Odbijanje zahteva za utvrđenje radnog odnosa u državnom organu

U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Vesne Popović, predsednika veća, Zorane Delibašić i Gordane Komnenić, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Uroš Mišković, advokat iz ..., protiv tužene Republike Srbije – Ministarstvo finansija, Poreska uprava, koju zastupa Državno pravobranilaštvo, Beograd, radi utvrđenja radnog odnosa, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 2664/18 od 03.07.2019. godine, u sednici održanoj 23.12.2020. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE, kao neosnovana revizija tužioca, izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 2664/18 od 03.07.2019. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 1984/17 od 21.05.2018. godine, stavom prvim izreke, usvojen je tužbeni zahtev, pa je utvrđeno da je tužilac AA iz ... u radnom odnosu kod tužene Republike Srbije – Ministarstvo finansija – Poreska uprava počev od 28.05.2008. godine. Stavom drugim izreke, obavezana je tužena da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka od 133.250,00 dinara u roku od osam dana od dostavljanja prepisa presude.

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 2664/18 od 03.07.2019. godine, stavom prvim izreke, preinačena je presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 1984/17 od 21.05.2018. godine u stavu prvom i drugom izreke, tako što je odbijen tužbeni zahtev kojim je tužilac tražio da se utvrdi da je u radnom odnosu kod tužene Republike Srbije – Ministarstvo finansija, Poreska uprava, počev od 28.05.2008. godine, kao i zahtev tužioca da se obaveže tužena da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka od 133.250,00 dinara. Stavom drugim izreke, odbijen je zahtev tužioca za naknadu troškova postupka po žalbi od 34.500,00 dinara kao neosnovan.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pobijanu presudu primenom člana 408. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Sl. glasnik RS“, br.72/11 i 55/14), Vrhovni kasacioni sud je našao da revizija tužioca nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. U reviziji se ne ukazuje na konkretne povrede ZPP, zbog kojih revizija može da se izjavi u smislu člana 407. stav 1. tačka 2, 3. i 5. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je bio zaposlen u privremenim institucijama samoupravljanja Kosova, u Poreskoj upravi pri Ministarstvu za privredu i finansije Kosova, na radnom mestu poreski inspektor. Radni odnos je zasnovao na osnovu ugovora o radu za period od 25.08.2005. godine do 24.08.2008. godine, a ugovor je zaključen 19.09.2005. godine. Tužilac je potpisao izjavu kojom je 27.05.2008. godine, obavestio Poresku administraciju Kosova da zbog nelegalno proglašene nezavisnosti suprotno Rezoluciji 1244 Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija, prekida svaki vid angažovanja za poresku administraciju koju je obavljao na radnom mestu poreski inspektor. Zaključkom Vlade Republike Srbije od 21. februara 2008. godine, pod tačkom 2. obavezani su Ministarstvo unutrašnjih poslova, Ministarstvo za Kosovo i Metohiju, Ministarstvo pravde, Ministarstvo finansija – Uprava carina i Poreska uprava, da preuzmu radnike koji su bili zaposleni u privremenim institucijama Kosova i Metohije. Dalje je tužilac bio angažovan kod tužene po ugovoru o obavljanju privremenih i povremenih poslova u periodu od 01.09.2008. godine do 12.09.2014. godine, s tim što nije zasnovao radni odnos kod tužene na osnovu konkursa, odnosno Sporazuma o preuzimanju, niti je doneto rešenje o zasnivanju radnog odnosa, a tužilac nije nikada bio u statusu državnog službenika kod tužene.

Prvostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev, nalazeći da tužena nije postupila po Zaključku od 21. februara 2008. godine, kojim je, između ostalog, obavezano Ministarstvo finansija – Poreska uprava da preuzmu radnike koji su bili zaposleni u privremenim institucijama Kosova i Metohije, te je na taj način tužilac lišen prava na rad, jer od 12.09.2014. godine nije radno angažovan po ugovorima o privremenim i povremenim poslovima kod tužene.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev, ceneći da na strani tužioca nisu ispunjeni uslovi koji su propisani Zakonom o državnim službenicima za zasnivanje radnog odnosa na neodređeno vreme kod tužene.

U konkretnom slučaju, tužilac je bio radno angažovan na teritoriji Kosova i Metohije na radnom mestu poreski inspektor, na određeno vreme po ugovoru o radu koji je zaključen 19.09.2005. godine između Poreske administracije Kosova kao poslodavca i tužioca kao zaposlenog. Zaključkom Vlade Republike Srbije od 21. februara 2008. godine pod tačkom 2. obavezana su, između ostalih i Ministarstvo finansija – Poreska uprava da preuzmu radnike koji su bili zaposleni u privremenim institucijama Kosova i Metohije. Tužilac je u periodu od 01.09.2008. godine do 12.09.2014. godine, bio radno angažovan kod tužene na osnovu više zaključenih ugovora o privremenim i povremenim poslovima, što je po svojoj pravnoj prirodi rad van radnog odnosa, kako je to propisano članom 197. Zakona o radu. Tužbeni zahtev za utvrđenje da je u radnom odnosu kod tužene tužilac zasniva na odredbi člana 2. Zaključka Vlade Republike Srbije od 21.02.2008. godine.

Zakon o državnim službenicima u članu 2. stav 1. propisuje da je državni službenik lice čije se radno mesto sastoji od poslova iz delokruga organa državne uprave, sudova, javnih tužilaštava, državnog pravobranilaštva, službi Narodne skupštine, predsednika Republike, Vlade, Ustavnog suda i službi organa čije članove bira Narodna skupština ili s njima povezanih opštih pravnih, informatičkih, materijalno-finansijskih, računovodstvenih i administrativnih poslova.

Po oceni Vrhovnog kasacionog suda, tužbeni zahtev kojim je traženo da se utvrdi da je tužilac zasnovao radni odnos u Ministarstvu finansija – Poreskoj upravi je neosnovan, jer za zasnivanje radnog odnosa preuzimanjem državnog službenika moraju da budu ispunjeni uslovi propisani članom 49a i 49b Zakona o državnim službenicima. Tužilac je na teritoriji Kosova i Metohije obavljao poslove poreskog inspektora, ali na određeno vreme, pri institucijama koje nisu bile u sastavu državnih organa Republike Srbije. Iako je tužilac posle prestanka rada u privremenim institucijama na teritoriji Kosova i Metohije, nastavio da radi kod tužene na osnovu ugovora o privremenim i povremenim poslovima, ova vrsta radnog angažovanja ne može da bude osnov zasnivanja radnog odnosa na neodređeno vreme u državnom organu jer je reč o radu van radnog odnosa, a osim toga, članom 63. stav 2. Zakona o državnim službenicima (koji je bio na snazi 28.02.2008. godine od kada tužilac traži utvrđenje da je zasnovao radni odnos), bilo je propisano da radni odnos na određeno vreme, ne može da preraste u radni odnos na neodređeno vreme, izuzev pripravniku, kad položi državni ili poseban stručni ispit. Posebno se ukazuje da Zaključak Vlade od 21.02.2008. godine, ne može da bude osnov za utvrđenje da je tužilac zasnovao radni odnos na neodređeno vreme kod tužene, zato što su uslovi za zasnivanje radnog odnosa izričito propisani Zakonom o državnim službenicima, kao aktom jače pravne snage u odnosu na podzakonske akte, koje donosi Vlada Republike Srbije. Na osnovu ovog Zaključka Vlada je obavezala određena ministarstva da preuzmu radnike koji su bili zaposleni u privremenim institucijama Kosova i Metohije, ali preuzimanje ovih lica, mora da bude isključivo u skladu sa uslovima i u postupku koji je propisan Zakonom o državnim službenicima i ne može da bude osnov za zasnivanje radnog odnosa u državnom organu.

Stoga su neosnovani revizijski navodi da je pobijanom presudom pogrešno primenjeno materijalno pravo.

Na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni kasacioni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Vesna Popović,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić