Odbijanje zahteva za preobražaj radnog odnosa kod korisnika javnih sredstava

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu odluku u smislu člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11...10/23), pa je utvrdio da revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je u periodu od 10.03.2017. godine do 10.07.2020. godine bio radno angažovan kod tuženog po osnovu više zaključenih ugovora o obavljanju privremenih i povremenih poslova, po kojima je obavljao iste poslove ... Tužilac je navedene poslove obavljao u kontinuitetu, a radni odnos mu je prestao 10.07.2020. godine. Komisija Vlade RS je Zaključkom od 26.03.2019. godine dala saglasnost za prijem u radni odnos na neodređeno vreme za ukupno 442 lica kod korisnika javnih sredstava koji su u nadležnosti Ministarstva rudarstva i energetike i od navedenog broja 400 radnih mesta za JP „Elektroprivredu Srbije“ i to 300 radnih mesta (srednja stručna sprema) i 40 radnih mesta (niža stručna sprema). Tuženi je u periodu od 2016. godine do 2020. godine zasnovao radni odnos sa 159 novih lica sa srednjom stručnom spremom

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je delimično usvojio tužbeni zahtev, nalazeći da su se počev od prvog narednog dana nakon što je tuženi primio Zaključak komisije Vlade RS od 26.03.2019. godine stekli uslovi za zasnivanje radnog odnosa tužioca na neodređeno vreme kod tuženog, dok je u preostalom delu tužbeni zahtev odbio primenom materijalnog prava navedenom u presudi.

Drugostepeni sud je prvostepenu presudu potvrdio u odbijajućem delu, a preinačio u preostalom delu tako što je odbio tužbeni zahtev jer je prvostepeni sud na pravilno utvrđeno činjenično stanje pogrešno primenio materijalno pravo. Odredbom člana 27.e stav 34. Zakona o budžetskom sistemu („Službeni glasnik RS“, broj 108/13...72/19) propisano je da korisnici javnih sredstava ne mogu zasnivati radni odnos sa novim licima radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta do 31.12.2020. godine, pa je drugostepeni sud zaključio da je zahtev tužioca neosnovan, jer odredbe Zakona o budžetskom sistemu propisuju zabranu za zasnivanje radnog odnosa sa novim licem radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta, a da su navedene odredbe lex specialis u odnosu na odredbe Zakona o radu, kojima se propisuju uslovi za preobražaj radnog odnosa sa određenog na neodređeno vreme, što proizlazi iz člana 105. Zakona o budžetskom sistemu koji propisuje da ako su odredbe drugih zakona odnosno propisa u suprotnosti sa ovim zakonom primenjuju se odredbe ovog zakona. Stoga, tužilac spada u kategoriju lica sa kojima tuženi nije mogao da zasnuje radni odnos na neodređeno vreme i nije bilo uslova za preobražaj njegovog radnog odnosa kod tuženog. Takođe, dobijena saglasnost za novo zapošljavanje i dodatno radno angažovanje kod korisnika javnih sredstava ne znači nužno i obavezu tuženog da sa ovde tužiocem zasnuje radni odnos, jer poslodavac u okvirima propisanim zakonom, saglasno svojim potrebama, organizaciji i procesu rada, samostalno procenjuje kada je potrebno angažovanje dodatne radne snage i odlučuje o načinu njihovog angažovanja, kao i o tome koja će lica angažovati. Osim toga, tužilac je nakon 05.04.2019. godine, radio u ukupnom trajanju kraćem od 24 meseca zaključno sa 10.07.2020. godine, pa nisu bili ispunjeni zakonom propisani uslovi za prerastanje radnog odnosa tužioca na neodređeno vreme u smislu člana 37. stav 6. Zakona o radu.

Po oceni Vrhovnog suda odluka drugostepenog suda zasnovana je na pravilnoj primeni materijalnog prava.

Po članu 197. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“, broj 24/05 sa izmenama), poslodavac može za obavljanje poslova koji su po svojoj prirodi takvi da ne traju duže od 120 radnih dana u kalendarskoj godini da zaključi ugovor o obavljanju privremenih i povremenih poslova sa nezaposlenim licem, zaposlenim koji radi nepuno radno vreme - do punog radnog vremena i korisnikom starosne penzije (stav 1). Ugovor iz stava 1. ovog člana zaključuje se u pisanom obliku (stav 2).

Odredbom člana 37. Zakona o radu propisano je da ugovor o radu može da se zaključi na određeno vreme, za zasnivanje radnog odnosa čije je trajanje unapred određeno objektivnim razlozima koji su opravdani rokom ili izvršenjem određenog posla ili nastupanjem određenog događaja, za vreme trajanja tih potreba (stav 1), poslodavac može zaključiti jedan ili više ugovora o radu iz stava 1. ovog člana na osnovu kojih se radni odnos sa istim zaposlenim zasniva za period koji sa prekidima ili bez prekida ne može biti duži od 24 meseca (stav 2), ako je ugovor o radu na određeno vreme zaključen suprotno odredbama ovog zakona ili ako zaposleni ostane da radi kod poslodavca najmanje pet radnih dana po isteku vremena za koje je ugovor zaključen, smatra se da je radni odnos zasnovan na neodređeno vreme (stav 6).

Tuženi je javno preduzeće koje po članu 2. stav 1. tačka 5. Zakona o budžetskom sistemu („Službeni glasnik RS", broj 54/09... 62/13 i 63/13 - ispravka), spada u korisnike javnih sredstava, pa se u odnosu na njega primenjuju odredbe i tog zakona. Zakonom o izmenama i dopunama tog Zakona („Službeni glasnik RS“ broj 108/2013 od 06.12.2013. godine) u članu 27e dodati su novi stavovi 34. i 35. kojima je propisano da korisnici javnih sredstava ne mogu zasnivati radni odnos sa novim licima radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta do 31.12.2015. godine, a izuzetno od tog stava radni odnos sa novim licima može se zasnovati uz saglasnost tela Vlade, na predlog nadležnog ministarstva, odnosno drugog nadležnog organa, uz prethodno pribavljeno mišljenje ministarstva. Navedena odredba člana 27e stav 34. Zakona novelirana je kasnijim izmenama i dopunama („Službeni glasnik RS“ broj 142/2014... 149/2020), tako da korisnici javnih sredstava ne mogu zasnivati radni odnos sa novim licima radi popunjavanja slobodnih odnosno upražnjenih radnih mesta do 31. decembra 2016. godine („Službeni glasnik RS“ broj 103/2015), zatim do 31. decembra 2017. godine („Službeni glasnik RS“ broj 99/16), do 31. decembra 2018. godine („Službeni glasnik RS“ broj 113/17), do 31. decembra 2019. godine („Službeni glasnik RS“ broj 95/18 i 31/19), odnosno do 31. decembra 2020. godine („Službeni glasnik RS“ broj 72/2019 i 149/2020). Članom 105. navedenog Zakona propisano je da ako su odredbe drugih zakona, odnosno propisa u suprotnosti sa ovim zakonom, primenjuju se odredbe ovog zakona.

Prema stavu Vrhovnog suda odredbe Zakona o budžetskom sistemu kojima je propisana zabrana zasnivanja radnog odnosa sa novim licem, radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta kod korisnika javnih sredstava, osim u izuzetnim slučajevima uz saglasnost nadležnog organa Vlade, su lex specialis u odnosu na odredbe Zakona o radu kojima se propisuju uslovi za preobražaj radnog odnosa sa određenog na neodređeno vreme (što proizilazi iz odredbe člana 105. tog zakona).

Imajući u vidu izloženo a kako je tuženi korisnik javnih sredstava to se na njega po pravilnoj oceni drugostepenog suda odnosi zabrana novog zapošljavanja, odnosno zasnivanje radnog odnosa mimo prethodno pribavljene saglasnosti nadležnog organa za zasnivanje radnog odnosa sa tužiocem, pa su neosnovani navodi revizije o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Navodima revizije tužioca o tome da je sve vreme bio radno angažovana za obavljanje poslova koji po svojoj prirodi ne predstavljaju privremene i povremene poslove, već su u pitanju poslovi za kojima je postojala stalna potreba i da je faktički bio u radnom odnosu, ne dovodi se u sumnju pravilnost pobijane odluke. Tužilac je kod tuženog bio radno angažovan po ugovorima o obavljanju privremenih i povremenih poslova u periodu kada on, kao korisnik javnih sredstava, nije bio u mogućnosti da zasnuje radni odnos sa novim licima radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta, osim kada za to postoji saglasnost tela Vlade i predlog nadležnog ministarstva, odnosno drugog nadležnog organa uz prethodno pribavljeno mišljenje ministarstva, što ovde nije slučaj, imajući u vidu sadržinu zaključka nadležne Komisije od 26.03.2019. godine i opseg na koji se odnosi. Iz iznetih razloga nisu osnovni navodi revizije o pogrešnoj primeni materijalnog prava. Pozivanje na odluku Rev2 2013/21 nije od uticaja na drugačiju odluku ovog suda jer je reč o drugačijem činjeničnom stanju.

Iz izloženih razloga, Vrhovni sud je primenom odredbe člana 414. stav 1. ZPP, odlučio kao u izreci.

Predsednik veća-sudija

Dobrila Strajina s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković