Presuda Vrhovnog kasacionog suda o naknadi za topli obrok i regres

- OBAVEZUJE tuženi VV da u roku od 15 dana od prijema prepisa presude isplati tužiocu naknadu za troškove ishrane u toku rada za septembar 2015. godine u iznosu od 3.613,51 dinar sa zakonskom zateznom kamatom od 16.10.2015. godine do isplate, za oktobar 2015. godine iznos od 10.794,07 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.11.2015. godine od isplate, za novembar 2015. godine iznos od 11.031,00 dinar sa zakonskom zateznom kamatom od 16.12.2015. godine do isplate, za decembar 2015. godine iznos od 10.381,41 dinar sa zakonskom zateznom kamatom od 16.01.2016. godine do isplate, za januar 2016. godine iznos od 13.254,32 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.02.2016. godine do isplate, za februar 2016. godine iznos od 9.208,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.03.2016. godine do isplate, za mart 2016. godine iznos od 2.335,37 dinar sa zakonskom zateznom kamatom od 16.04.2016. godine do isplate, za april 2016. godine iznos od 11.467,50 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.05.2016. godine do isplate, za maj 2016. godine iznos od 12.102,38 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.06.2016. godine do isplate, za jun 2016. godine iznos od 10.488,31 dinar sa zakonskom zateznom kamatom od 16.07.2016. godine do isplate, za jul 2016. godine iznos od 10.958,11 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.08.2016. godine od isplate, za avgust 2016. godine iznos od 10.878,32 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.09.2016. godine do isplate, za septembar 2016. godine iznos od 3.859,60 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.10.2016. godine do isplate, za oktobar 2016. godine iznos od 11.985,91 dinar sa zakonskom zateznom kamatom od 16.11.2016. godine do isplate, za novembar 2016. godine iznos od 10.805,69 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.12.2016. godine do isplate, za decembar 2016. godine iznos od 11.246,72 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.01.2017. godine do isplate i za januar 2017. godine iznos od 10.678,82 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.02.2017. godine do isplate;

- OBAVEZUJU tuženi BB i VV da u roku od 15 dana od prijema prepisa presude solidarno isplate tužiocu regres za korišćenje godišnjeg odmora za februar 2014. godine u iznosu od 3.163,83 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 15.03.2014. godine do isplate, za mart 2014. godine iznos od 3.671,42 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.04.2014. godine do isplate, za april 2014. godine iznos od 3.621,00 dinar sa zakonskom zateznom kamatom od 16.05.2014. godine do isplate, za maj 2014. godine iznos od 3.820,58 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 14.06.2014. godine do isplate, za jun 2014. godine iznos od 3.682,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.07.2014. godine do isplate, za jul 2014. godine iznos od 3.740,25 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.08.2014. godine do isplate, za avgust 2014. godine iznos od 3.768,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.09.2014. godine do isplate, za septembar 2014. godine iznos od 3.800,83 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.10.2014. godine do isplate, za oktobar 2014. godine iznos od 3.664,58 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 15.11.2014. godine do isplate, za novembar 2014. godine iznos od 3.744,83 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.12.2014. godine do isplate, za decembar 2014. godine iznos od 3.683,83 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.01.2015. godine do isplate, za januar 2015. godine iznos od 4.164,17 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 14.02.2015. godine do isplate, za februar 2015. godine iznos od 3.273,75 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 14.03.2015. godine do isplate, za mart 2015. godine iznos od 3.562,42 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.04.2015. godine do isplate, za april 2015. godine iznos od 3.593,42 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.05.2015. godine do isplate, za maj 2015. godine iznos od 3.800,42 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.06.2015. godine do isplate, za jun 2015. godine iznos od 3.663,67 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.07.2015. godine do isplate, za jul 2015. godine iznos od 3.715,25 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 15.08.2015. godine do isplate i za avgust 2015. godine iznos od 3.800,08 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.09.2015. godine do isplate;

- OBAVEZUJE tuženi VV da u roku od 15 dana od prijema prepisa presude isplati tužiocu regres za korišćenje godišnjeg odmora za septembar 2015. godine u iznosu od 3.719,17 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.10.2015. godine do isplate, za oktobar 2015. godine u iznosu od 3.660,42 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.11.2015. godine do isplate, za novembar 2015. godine u iznosu od 3.677,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.12.2015. godine do isplate, za decembar 2015. godine u iznosu od 3.680,50 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.01.2016. godine do isplate, za januar 2016. godine u iznosu od 4.290,42 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.02.2016. godine do isplate, za februar 2016. godine u iznosu od 3.370,25 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.03.2016. godine do isplate, za mart 2016. godine u iznosu od 3.704,17 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.04.2016. godine do isplate, za april 2016. godine u iznosu od 3.822,50 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.05.2016. godine do isplate, za maj 2016. godine u iznosu od 4.104,08 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.06.2016. godine do isplate, za jun 2016. godine u iznosu od 3.662,58 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.07.2016. godine do isplate, za jul 2016. godine u iznosu od 3.870,83 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.08.2016. godine do isplate, za avgust 2016. godine u iznosu od 3.856,67 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.09.2016. godine do isplate, za septembar 2016. godine u iznosu od 3.773,83 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.10.2016. godine do isplate, za oktobar 2016. godine u iznosu od 3.879,83 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.11.2016. godine do isplate, za novembar 2016. godine u iznosu od 3.773,42 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.12.2016. godine do isplate, za decembar 2016. godine u iznosu od 3.813,92 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.01.2017. godine do isplate i za januar 2017. godine u iznosu od 3.621,33 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 16.02.2017. godine do isplate;

- OBAVEZUJU SE tuženi da na ime troškova celokupnog postupka solidarno isplate tužiocu iznos od 301.092,00 dinara u roku od 15 dana od dostavljanja prepisa presude sa zakonskom zateznom kamatom od dana izvršnosti do isplate.

U preostalom delu - u pogledu obaveze tuženog BB da, solidarno sa tuženim VV, isplati tužiocu troškove ishrane u toku rada i regres za korišćenje godišnjeg odmora u novčanim iznosima za svaki mesec u periodu septembar 2015. godine - januar 2017. godine sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom, revizija tužioca izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 1244/19 od 09.05.2019. godine SE ODBIJA kao neosnovana.

ODBIJA SE zahtev tuženog BB za naknadu troškova postupka po reviziji.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Požarevcu P1 61/17 od 04.12.2018. godine, stavom prvim izreke, obavezani su tuženi da na ime naknade štete za smenski rad u periodu od februara 2014. godine do juna 2014. godine solidarno isplate tužiocu novčane iznose navedene u ovom stavu izreke sa zakonskom zateznom kamatom na svaki novčani iznos počev od označenih datuma pa do isplate. Stavom drugim izreke odbijen je tužbeni zahtev kojim je tužilac tražio da se tuženi obavežu da mu na ime naknade štete za ishranu u toku rada (topli obrok) u periodu od februara 2014. godine do januara 2017. godine solidarno isplate novčane iznose navedene u ovom stavu izreke sa zakonskom zateznom kamatom na svaki novčani iznos počev od označenih datuma do isplate. Stavom trećim izreke, odbijen je tužbeni zahtev kojim je tužilac tražio da se tuženi obavežu da mu na ime naknade štete za regres za korišćenje godišnjeg odmora u periodu od februara 2014. godine do januara 2017. godine solidarno isplate novčane iznose navedene u ovom stavu izreke sa zakonskom zateznom kamatom na svaki novčani iznos počev od označenih datuma pa do isplate. Stavom četvrtim izreke, obavezani su tuženi da solidarno isplate tužiocu troškove parničnog postupka u iznosu od 71.444,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od dana izvršnosti presude pa do isplate, u roku od osam dana po prijemu presude pod pretnjom izvršenja.

Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 1244/19 od 09.05.2019. godine, odbijene su kao neosnovane žalbe tužioca i tuženih i potvrđena presuda Osnovnog suda u Požarevcu P1 61/17 od 04.12.2018. godine.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava. Predložio je da se, radi ujednačavanja sudske prakse, o izjavljenoj reviziji odlučuje na osnovu člana 404. Zakona o parničnom postupku.

Tuženo BB je podnelo odgovor na reviziju tužioca.

Prema odredbi člana 404. stav 1. Zakona o parničnom postupku (ZPP), revizija je izuzetno dozvoljena zbog pogrešne primene materijalnog prava i protiv drugostepene prsude koja se ne bi mogla pobijati revizijom, ako je po oceni Vrhovnog kasacionog suda potrebno razmotriti pravna pitanja od opšteg interesa ili u interesu ravnopravnosti građana, ujednačiti sudsku praksu ili dati novo tumačenje prava (posebna revizija).

Po oceni Vrhovnog kasacionog suda, imajući u vidu različitu sudsku praksu u istim činjenično-pravnim sporovima (uz reviziju su priložene presude apelacionih sudova u kojima je na drugačiji način odlučeno o istovetnim tužbenim zahtevima drugih tužilaca), potrebno je dozvoliti odlučivanje o posebnoj reviziji tužioca.

Iz tog razloga, odlučeno je kao u prvom stavu izreke.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni kasacioni sud je našao da je tužiočeva revizija delimično osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je bio u radnom odnosu kod tuženog BB do 01.09.2015. godine a od tog dana je, na osnovu aneksa ugovora o radu od 28.08.2015. godine, zasnovao radni odnos kod tuženog VV. U obračunskim listama tuženih nema dokaza da su tužiocu obračunavane i isplaćivane naknade troškova ishrane u toku rada i regresa za korišćenje godišnjeg odmora. Tuženi nisu doneli posebne odluke o visini troškova ishrane u toku rada i regresa za korišćenje godišnjeg odmora. Aneks Kolektivnog ugovora tuženog iz 2006. godine i sada važeći Kolektivni ugovor zaključen 24.03.2015. godine ne sadrže konkretnu regulativu kojom se utvrđuje visina ovih naknada. Njihova visina je zato utvrđivana na osnovu parametara iz ranije važećeg Kolektivnog ugovora za GG iz 1995. godine, sa aneksom iz 2000. godine.

Na osnovu ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su odbili tužbeni zahtev u delu kojim je tražena isplata troškova za ishranu u toku rada i regresa za korišćenje godišnjeg odmora. Po nalaženju sudova, naknada ovih troškova uključena je u vrednost jednog radnog sata, odnosno osnovnu zaradu tužioca, a činjenica da njihova visina nije nominalno izražena ne znači da je tuženi to pravo uskratio tužiocu jer je slobodnom voljom učesnika kolektivnog pregovaranja ugovoreno da ovi troškovi čine sastavni deo osnovne zarade. Osim toga, po shvatanju nižestepenih sudova, iznos spornih troškova nije mogao biti utvrđivan na osnovu kolektivnog ugovora kojim je poslednji put bila ugovorena njihova visina, jer isti nije bio na snazi u spornom periodu na koji se odnosi tužiočevo potraživanje.

Po nalaženju Vrhovnog kasacionog suda, osnovano se revizijom ukazuje da je materijalno pravo pogrešno primenjeno u pogledu odluke o solidarnoj obavezi tuženih da isplate tužiocu troškove ishrane u toku rada i regresa za korišćenje godišnjeg odmora, u periodu februar 2014. godine - avgust 2015. godine, i obavezi tuženog VV da ove troškove samostalno isplati tužiocu za period septembar 2015. godine - januar 2017. godine.

Pravo zaposlenog na naknadu troškova u vezi sa radom predviđena je Zakonom o radu. Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o radu („Službeni glasnik Republike Srbije“, broj 61/05), koji se primenjuje od 01.01.2006. godine, predviđeno je i pravo zaposlenog na naknadu troškova za ishranu u toku rada i za regres za korišćenje godišnjeg odmora (član 118. tačke 5. i 6) koji moraju biti iskazani u obračunskoj listi za sve zaposlene. Aneksom Kolektivnog ugovora tuženog („Službeni glasnik Republike Srbije“, broj 4/06), odredbom člana 2. izmenjen je član 57. Kolektivnog ugovora tako što je predviđeno da zaposleni ima pravo na zaradu koja se sastoji od zarade za obavljeni rad i vreme provedeno na radu, primanja za ishranu u toku rada i regres za korišćenje godišnjeg odmora. Odredbom člana 5. stav 1. tog aneksa izmenjen je član 61. Kolektivnog ugovora i određena vrednost radnog sata za obračun i isplatu zarade za januar - jun 2006. godine u iznosu od 53,50 dinara i za period jul - decembar 2006. godine u iznosu od 56,00 dinara. Odredbom člana 5. stav 6. aneksa Kolektivnog ugovora propisano je da je u vrednost jednog radnog časa uključena i vrednost troškova ishrane u toku rada i vrednost 1/12 naknade regresa za godišnji odmor svedena na jedan čas. Iz ovakvog određenja vrednosti radnog časa ne može se utvrditi koji iznos predstavlja naknadu troškova ishrane i regresa, jer isti nisu iskazani u nominalnim iznosima.

Poslodavcima je počev od 01.01.2006. godine ostavljena mogućnost da svojim aktima utvrde visinu troškova za ishranu u toku rada i regresa za korišćenje godišnjeg odmora, kao prava po osnovu rada priznatih zakonom. Visina ovih naknada mora biti određena linearno za sve zaposlene, ovi troškovi moraju biti isplaćeni svim zaposlenima u istom iznosu bez obzira na njihovu stručnu spremu, zvanje i radno mesto. U konkretnom slučaju, tuženi nisu dostavili odluke o visini ovih naknada, pa se osnovano može zaključiti da takve odluke nisu ni doneli, ali to ne isključuje pravo tužioca na isplatu ovih naknada. Pri tom se ne može prihvatiti da su tužiocu ovi troškovi isplaćeni kroz visinu cene rada, jer se tuženi nisu izjasnili o njihovoj visini, niti su iznose ovih naknada nominalno iskazali u platnoj listi tužioca, kako je to predviđeno Zakonom o radu. S`toga se može zaključiti da je tuženi, u pogledu isplate spornih naknada, zakonske odredbe primenjivao na štetu tužioca. S`obzirom da aneks kolektivnog ugovora ne sadrži konkretnu regulativu koja utvrđuje visinu tih naknada, tužilac može potraživati naknadu u neto iznosima prema parametrima iz ranijeg kolektivnog ugovora. Tužilac je u ovom slučaju postavio tužbeni zahtev u visini iznosa naknade za ishranu u toku rada i regresa za korišćenje godišnjeg odmora, utvrđenih na osnovu nalaza i mišljenja veštaka, primenom tih parametara, zbog čega je takav tužbeni zahtev osnovan.

Shodno izloženom, na osnovu člana 416. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u drugom stavu izreke - alineje jedan - četiri.

Međutim, nisu osnovani navodi revizije o pogrešnoj primeni materijalnog prava u pogledu obaveze tuženog BB da, solidarno sa tuženom VV, isplati tužiocu troškove za ishranu u toku rada i regres za korišćenje godišnjeg odmora za period septembar 2015. godine - januar 2017. godine. U ovom vremenskom periodu tužilac se nalazio u radnom odnosu kod tuženog VV i zato samo ovaj tuženi ima obavezu isplate spornog novčanog potraživanja.

S`toga je, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno kao u trećem stavu izreke.

Primenom člana 165. stav 2. u vezi člana 153. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u drugom stavu izreke - alineja pet i tužiocu dosuđeni troškovi celokupnog postupka u ukupnom iznosu od 301.092,00 dinara. U ovaj iznos uračunati su troškovi za: sastav tužbe u iznosu od 6.000,00 dinara, podneska od 20.09.2017. godine u iznosu od 9.000,00 dinara, žalbe i revizije u iznosu od po 18.000,00 dinara; zastupanje na jednom održanom ročištu (23.05.2017. godine) u iznosu od 7.500,00 dinara i tri održana ročišta (12.10.2017. godine; 13.09.2018. godine i 27.11.2018. godine) u iznosu od po 10.500,00 dinara i tri neodržana ročišta (15.12.2017. godine, 08.03.2018. godine i 17.05.2018. godine) u iznosu od po 6.000,00 dinara; veštačenje u iznosu od 5.000,00 dinara i sudsku taksu za tužbu u iznosu od 17.100,00 dinara, prvostepenu presudu u iznosu od 34.482,00 dinara, žalbu i drugostepenu presudu u iznosu od po 19.502,00 dinara, reviziju u iznosu od 39.004,00 dinara i odluku po reviziji u iznosu od 58.506,00 dinara.

Troškovi tuženog BB za odgovor na reviziju, po oceni Vrhovnog kasacionog suda nisu bili nužni za vođenje ove parnice. Zbog toga je zahtev ovog tuženog za naknadu tih troškova odbijen i na osnovu člana 165. stav 2. u vezi člana 154. ZPP, odlučeno kao u četvrtom stavu izreke.

Predsednik veća - sudija

Branislava Apostolović, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić