona o radu, zaposleni ima pravo na minimalnu zaradu za standardni učinak i vreme provedeno na radu, a minimalna zarada se određuje na osnovu minimalne cene rada utvrđene u skladu sa ovim zakonom, vremena provedenog na radu i poreza i doprinosa koji se plaćaju iz zarade. (stav 2.)

Odredbom člana 112. navedenog zakona, pored ostalog propisano je: da se minimalna cena rada utvrđuje odlukom Socijalno-ekonomskog saveta osnovanog za teritoriju Republike Srbije (stav 1) i da se pri utvrđivanju minimalne cene rada polazi naročito od egzistencijalnih i socijalnih potreba zaposlenog i njegove porodice izraženih kroz vrednost minimalne potrošačke korpe, kretanja stope zaposlenosti na tržištu rada, stope rasta bruto domaćeg proizvoda, kretanja potrošačkih cena, produktivnosti i prosečne zarade u Republici (stav 3).

Posebnim kolektivnim ugovorom za delatnost putne privrede („Službeni glasnik RS", broj 3/15), koji je bio u primeni od 22.1.2015. godine, članom 33. ugovoreno je: da su elementi osnovne zarade zaposlenog cena rada i koeficijent posla koji zaposleni obavlja (stav 1.); da se cena rada ugovara u visini minimalne cene rada utvrđene odlukom Socijalno ekonomskog saveta osnovanog za teritoriju Republike Srbije, odnosno Vlade Republike Srbije u skladu sa zakonom (stav 2.); kao i da se opis poslova iz pravilnika o organizaciji i sistematizaciji poslova vrednuje kroz koeficijente poslova koji se utvrđuju opštim aktom kod poslodavca u skladu sa Kolektivnim ugovorom. Prema članu 34. istog kolektivnog ugovora osnovna zarada se dobija množenjem koeficijenta posla koji zaposleni obavlja i iznosa osnovne zarade za najjednostavniji posao (cene rada) kod poslodavca (stav 1.), a koeficijent posla koji zaposleni obavlja zavisi od vrste i stepena stručne spreme, složenosti i odgovornosti, uslova rada i drugih posebnih uslova (stav 2.). Stavom 3. ovog člana ugovoreno je da se koeficijenti za karakteristične poslove određuju po grupama poslova.

Zakon o radu garantuje pravo zaposlenog na minimalnu zaradu, a minimalna zarada se određuje na osnovu minimalne cene rada koja se utvrđuje odlukom Socijalno- ekonomskog saveta. Iznos koji poslodavac isplati zaposlenom na ime zarade ne sme biti niži od minimalne zarade, ali ugovorena cena rada može biti niža od minimalne cene rada koju određuje Socijalno-ekonomski savet.

U spornom periodu tužiocu je obračunavana i isplaćivana zarada u skladu sa ugovorom o radu i tako isplaćena zarada bila je veća od minimalne zarade i zarade obračunate na način na koji to propisuje PKU za delatnost putne privrede, množenjem koeficijenta posla koji tužilac obavlja od 1,8 koji je određen tužiocu ugovorom o radu i nije menjan, a koji je viši nego što propisuje PKU i cene rada u visini minimalne cene rada utvrđene odlukom Socijalno ekonomskog saveta. Kod navedenog, bez značaja je okolnost da je prilikom obračuna zarade tuženi koristio cenu rada koja je manja od minimalne cene rada utvrđene odlukom Socijalno ekonomskog saveta, propisana navedenim PKU, a imajući u vidu i da je tužiocu visina osnovne zarade određena ugovorom o radu u smislu člana 33. stav 1. tačka 10. Zakona o radu, a da vezanost zarade za visinu minimalne cene rada po radnom času nije ugovorena.

Suprotno navodima revizije, pravilno je stanovište drugostepenog suda da tužilac nema pravo na traženu razliku zarade obračunatu kombinovanjem parametra — cene rada iz PKU i koeficijenta posla od 1,8 sadržanog u ugovoru o radu, jer mu ovaj koeficijent ne pripada prema navedenom Posebnom kolektivnom ugovoru za poslove koje je obavljao u utuženom periodu, shodno stručnoj spremi, složenosti i odgovornosti. Radno mesto tužioca (... radnik 4. grupe sa I stepenom stručne spreme – osnovna škola), spada u I grupu poslova za koju je propisan koeficijent 1,00 do 1,25, pri čemu je drugostepeni sud pravilno zaključio da tužilac nije dokazao da da bi, saglasno merilima određenim navedenim Posebnim koletivnim ugovorom, imao pravo na bilo koji koeficijent veći od koeficijenta 1,25.

Suprotno revizijskim navodima, u postupku je utvrđeno da je tužiocu u spornom periodu isplaćivana ugovorena zarada koja je bila viša od minimalne zarade propisane odredbom člana 111. Zakona o radu i zarade obračunate primenom odredbi članova 33. i 34 PKU, pa se revizijom neosnovano ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava.

Prilikom donošenja odluke, ovaj sud je cenio ostale revizijske navode, ali je zaključio da isti nisu od uticaja na drugačiju odluku, jer je drugostepena presuda doneta pravilnom primenom materijalnog prava.

Iz iznetih razloga, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Zahtev tuženog za naknadu troškova odgovora na reviziju je odbijen na osnovu člana 154. stav 1. ZPP, jer se ne radi o troškovima potrebnim za vođenje ove parnice, zbog čega je u smislu odredbe člana 165. stav 1. ZPP odlučeno kao u drugom stavu izreke.

Predsednik veća- sudija

Branka Dražić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković