Odbijanje zahteva za naknadu troškova prevoza zbog neposredne blizine

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Vesne Subić, predsednika veća, Jelice Bojanić Kerkez i Radoslave Mađarov, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Aleksandra Jović, advokat iz ..., protiv tužene Osnovne škole „Georgi Dimitrov“ iz Bosilegrada, koju zastupa Državno pravobranilaštvo - Odeljenje u Leskovcu, radi isplate, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž1 1775/2024 od 03.07.2024. godine, u sednici održanoj 09.07.2025. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE kao neosnovana revizija tužioca izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž1 1775/2024 od 03.07.2024. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Surdulici, Sudska jedinica u Bosilegradu P1 221/23 od 19.03.2024. godine, stavom prvim izreke, obavezana je tužena da tužiocu na ime naknade troškova za dolazak i odlazak sa rada za period od juna 2019. godine do decembra 2021. godine isplati pojedinačne mesečne iznose, bliže navedene u tom stavu izreke, sa zakonskom zateznom kamatom na svaki pojedinačan iznos počev od 5. u mesecu za prethodni mesec pa do isplate. Stavom drugim izreke, odbijen je tužbeni zahtev za naknadu troškova za dolazak i odlazak sa rada preko iznosa dosuđenih u stavu prvom izreke do traženih iznosa navedenih u tom stavu izreke sa zakonskom zateznom kamatom. Stavom trećim izreke, obavezana je tužena da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 136.576,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti do isplate.

Presudom Apelacionog suda u Nišu Gž1 1775/2024 od 03.07.2024. godine, stavom prvim izreke, preinačena je prvostepena presuda u stavu prvom i trećem izreke tako što je odbijen tužbeni zahtev za naknadu troškova za dolazak i odlazak sa rada za period od juna 2019. godine do decembra 2021. godine u pojedinačnim mesečnim iznosima, bliže navedenim u tom stavu izreke, sa zakonskom zateznom kamatom na svaki pojedinačan iznos počev od 5. u mesecu za prethodni mesec pa do isplate, kao i zahtev tužioca za naknadu troškove parničnog postupka u iznosu od 136.576,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti do isplate. Stavom drugim izreke, obavezan je tužilac da tuženoj naknadi troškove drugostepenog postupka u iznosu od 27.000,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti do isplate.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu na osnovu odredbe člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 10/23) - ZPP i utvrdio da revizija tužioca nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a u postupku pred drugostepenim sudom nije došlo do propusta u primeni ili do pogrešne primene koje od odredaba ovog zakona, pa nema ni povrede iz člana 374. stav 1. ZPP, na koju se revizijom ukazuje.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je u radnom odnosu kod tužene na poslovima ... . Tužilac živi u ... u ulici ... br. ..., a sedšte tužene škole je takođe u Bosilegradu u ulici Ivo Lola Ribar bb. Tužena tužiocu u spornom periodu nije isplaćivala naknadu troškova prevoza za dolazak i odlazak sa rada. Visina potraživanja tužioca po osnovu neisplaćene naknade za dolazak i odlazak sa rada u spornom periodu utvrđena je na osnovu nalaza i mišljenja sudskog veštaka finansijske struke. Prema navodima tužene, koje tužilac nije osporio, mesto stanovanja tužioca je u neposrednoj blizini škole, na udaljenosti od oko ... metara, dok je razdaljina od mesta stanovanja tužioca do prvog autobuskog stajališta oko 700 metara.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja prvostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev primenom člana 118. stav 1. tačka 1. Zakona o radu i člana 26. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u osnovnim i srednjim školama i domovima učenika, smatrajući da tužiocu ovi troškovi pripadaju bez obzira na rastojanje između mesta stanovanja tužioca i škole.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev, pošto je ocenio da tužilac nema pravo na naknadu troškova za dolazak i odlazak sa rada, s obzirom da živi u neposrednoj blizini škole na udaljenosti od oko ... metara, te da nema realnu i stvarnu potrebu za korišćenjem prevoza do mesta rada.

Po oceni Vrhovnog suda, stanovište drugostepenog suda zasnovano je na pravilnoj primeni materijalnog prava.

Prema članu 118. stav 1. tačka 1. Zakona o radu („Službeni glasnik Republike Srbije“, broj 24/05...75/14), zaposleni ima pravo na naknadu troškova u skladu sa opštim aktom i ugovorom o radu za dolazak na rad i odlazak sa rada u visini cene prevozne karte u javnom saobraćaju, ako poslodavac nije obezbedio sopstveni prevoz.

Članom 26. stav 1. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u osnovnim i srednjim školama i domovima učenika („Službeni glasnik RS“ br. 21/2015, 92/20), propisano je da zaposleni ima pravo na naknadu za dolazak i odlazak sa rada, u visini cene prevozne karte u javnom saobraćaju (gradski, prigradski, međugradski), koja mora biti isplaćena do petog u mesecu za prethodni mesec, ukoliko poslodavac nije obezbedio sopstveni prevoz.

Imajući u vidu navedene norme, proizlazi da je poslodavac u obavezi da zaposlenom isplati troškove za dolazak i odlazak sa rada i bez uticaja na ostvarenje ovog prava je da li zaposleni koristi javni ili sopstveni prevoz, niti je isto uslovljeno podnošenjem zahteva. Međutim, kako ostvarivanje ovog prava ne bi bilo suprotno cilju zbog kojeg je ustanovljeno, ukoliko naknadu troškova traži zaposleni koji te troškove i nema, u svakom konkretnom slučaju se ceni da li je zaposleni imao realnih i objektivnih potreba za korišćenjem prevoza. U konkretnom slučaju, tužilac nije osporio tvrdnje tužene da razdaljina od mesta stanovanja tužioca do mesta rada iznosi oko ... metara i pešak je može preći za vreme od jednog minuta, dok je razdaljina od mesta stanovanja tužioca do prvog autobuskog stajališta oko 700 metara. S obzirom na utvrđeno, pravilno je odbijen tužbeni zahtev, jer je mesto rada tužioca (škola) u neposrednoj blizini mesta stanovanja i tužilac troškove prevoza evidentno nema.

Suprotno revizijskim navodima, pravilan je zaključak drugostepenog suda da ne postoji objektivna potreba tužioca za korišćenjem prevoza na navedenoj razdaljini, bez obzira što Zakon o radu i Poseban kolektivni ugovor ne uslovljavaju pravo na isplatu ovih troškova udaljenošću, odnosno rastojanjem. I po shvatanju Vrhovnog suda, prema razumnoj oceni ova činjenica (udaljenost od oko ... metara) ne opravdava osnovanost zahteva za naknadu troškova prevoza za dolazak na rad i odlazak sa rada. Imajući u vidu navedeno, neosnovani su navodi revizije o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Iz iznetih razloga, odlučeno je kao u izreci, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP.

Predsednik veća – sudija

Vesna Subić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković