Pravo na dvostruku platu za rad u Službi za ratne zločine

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 854/24 od 06.03.2024. godine, stavom prvim izreke, preinačena je presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 3537/2022 od 27.11.2023. godine i odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev tužilje. Stavom drugim izreke, odbijen je kao neosnovan zahtev tužene za naknadu troškova prvostepenog postupka. Stavom trećim izreke, obavezana je tužilja da tuženoj naknadi troškove drugostepenog postupka od 33.700,00 dinara.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilja je blagovremeno izjavila reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je u postupanju po reviziji tužilje ispitao drugostepenu presudu u pobijanom preinačujućem delu na osnovu člana 408. u vezi sa članom 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“ br. 72/11, ...10/23) i utvrdio da je revizija tužilje osnovana.

U postupku donošenja pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja je sa radnog mesta poslova prevencije i suzbijanja maloletničke delikvencije u Odeljenju za suzbijanje opšteg kriminala u Službi za suzbijanje kriminala UKP premeštena od 01.06.2008. godine na radno mesto poslovi obaveštajne analitike (OSL) u Odeljenju za saradnju sa Haškim tribunalom, analitičko – obaveštajne poslove i dokumentovanje u Službi za otkrivanje ratnih zločina UKP, a rešenjem tužene od 24.10.2017. godine tužilja je u okviru tog Odeljenja premeštena na radno mesto v.d. šefa Odseka za ... u zvanju policijski savetnik. Rešenjem od 22.02.2018. godine tužilja je raspoređena na isto radno mesto u svom zvanju. Veštak je za utuženi period utvrdio razliku između isplaćene plate i dvostrukog iznosa plate koji bi tužilja za isti period ostvarivala na prethodnom radnom mestu, a nakon prelaska u službu, za potraživani period u dve varijante: prema prvoj varijanti sa dodatkom za vreme provedeno u radnom odnosu (minuli rad) u iznosu od 1.097.942,15 dinara, a prema drugoj varijanti bez ovog dodatka u iznosu od 999.118,65 dinara, po mesečnim neto iznosima koje je tabelarno iskazao uz navođenje datuma dospelosti, pri čemu je utvrdio da ne postoji pozitivna razlika u nominalnom iznosu dvostruke plate pre prelaska u službu i plate u spornom periodu u iznosu od 90.823,90 dinara.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je zauzeo stanovište da je tužbeni zahtev osnovan jer tužilji nije isplaćivana plata u dvostrukom iznosu u skladu sa Uredbom o platama lica koja vrše funkciju i obavljaju poslove u tužilaštvu za ratne zločine i posebnim organizacionim jedinicama državnih organa u postupku za ratne zločine, zbog čega je usvojio tužbeni zahtev dosuđujući tužilje iznos dvostruke plate prema varijanti obračuna veštaka sa minulim radom u ukupnom iznosu od 1.097.942,15 dinara sa pripadajućom kamatom i uz uplatu pripadajućih doprinosa, pozivajući se na odredbe člana 2. navedene Uredbe, člana 8. i 17. Zakona o organizaciji i nadležnosti državnih organa u postupku za ratne zločine, člana 154. i 172. Zakona o obligaconim odnosima, kao i člana 2. i 51. Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev tužilje smatrajući da je za utvrđivanje dvostrukog iznosa plate koja tužilji pripada za utuženi period merodavan iznos plate koji je tužilja ostvarivala na poslovima koje je obavljala na prethodnom radnom mestu sa koga je stupila na rad u Službi za otkrivanje ratnih zločina i to bez dodatka (minuli rad). Kako veštačenje nije vršeno na bazi dvostrukog iznosa osnovne neto zarade sa prethodnog radnog mesta, već prema metodologiji koja podrazumeva uvećanje osnovne zarade u utuženom periodu, prvostepena presuda nije mogla biti zasnovana na obavljenom veštačenju jer je metodologija obračuna suprotna odredbama člana 2. stav 2. i člana 3. stav 5. Uredbe o platama lica koje vrše funkciju i obavljaju poslove u Tužilaštvu za ratne zločine i posebnim organizacinim jedinicama državnih organa u postupku za ratne zločine („Službeni glasnik RS“, br. 97/03...67/05).

Prema oceni Vrhovnog suda, drugostepena presuda je zasnovana na pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Zakon o radu u članu 104. stav 1. propisuje da zaposleni ima pravo na odgovarajuću zaradu koja se utvrđuje u skladu sa zakonom, opštim aktom i ugovorom o radu.

Članom 2. stav 2. Uredbe o platama lica koja vrše funkciju i obavljaju poslove u tužilaštvu za ratne zločine i posebnim organizacionim jedinicama državnih organa u postupku za ratne zločine („Službeni glasnik RS“, br 97/2003, 67/2005), propisano je da plata starešine Službe i zamenika starešine Službe i ovlašćenog službenog lica u Službi, rukovodioca i zamenika rukovodioca Posebne pritvorske jedinice i zaposlenog na poslovima obezbeđenja u Posebnoj pritvorskoj jedinici, obračunava se i isplaćuje u dvostrukom iznosu plate koju su ostvarivali na poslovima sa kojih su stupili na rad.

Sledeći navedeni normativni okvir, Vrhovni sud je zauzeo stanovište da se pomenutom Uredbom ustanovljava pravo tužilje, kao ovlašćenog službenog lica zaposlenog u Službi za otkrivanje ratnih zločina, na isplatu dvostrukog iznosa plate koju bi ostvarila u spornom periodu (od januara 2018. godine zaključno sa novembrom 2018. godine) u odnosu na visinu osnovne plate koju bi primala na mesečnom nivou na radnom mestu na kome je bila prethodno radno angažovana do momenta premeštaja u pomenutu službu. To podrazumeva, da svako uvećanje osnovne mesečne plate na ranijem radnom mestu, posledično dovodi do uvećanja dvostrukog iznosa njene osnovne plate u Službi za otkrivanje ratnih zločina.

Vrhovni sud ukazuje da je drugostepeni sud pogrešno primenio materijalno pravo prilikom odmeravanja dvostrukog iznosa mesečne osnovne plate tužilji, nakon raspoređivanja na radno mesto u Službi za otkrivanje ratnih zločina. Naime, drugostepeni sud pogrešno smatra da se kao merilo za obračun dvostrukog iznosa osnovne plate u spornom periodu uzima samo onaj iznos koji je tužilji isplaćen u mesecu koji je prethodio raspoređivanju na radno mesto u Službi za otkrivanje ratnih zločina, pri čemu nisu od uticaja, niti se uzimaju u obzir promene u visini osnovne plate koje su usledile u pomenutom spornom periodu obračuna. Takođe, po oceni ovoj suda tužilji pripada pravo na isplatu razlike u plati sa minulim radom, jer je ista ovlašćeno službeno lice pa se u odnosu na nju primenjuje odredba člana 3. stav 6. Uredbe, prema kojoj dodaci na platu utvrđeni zakonom zaposlenom kome se plata utvrđuje ovom uredbom, obračunavaju se u skladu sa zakonom, drugim propisima i koletivnim ugovorom. U tom smislu, a kako je to pravilno zaključio prvostepeni sud, tužilji pripada pravo na naknadu štete zbog neosnovano umanjene plate za period od 01.01.2018. godine do 30.11.2018. godine u ukupnom iznosu od 1.097.942,15 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos, u visini utvrđenoj na osnovu nalaza sudskog veštaka ekonomsko-finansijske struke, te je tužena u obavezi da u korist tužilje, na ovu razliku plate uplati i doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje, zdravstveno osiguranje i osiguranje za slučaj nezaposlenosti.

Na osnovu člana 416. stav 1. ZPP, preinačena je drugostepena presuda, odbijena žalba tužene, a prvostepena presuda potvrđena i odlučeno kao u stavu prvom izreke.

Odluku o troškovima revizijskog postupka Vrhovni sud je doneo na osnovu člana 165. stav 2, 154. i 163. ZPP, tako što je tužilji dosudio troškove za sastav revizije u iznosu od 33.750,00 dinara i za sudske takse na reviziju 108.600,00 dinara i revizijsku odluku 162.900,00 dinara, što ukupno iznosi 305.250,00 dinara, sve primenom Tarife o nagradama i naknadama troškova za rad advokata i Taksene tarife iz Zakona o sudskim taksama.

Predsednik veća – sudija

Branka Dražić s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković