Neosnovanost zahteva za isplatu uvećane zarade za smenski rad

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilja je izjavila blagovremenu reviziju zbog pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu, primenom odredbe člana 408., u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/11 ... 10/23) i utvrdio da revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti a ni druge bitne povrede na koje revident u reviziji neosnovano ukazuje u smislu odredbe člana 374.stav. 1 tog Zakona.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja je zaposlena kod tuženog na radnom mestu ''...'' sa koeficijentom za obračun zarade 1,7. Radni odnos je zasnovala ugovorom o radu na neodređeno vreme zaključenim 02.06.2017. godine, a na istim poslovima radi i danas. U utuženom periodu od 01.08.2019. godine do 12.02.2022. godine, tužilja je radila u smenama, a tuženi joj nije vršio obračun dela zarade po osnovu smenskog rada, niti je vršio isplatu po osnovu smenskog rada, pošto ugovorom o radu nije ugovorena isplata uvećane zarade za rad u smenama. Kolektivnim ugovorom tuženog iz marta 2011. godine, smenski rad nije predviđen kao osnov za uvećanje zarade, pošto je isti vrednovan u okviru koeficijenta 1,7 za poslove inkasanta. Pravilnikom o radu tuženog od 17.04.2015. godine, smenski rad takođe nije predviđen kao osnov za uvećanje zarade, budući da je određeno da su u okviru pripadajućih koeficijenata vrednovani uslovi rada koji se odnose na rad na terenu i na rad u smenama. Veštačenjem od strane sudskog veštaka ekonomsko-finansijske struke utvrđeno je da bi uvećana zarada tužilji po osnovu smenskog rada u utuženom periodu, odgovarala pojedinačnim mesečnim iznosima navedenim u izreci prvostepene presude.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je tužbeni zahtev tužilje usvojio, nalazeći da tužilji zarada nije pravilno obračunata i isplaćena i da je tuženi dužan da joj po osnovu smenskog rada isplati iznose utvrđene veštačenjem.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu tako što je odbio tužbeni zahtev tužilje nalazeći da ugovorom o radu koji su stranke zaključile, nije ugovorena isplata po osnovu smenskog rada, a Pravilnikom o radu tuženog smenski rad nije predviđen, kao osnov, za uvećanje zarade pošto je predviđeno da su u okviru pripadajućih koeficijenata vrednovani uslovi rada koji se odnose na na rad u smenama, zbog čega ni Kolektivnim ugovorom tuženog iz 2011.godine takođe nije predviđen smenski rad, kao osnov za uvećanje zarade, pošto je isti vrednovan u okviru koeficijenta radnog mesta tužilje (1,7).

Po oceni Vrhovnog suda, drugostepeni sud je pravilno primenio materijalno pravo.

Odredbom člana 108. stav 1. Zakona o radu (''Službeni glasnik RS'', br. 24/05 sa izmenama i dopunama objavljenim u ''Službenom glasniku RS'', br. 75/201 i 13/2017), propisano je da zaposleni ima pravo na uvećanu zaradu u visini utvrđenoj opštim aktom i ugovorom o radu i to za rad na dane praznika, za rad noću, za prekovremeni rad i za minuli rad. Prema odredbi stava 4. istog člana Zakona, opštim aktom i ugovorom o radu mogu da se utvrde i drugi slučajevi u kojima zaposleni ima pravo na uvećanu zaradu, kao što je uvećanje zarade po osnovu rada u smenama.

Dakle, poslodavac ima ovlašćenje da svojim opštim aktom i ugovorom o radu zaključenim sa zaposlenim utvrdi pravo zaposlenog na uvećanu zaradu i visinu te zarade, ali takođe može da svojim opštim aktom vrednuje rad u smenama kao element za utvrđivanje osnovne zarade.

U konkretnom slučaju, opštim aktima tuženog poslodavca –Kolektivnim ugovorom od 27.04.2011. godine, u članu 45. i Pravilnikom o radu od 17.04.2015. godine, u članu 42. stav 2. tačka 2., između ostalog je propisano da su u okviru pripadajućih koeficijenata za sistematizovane poslove vrednovani i uslovi rada koji se odnose na rad u smenama. Dakle, opštim aktima poslodavca pravo na uvećanu zaradu nije utvrđeno kao posebno pravo zaposlenih, a ugovorom o radu na neodređeno vreme koji je tužilja zaključila sa tuženim 02.06.2017. godine, nije ugovoreno da tužilja ima pravo na uvećanu zaradu po osnovu smenskog rada, iako je takva mogućnost predviđena nakon izmena i dopuna Zakona o radu od 29.07.2014. godine. Zbog toga, po oceni Vrhovnog suda, tuženi nije postupio suprotno zakonu, već je u svemu ispunio svoju obavezu prema tužilji tako što joj je, u utuženom periodu, isplaćivana zarada uračunavanjem koeficijenta za smenski rad u osnovicu.

Revizijom tužilje osporava se utvrđena činjenica da je smenski rad vrednovan kroz osnovnu zaradu, uz ukazivanje da se koeficijent za obračun zarade nije menjao od donošenja kolektivnog ugovora iz 2011. godine. Međutim, na osnovu odredbe člana 42. stav 2. Pravilnika o radu tuženog od 17.04.2015. godine, u okviru pripadajućih koeficijenata za sistematizovane poslove, vrednovani su i uslovi rada koji se odnose na rad u smenama. Tužilji, kao i svim zaposlenima kod tuženog, zarada je morala biti obračunata na način kako to predviđa važeći opšti akt tuženog. Pošto je u opštem aktu tuženog rad u smenama vrednovan kao element za utvrđivanje osnovne zarade, sledi da nema osnova za isplatu koeficijenta uvećanja od 26%, prema obračunu sudskog veštaka ekonomsko-finansijske struke, zbog čega je pobijanom drugostepenom odlukom pravilno odbijen tužbeni zahtev tužilje.

Iz izloženih razloga, Vrhovni sud je primenom odredbe člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku, odlučio kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Zvezdana Lutovac, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković