Ukinuta presuda u delu za prekovremeni rad, odbijena u delu za troškove

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Predraga Trifunovića, predsednika veća, Jelene Borovac i Zvezdane Lutovac, članova veća, u radnom sporu tužioca D.R. iz Z., čiji je punomoćnik G.S., advokat u Č., protiv tužene Republike Srbije, Ministarstvo unutrašnjih poslova, PU Z., koju zastupa Državno pravobranilaštvo Republike Srbije, radi isplate, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu broj Gž1 616/15 od 04.05.2015. godine, u sednici veća održanoj 21.01.2016. godine, doneo je

R E Š E Nj E

UKIDAJU SE presuda Apelacionog suda u Novom Sadu broj Gž1 616/15 od 04.05.2015. godine i presuda Osnovnog suda u Zrenjaninu br. P1 208/15 od 04.03.2015. godine u delu kojim je odbijen tužbeni zahtev tužioca za isplatu naknade za prekovremeni i noćni rad i rad za vreme državnih i verskih praznika i u delu odluke o troškovima postupka i predmet vraća prvostepenom sudu na ponovno suđenje u ukinutom delu.

ODBIJA SE kao neosnovana revizija tužioca u preostalom delu.

O b r a z l o ž e nj e

Osnovni sud u Zrenjaninu je presudom P1 208/15 od 04.03.2015. godine, u prvom stavu izreke usvojio tužbeni zahtev tužioca, pa je obavezao tuženog da tužiocu u roku od osam dana isplati na ime razlike isplaćene i pripadajuće naknade plate za januar 2009. godine, april-maj 2009. godine, januar 2010. godine, april-maj 2010. godine, januar 2011. godine, april-maj 2011. godine po osnovu rada u dane državnih i verskih praznika, iznose bliže označeni u tački jedan. U tački dva na ime prekovremenog rada za period septembar-oktobar 2008. godine, decembar 2008. godine, januar 2009. godine, mart-maj 2009. godine, jul-avgust 2009. godine, novembar 2009. godine, januar 2010. godine, mart-jun 2010. godine, septembar 2010. godine, decembar 2010. godine, januar – februar 2011. godine, april i juli 2011. godine iznose bliže označene. U tački tri je po osnovu noćnog rada za period septembar-decembar 2008. godine, januar-decembar 2009. godine, januar-decembar 2010. godine i januar-avgust 2011. godine dosudio iznose bliže označene u izreci. U tački četiri po osnovu troškova za ishranu u toku rada za period septembar-decembar 2008. godine, januar i septembar 2009. godine iznose bliže označenih u izreci i u tački pet na ime neisplaćenog regresa za godišnji odmor za 2008. godinu iznos od 3.000,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 01.01.2009. godine. Odbijen u drugom stavu zahtev tužioca da se obaveže tužena da Fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje zaposlenih, Filijala Zrenjanin za tužioca R.D. uplati doprinose po osnovu penzijskog i invalidskog osiguranja zaposlenih, kao i doprinose po osnovu zdravstvenog osiguranja nadležnom fondu zdravstvenog osiguranja Filijala Zrenjanin i to u iznosu koji obračunavaju nadležne službe tuženog u vreme obračuna, a na napred navedene iznose. Odlučeno je da svaka stranka snosi svoje troškove postupka.

Apelacioni sud u Novom Sadu je presudom broj Gž1 616/15 od 04.05.2015. godine odbio žalbu tužioca i potvrdio naznačenu presudu Osnovnog suda u Zrenjaninu, a odbio je i zahtev tužioca za naknadu troškova žalbenog postupka.

Protiv presude apelacionog suda tužilac je izjavio blagovremenu reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava. Predložio je da se o reviziji odluči kao o izuzetno dozvoljenoj zbog potrebe odlučivanja Vrhovnog kasacionog suda, jer je različita praksa apelacionih sudova na teritoriji Republike Srbije. Priložio je više presuda Apelacionog suda u Novom Sadu, Apelacionog suda u Nišu, Apelacionog suda u Kragujevcu i odluke Ustavnog suda.

Apelacioni sud u Novom Sadu je rešenjem R4 117/15 od 14.10.2015. godine prihvatio predlog tužioca i predložio je Vrhovnom kasacionom sudu odlučivanje o reviziji tužioca u smislu odredbe člana 395. ZPP.

I po oceni Vrhovnog kasacionog suda ispunjeni su zakonski uslovi za odlučivanje o reviziji tužioca kao izuzetno dozvoljenoj u smislu člana 404. ZPP (''Službeni glasnik RS'' br. 72/11, 55/14), zbog potrebe ujednačavanja sudske prakse, s obzirom na to da su apelacioni sudovi različito odlučivali o pravu policajaca i ovlašćenih službenih lica na uvećanje plate zbog rada u vreme državnih i verskih praznika, noćnog rada i prekovremenog rada.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ broj 72/11 i 55/14) koji se primenjuje na osnovu člana 506. stav 1 istog Zakona i ocenio da revizija tužioca nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju se u revizijskom postupku pazi po službenoj dužnosti, a revident ne ukazuje konkretno na druge povrede parničnog postupka.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je u spornom periodu obavljao posao policajca i u to vreme radio prekovremeno, na dane državnih i verskih praznika i noću. Na osnovu nalaza veštaka ekonomsko finansijske struke, kojim je izvršeno upoređivanje koeficijenata tužioca i uporednog radnika M.P., raspoređene na administrativno tehničke i daktilografske poslove, utvrđeno je da je koeficijent tužioca za 30-50% veći u odnosu na koeficijent M.P., pa je tužbeni zahtev tužioca odbijen.

Po oceni Vrhovnog kasacionog suda, u ovom delu nižestepenih presuda je zbog pogrešne primene materijalnog prava, činjenično stanje ostalo nepotpuno utvrđeno.

Članom 147. Zakona o policiji („Službeni glasnik RS“ br. 101/05, 63/09), stavom prvim je propisano da se zbog posebnih uslova rada, opasnosti za život i zdravlje, odgovornosti, težine i prirode poslova, rada na dan praznika koji je neradni dan, noćnog rada, rada u smenama, prekovremenog rada, dežurstava, pripravnosti i drugih vidova neredovnosti u radu, zaposlenima u Ministarstvu mogu utvrditi koeficijenti za obračun plata koji su od 30 do 50% nominalno veći od koeficijenata za druge državne službenike, a u visini mase sredstava potrebnih za isplatu dodatnih koeficijenata iz člana 146. stav 1. ovog zakona. Stavom trećim je propisano da se na prava i obaveze proistekle iz napred navedenih posebnih uslova rada ne primenjuju odredbe opštih radnopravnih propisa o uvećanoj zaradi.

Iz navedene zakonske odredbe proizilazi da tužilac ima pravo na uvećanje plate po osnovu prekovremenog i noćnog rada, ukoliko nije dobio uvećanje osnovne plate od 30 do 50% po tom osnovu u spornom periodu. S obzirom na sadržinu člana 147. Zakona o policiji, uporedni radnik mora biti ovlašćeno službeno lice sa istim stepenom stručne spreme kao tužilac, koje nema neredovnost u radu. Zato se ne može prihvatiti zaključak nižestepenih sudova da je tužbeni zahtev tužioca neosnovan, jer mu je uvećan koeficijent po osnovu neredovnosti, upoređujući osnovni i dodatni koeficijent radnog mesta tužioca sa koeficijentima zaposlenog koji je raspoređen na administrativno tehničke i daktilografske poslove. Stoga su nižestepene presude u ovom delu ukinute.

Zato će nižestepeni sudovi u ponovnom postupku izvršiti upoređivanje tužiočeve plate sa platom uniformisanog ovlašćenog službenog lica koji nema tzv. neredovnosti u radu ili sa platom ovlašćenog službenog lica istog stepena stručne spreme koji nema neredovnosti u radu, (člana 4. stav 2. Zakona o policiji) i na osnovu toga utvrditi da li je tužiočeva plata u spornom periodu bila uvećana po osnovu tzv. neredovnosti u odnosu na tog adekvatnog uporednog radnika. Odlučiće i o svim troškovima postupka.

Iz navedenih razloga, Vrhovni kasacioni sud je odlučio kao u stavu prvom izreke, na osnovu člana 416. stav 2. ZPP.

Odlučujući o reviziji tužioca, izjavljenoj protiv presude apelacionog suda a kojim je odbijen njegov tužbeni zahtev za isplatu troškova za ishranu u toku rada za period septembar-decembar 2008, januar i septembar 2009. godine i na ime neisplaćenog regresa za godišnji odmor za 2008. godinu od 3.000,00 dinara, Vrhovni kasacioni sud je ocenio da u ovom delu revizija tužioca nije osnovana.

Pravilno su nižestepeni sudovi odbili tužbeni zahtev tužioca u delu kojim je tražio isplatu naknade za ishranu u toku rada i regresa za godišnji odmor jer nema pravnog osnova za traženu isplatu. Pravilno su cenili odredbe člana 37. stav 1. i člana 49. stav 1. Zakona o platama državnih službenika i nameštenika, Uredbu o naknadi troškova i otpremnini državnih službenika i nameštenika („Službeni glasnik RS“ br.86/07, 93/07 i 84/14), te ocenili da ni važeća uredba, a ni prečišćeni tekst ranije uredbe među naknadama i drugim primanjima nisu predvideli naknadu troškova za ishranu u toku rada, a ni naknadu za regres za korišćenje godišnjeg odmora. Ne postoji osnov ni u posebnim, a ni u opštim propisima za ostvarivanje prava na naknadu traženih troškova, jer nema odgovarajućeg kolektivnog ugovora kao opšteg akta i instrument za njihovu konkretnu realizaciju. Zakon o radu predviđa pravo zaposlenog na naknadu troškova za ishranu u toku rada i za regres za korišćenje godišnjih odmora, ali utvrđivanje uslova, visine i načina isplate prepušta autonomnom regulisanju putem zaključenja Kolektivnog ugovora kao opšteg akta i ugovora o radu. Država kao poslodavac bi ovo pravo mogla da prizna Uredbom, odnosno Pojedinačnim kolektivnim ugovorom za državne organe, ali to do sada nije regulisano. Pravilno se apelacioni sud o ovome izjasnio.

Iz navedenih razloga u ovom delu revizija tužioca nije snovana, pa je odlučeno kao u trećem stavu izreke na osnovu člana 414. stav 1. ZPP.

Predsednik veća - sudija

Predrag Trifunović,s.r.