Pravo zaposlenog u SBPOK-u na dvostruku platu sa minulim radom

-za novembar 2016. godine u delu za iznos od 11.699,52 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 25.12.2016. godine do isplate;

-za decembar 2016. godine u delu za iznos od 12.284,49 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 25.01.2017. godine do isplate;

-za januar 2017. godine u delu za iznos od 12.284,49 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 25.02.2017. godine do isplate;

-za februar 2017. godine u delu za iznos od 12.284,49 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 25.03.2017. godine do isplate;

-za mart 2017. godine u delu za iznos od 12.615,67 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 25.04.2017. godine do isplate;

-za april 2017. godine u delu za iznos od 12.615,67 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 25.05.2017. godine do isplate;

-za maj 2017. godine u delu za iznos od 12.615,67 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 25.06.2017. godine do isplate;

-za jun 2017. godine u delu za iznos od 12.615,67 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 25.07.2017. godine do isplate;

-za jul 2017. godine u delu za iznos od 12.615,67 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 25.08.2017. godine do isplate;

-za avgust 2017. godine u delu za iznos od 12.615,67 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 25.09.2017. godine do isplate;

-za septembar 2017. godine u delu za iznos od 12.615,67 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 25.10.2017. godine do isplate;

-za oktobar 2017. godine u delu za iznos od 12.615,67 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 25.11.2017. godine do isplate;

-za novembar 2017. godine u delu za iznos od 12.099,58 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 25.12.2017. godine do isplate i

-za decembar 2017. godine u delu za iznos od 14.241,99 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 25.01.2018. godine do isplate

i u delu stava drugog izreke kojim je tužena obavezana da na navedene iznose u korist tužioca za utuženi period obračuna doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje i iste uplati Republičkom fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje, prema stopi važećoj na dan uplate.

OBAVEZUJE SE tužena da tužiocu naknadi troškove revizijskog postupka u iznosu od 92.700,00 dinara, u roku od 15 dana od dana prijema pisanog otpravka presude.

NE PRIHVATA SE odlučivanje o reviziji tužene izjavljenoj protiv stavova prvog i trećeg izreke presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 3324/23 od 19.04.2024. godine, kao izuzetno dozvoljenoj.

ODBACUJE SE kao nedozvoljena revizija tužene izjavljena protiv stavova prvog i trećeg izreke presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 3324/23 od 19.04.2024. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 7939/21 od 15.12.2022. godine, stavom prvim izreke, obavezana je tužena da tužiocu isplati na ime naknade štete zbog manje isplaćenih plata za period od 01.04.2016. godine zaključno sa 30.12.2017. godine ukupan iznos od 1.928.112,20 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom na pojedinačne mesečne iznose kako je navedeno u ovom stavu izreke. Stavom drugim izreke, obavezana je tužena da na iznose dosuđene stavom prvog izreke u korist tužioca obračuna i uplati Republičkom fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje za navedeni period, prema stopi važećoj na dan uplate. Stavom trećim izreke, obavezana je tužena da tužiocu naknadi troškove postupka u iznosu od 368.900,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od dana izvršnosti presude do isplate.

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 3324/23 od 19.04.2024. godine, stavom prvim izreke, odbijena je kao neosnovana žalba tužene i potvrđena prvostepena presuda u delu stava prvog i drugog izreke kojim je obavezana tužena da tužiocu na ime naknade štete zbog manje isplaćenih plata za period od 01.04.2016. godine do 30.12.2017. godine isplati ukupan iznos od 1.671.106,95 dinara sa zakonskom zateznom kamatom na pojedinačne mesečne iznose kako je navedeno u ovom stavu izreke i da u korist tužioca obračuna i uplati Republičkom fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje prema osnovici dosuđenih iznosa, kao i u stavu trećem izreke – odluke o troškovima postupka. Stavom drugim izreke, preinačena je prvostepena presuda u preostalom delu stava prvog i drugog izreke tako što je odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev za isplatu preko dosuđenih 1.671.106,95 dinara do traženih 1.928.112,20 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od dospelosti pojedinačno navedenih iznosa do isplate i za uplatu doprinosa za obavezno socijano osiguranje prema osnovici preko dosuđenih do traženih iznosa. Stavom trećim izreke, odbijen je zahtev tužene za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac i tužena su blagovremeno izjavili revizije zbog pogrešne primene materijalnog prava, a tužilac i zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka i pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja. Tužilac pobija drugostepenu presudu u preinačujućem delu iz stava drugog izreke na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, dok tužena pobija ovu presudu u potvrđujćem delu iz stava prvog izreke i u stavu trećem izreke sa predlogom da se o njenoj reviziji odluči kao o posebnoj reviziji primenom člana 404. Zakona o parničnom postupku

Vrhovni sud je u postupanju po reviziji tužioca ispitao drugostepenu presudu u pobijanom preinačujućem delu na osnovu člana 408. u vezi sa članom 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“ br. 72/11, ...10/23) i utvrdio da je revizija tužioca osnovana.

U postupku donošenja pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti, a revizijom se ne ukazuje na druge bitne povrede postupka koje mogu biti razlog za izjavljivanje revizije prema članu 407. stav 1. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je bio u radnom odnosu kod tužene do 30.12.2017. godine, kada mu je prestao radni odnos sa pravom na penziju pre ispunjenja opštih uslova za sticanje starosne penzije. Rešenjem tužene od 25.03.2013. godine, tužilac je kao glavni policijski savetnik razrešen dužnosti načelnika Odeljenja kriminalističke policije PU ... i raspoređen je od 01.04.2013. godine na radno mesto poslovi finansijskih istraga (OSL), Odsek za poslove finansijskih istraga u ..., Odeljenje za poslove planiranja i koordinacije finansijskih istraga, Jedinica za finansijske istrage, Služba za borbu protiv organizovanog kriminala, Uprava kriminalističke policije. Rešenjem od 01.05.2016. godine, tužilac je raspoređen na radno mesto poslovi finansijskih istraga (OSL), Jedinica za finansijske istrage, Služba za borbu protiv organizovanog kriminala, Uprava kriminalističke policije. Prema nalazu i mišljenju sudskog veštaka ekonomsko- finansijske struke, u periodu od aprila 2016. godine zaključno sa decembrom 2017. godine tužiocu nije obračunavana osnovna plata u dvostrukom iznosu nakon prelaska u Službu za borbu protiv organizovanog kriminala (u daljem tekstu: SBPOK). Veštak je za utuženi period utvrdio razliku između isplaćene plate i dvostrukog iznosa plate koju bi tužilac za isti period ostvarivao na prethodnom radnom mestu sa kojeg je stupio na rad u SBPOK u dve varijante: prema prvoj varijanti sa dodatkom za vreme provedeno u radnom odnosu (minuli rad) u iznosu od 1.928.112,20 dinara, a prema drugoj varijanti bez ovog dodatka u iznosu od 1.671.106,95 dinara, po mesečnim neto iznosima koje je tabelarno iskazao uz navođenje datuma dospelosti.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je zauzeo stanovište da je tužbeni zahtev osnovan jer tužiocu nije isplaćivana plata u dvostrukom iznosu u skladu sa odredbama Uredbe o platama lica koja obavljaju poslove u posebnim organizacionim jedinicama državnih organa za suzbijanje organizovanog kriminala, zbog čega je usvojio tužbeni zahtev dosuđujući tužiocu iznos dvostruke plate prema varijanti obračuna veštaka sa minulim radom od 1.928.112,20 dinara sa pripadajućom kamatom i uz uplatu pripadajućih doprinosa, pozivajući se na odredbe člana 2. navedene Uredbe, člana 10. i 18. Zakona o organizaciji i nadležnosti državnih organa u suzbijanju organizovanog kriminala, člana 154. i 172. Zakona o obligaconim odnosima i člana 2. i 56. Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje.

Drugostepeni sud je prihvatio stanovište prvostepenog suda da je tužena u obavezi da tužiocu nadoknadi štetu koja se sastoji u iznosu manje isplaćenih plata za utuženi period jer tužiocu plata nije obračunata i isplaćena u skladu sa Uredbom o platama lica koja obavljaju poslove u posebnim organizacionim jedinicama državnih organa nadležnih za suzbijanje organizovaog kriminala, ali je smatrao da je parametar za obračun dvostruke plate jedino osnovna zarada koju je tužilac ostvario na poslovima sa kojih je stupio na rad u SBPOK, odnosno da se prilikom obračuna dvostrukog iznosa plate ne uzima u obzir minuli rad niti bilo koji drugi dodaci na platu utvrđeni zakonom, pozivajući se na odredbu člana 3. stav 5. navedene Uredbe.

Prema oceni Vrhovnog suda, drugostepena presuda je u preinačujućem delu zasnovana na pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Zakonom o organizaciji i nadležnosti državnih organa u suzbijanju organizovanog kriminala, korupcije i drugih posebno teških krivičnih dela („Službeni glasnik RS“, br.42/2002...32/2013) propisano je, između ostalog, da se radi obavljanja poslova organa unutrašnjih poslova u vezi sa krivičnim delima iz člana 2. ovog Zakona obrazuje u okviru ministarstva nadležnog za unutrašnje poslove Služba za suzbijanje organizovanog kriminala koja postupa po zahtevima specijalnog tužioca u skladu sa zakonom (član 10. stav 2). Prema članu 18. stav 1. ovog Zakona, lica koja obavljaju poslove i zadatke u državnim organima posebnim organizacionim jedinicama iz ovog zakona imaju pravo na platu koja ne može biti veća od dvostrukog iznosa plate koju bi ostvarila lica zaposlena na odgovarajućim poslovima i zadacima u Tužilaštvu za organizovani kriminal, Višem sudu u Beogradu, Apelacionom sudu u Beogradu, Ministarstvu nadležnom za unutrašnje poslove i Okružnom zatvoru u Beogradu. Prema stavu 2. istog člana, plate lica iz stava 1. ovog člana uređuje Vlada.

Dakle, na tužioca kao lice koje je pre stupanja na rad u Službu za borbu protiv organizovanog kriminala bio radno angažovan u MUP-u, primenjuje se odredba člana 18. stava 1. Zakona o organizaciji i nadležnosti državnih organa u suzbijanju organizovanog kriminala, korupcije i drugih posebno teških krivičnih dela, što znači da ima pravo na dvostruki iznos plate koju bi ostvario na poslovima i zadacima u tom ministarstvu, uz ograničenje iz ove odredbe.

Na osnovu ovlašćenja iz ovih zakonskih odredbi, Vlada Republike Srbije je Uredbom o platama lica koja obavljaju poslove u posebnim organizacionim jedinicama državnih organa nadležnih za suzbijanje organizovanog kriminala („Službeni glasnik RS“ broj 14/2003 ... 114/2014) uredila plate ovih lica. Prema odredbi člana 1. ovom Uredbom se uređuju plate lica koja obavljaju poslove i zadatke, između ostalog, u Službi za suzbijanje organizovanog kriminala Ministarstva unutrašnjih poslova (u daljem tekstu: Služba). Članom 2. stav 1. Uredbe, propisano je da se plata, između ostalih, ovlašćenog službenog lica u Službi obračunava i isplaćuje u dvostrukom iznosu plate koju je ostvarivao na poslovima sa kojih je stupio na rad u organizacionu jedinicu iz člana 1. ove uredbe. Članom 3. stavom 2. Uredbe propisano je da zaposleni u Službi koji nema svojstvo ovlašćenog službenog lica, ima pravo na platu u dvostrukom iznosu plate koja se obračunava i isplaćuje zaposlenom na odgovarajućem radnom mestu u sedištu Ministarstva unutrašnjih poslova. Članom 3. stavom 5. Uredbe propisano je da se prilikom obračunavanja dvostrukog iznosa plata ne uzimaju u obzir dodaci na platu utvrđeni zakonom, a stavom 6. istog člana da se dodaci na platu utvrđeni zakonom zaposlenom kome se plata utvrđuje ovom uredbom, obračunavaju u skladu sa zakonom, drugim propisima i kolektivnim ugovorom.

Iz navedenog proizlazi da se odredba člana 3. stav 5. Uredbe, prema kojoj se prilikom obračunavanja dvostrukog iznosa plate ne uzimaju u obzir dodaci na platu utvrđeni zakonom, odnosi samo na lica zaposlena u SBPOK koji nemaju status ovlašćenog službenog lica (OSL). Kako je u konkretnom slučaju utvrđeno da tužilac ima status OSL na radnom mestu u Službi za borbu protiv organizovanog kriminala Uprave kriminalističke policije, iz tog razloga se na tužioca primenjuje odredba člana 3. stav 6. Uredbe kojom je propisano da se dodaci na platu zaposlenom kome se plata utvrđuje ovom uredbom obračunavaju u skladu sa zakonom, drugim propisima i kolektivnim ugovorom. U pogledu minulog rada tužioca primenjuje se odredba člana 108. stav 1. tačka 4. Zakona o radu kojom je propisano da zaposleni ima pravo na uvećanu zaradu po osnovu vremena provedenog na radu za svaku godinu rada ostvarenu kod poslodavca – minuli rad i to najmanje od 0,4% od osnovice, zatim odredba člana 23. Zakona o platama državnih službenika i nameštenika („Sl. glasnik RS“, br.62/2006...99/2014) važećem u spornom periodu, kojim je bilo propisano da državni službenik ima pravo na dodatak na osnovnu platu od 0,4% osnovne plate za svaku navršenu godinu rada u radnom odnosu kod poslodavca bez obzira u kom državnom organu je bio zaposlen (minuli rad) i odredba člana 185. stav 6. Zakona o policiji („Sl. glasnik RS“, br.6/2016, 24/2018), kojom je propisano da se minuli rad uređuje u skladu sa opštim propisom kojim je uređen sistem plata u javnom sektoru (što je zapravo novelirana odredba člana 147a prethodno važećeg Zakona o policiji).

Zbog nepravilnog obračuna i isplate pripadajuće plate tužiocu usledilo je i umanjenje u isplati naknade po osnovu minulog rada, čija visina je procentualno zavisna od visine iznosa koji se zaposlenom isplaćuje po osnovu plate. Tužiocu pripada pravo na isplatu razlike u plati sa minulim radom, jer je tužilac ovlašćeno službeno lice (OSL) pa se u odnosu na njega primenjuje odreba člana 3. stav 6. Uredbe, prema kojoj se dodaci na platu zaposlenom kome se plata utvrđuje ovom uredbom, obračunavaju u skladu sa zakonom, drugim propisima i kolektivnim ugovorom, a ne odredba člana 3. stav 5. Uredbe prema kojoj se prilikom obračunavanja dvostrukog iznosa plata zaposlenih u Službi koji nemaju svojstvo ovlašćenog službenog lica ne uzimaju u obzir dodaci na platu utvrđeni zakonom.

Imajući u vidu da se na zaposlene u SBPOK sa statusom OSL primenjuje odredba člana 3. stav 6. Uredbe, to tužiocu kao ovlašćenom službenom licu pripada pravo na uvećanje plate uključujući osnovnu platu sa dodatkom minulog rada u iznosima utvrđenim varijantom 1. nalaza i mišljenja sudskog veštaka ekonomsko- finansijske struke, odnosno pravo na naknadu štete zbog neosnovano umanjene plate u utuženom periodu, sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom i doprinosima za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje.

Iz navedenih razloga, Vrhovni sud je primenom člana 416. stav 1. ZPP odlučio kao u stavu prvom izreke.

Tužiocu prema uspehu u revizijskom postupku i prema vrednosti predmeta spora pobijenog dela pravnosnažne presude (257.005,25 dinara), primenom odredbi člana 153. stav 1, 154. i 163. ZPP pripada pravo na naknadu troškova revizijskog postupka u ukupnom iznosu od 92.700,00 dinara i to: za sastav revizije u iznosu od 18.000,00 dinara i sudske takse na reviziju u iznosu od 29.880,00 dinara i na odluku o reviziji 44.820,00 dinara, primenom Tarife o nagradama i naknadama troškova za rad advokata važeće u vreme izjavljivanja revizije („Službeni glasnik RS“, broj 43/2023) i Taksene tarife iz Zakona o sudskim taksama („Službeni glasnik RS“, br. 28/94... 95/2018).

Iz navedenih razloga, primenom člana 165. stav 2. ZPP odlučeno je kao u stavu drugom izreke.

Vrhovni sud je ocenio da nisu ispunjeni uslovi za odlučivanje o reviziji tužene kao o izuzetno dozvoljenoj u smislu odredbe člana 404. ZPP, jer u konkretnom slučaju ne postoji potreba za razmatranjem pravnih pitanja od opšteg interesa, ujednačavanjem sudske prakse i novim tumačenjem prava. Pitanje isplate razlike u plati do dvostrukog iznosa plate tužioca koju bi ostvario na poslovima i zadacima u MUP-u na poslovima sa kojih je stupio u SBPOK uz ograničenje iz odredbe člana 18. stav 1. Zakona o organizaciji i nadležnosti državnih organa u suzbijanju organizovanog kriminala, korupcije i drugih posebno teških krivičnih dela, dovoljno je razjašnjeno u sudskoj praksi, a obrazloženja pobijanih presuda za odluku o usvajanju tužbenog zahteva tužioca u skladu su sa postojećom sudskom praksom u tumačenju i primeni materijalnog prava, kao i sa pravnim stavom zauzetim na sednici Građanskog odeljenja Vrhovnog kasacionog suda od 13.10.2020. godine.

Iz navedenih razloga, Vrhovni sud je primenom člana 404. stav 2. ZPP odlučio kao u stavu trećem izreke.

Ispitujući dozvoljenost revizije tužene na osnovu člana 410. stav 2. tačka 5. ZPP, Vrhovni sud je utvrdio da ova revizija nije dozvoljena.

Odredbom člana 410. stav 2. tačka 5. ZPP je propisano da revizija nije dozvoljena ako je izjavljena protiv presude protiv koje po zakonu ne može da se podnese. (član 403. st.1.i 3.).

Odredbom člana 441. ZPP propisano je da je revizija dozvoljena u parnicama o zasnivanju, postojanju i prestanku radnog odnosa.

U sporovima radi novčanog potraživanja iz radnog odnosa revizija je dozvoljena pod istim uslovima kao i u imovinskopravnim sporovima koji se odnose na novčano potraživanje.

Odredbom člana 403. stav 3. ZPP, propisano je da revizija nije dozvoljena u imovinsko pravnim sporovima ako vrednost predmeta spora pobijanog dela ne prelazi dinarsku protivvrednost 40.000 evra po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan podnošenja tužbe.

Odredbom člana 28. stav 1. ZPP je propisano da se, ako je, između ostalog, za utvrđivanje prava na izjavljivanje revizije merodavna vrednost predmeta spora, kao vrednost predmeta spora uzima samo vrednost glavnog zahteva, dok se prema članu 2. istog člana ne uzimaju u obzir, između ostalog, troškovi postupka ako ne čine glavni zahtev.

Tužba u ovoj parnici je podneta 06.09.2018. godine. Vrednost predmeta spora pobijenog (potvrđujućeg) dela pravnosnažne presude je 1.671.106,95 dinara, što je po srednjem kursu NBS na dan podnošenja tužbe dinarska protivvrednost 14.145,14 evra.

Kako vrednost predmeta spora pobijenog dela pravnosnažne presude ne prelazi dinarsku protivvrednost od 40.000 evra po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan podnošenja tužbe, a revizija je izjavljena i protiv rešenja kojim je odlučeno o troškovima parničnog postupka, što u ovoj pravnoj stvari ne predstavlja glavni zahtev već sporedno potraživanje, Vrhovni sud je ocenio da revizija tužene nije dozvoljena.

Iz navedenih razloga, Vrhovni sud je primenom člana 413. ZPP odlučio kao u stavu četvrtom izreke.

Predsednik veća - sudija

Mirjana Andrijašević, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković