Preinačenje drugostepene presude u vezi sa obračunom plate u SBPOK-u
Kratak pregled
Vrhovni sud preinačava presudu apelacionog suda i potvrđuje prvostepenu presudu, usvajajući tužbeni zahtev. Utvrđeno je da zaposleni u posebnim jedinicama za suzbijanje organizovanog kriminala imaju pravo na platu u dvostrukom iznosu, koja prati sva uvećanja plate na ranijem radnom mestu.
Tekst originalne odluke
Republika Srbija
VRHOVNI SUD
Rev2 4305/2022
09.11.2023. godina
Beograd
U IME NARODA
Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Branislava Bosiljkovića, predsednika veća, Branke Dražić i Dragane Boljević, članova veća, u parnici iz radnog odnosa tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Jelena Marković Rosić advokat iz ..., protiv tužene Republike Srbije – Ministarstvo unutrašnjih poslova, koju zastupa Državno pravobranilaštvo, radi isplate, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 880/22 od 14.02.2022. godine, u sednici održanoj 09.11.2023. godine, doneo je
P R E S U D U
PREINAČUJE SE presuda Apelacionog suda u Beogradu Gž1 880/22 od 14.02.2022. godine, tako što se odbija kao neosnovana žalba tužene i POTVRĐUJE presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 6164/21 od 14.12.2021. godine.
OBAVEZUJE SE tužena da tužiocu na ime naknade troškova postupka po reviziji isplati 240.000,00 dinara, zakonskom zateznom kamatom od dana izvršnosti presude pa do konačne isplate, u roku od 8 dana.
O b r a z l o ž e nj e
Presudom Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 6164/21 od 14.12.2021. godine stavom prvim izreke, obavezana je tužena da tužiocu na ime naknade materijalne štete zbog manje isplaćenih neto zarada za period od 01.02.2016. godine zaključno sa 31.12.2018. godine isplati iznos od ukupno 3.460.387,05 dinara u iznosima i sa zakonskom zateznom kamatom od dospelosti do isplate, bliže označeno u tom stavu izreke. Stavom drugim izreke, obavezana je tužena da na iznose iz stava prvog izreke, u korist tužioca uplati doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje Republičkom fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje-Filijala za Grad Beograd za period od 01.02.2016. godine zaključno sa 31.12.2018. godine. Stavom trećim izreke, obavezana je tužena da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka u ukupnom iznosu od 271.140,94 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od dana izvršnosti presude pa do konačne isplate.
Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 880/22 od 14.02.2022. godine, stavom prvim izreke, preinačena je presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 6164/21 od 14.12.2021. godine, tako što odbijen tužbeni zahtev kojim je tužilac tražio da se obaveže tužena da tužiocu na ime naknade materijalne štete zbog manje isplaćenih neto zarada za period od 01.02.2016. godine do 31.12.2018. godine isplati ukupan iznos od 3.460.387,05 dinara u mesečnim novčanim iznosima sa pripadajućom kamatom bliže označeno u prvom stavu izreke, da se obaveže tužena da u korist tužioca na iznose iz stava prvog izreke uplati doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje Republičkom fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje-Filijala za Grad Beograd za period od 01.02.2016. godine zaključno sa 31.12.2018. godine i da se obaveže tužena da tužiocu naknadi troškove parničnog postpuka u ukupnom iznosu od 271.140,94 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od dana izvršnosti presude do konačne isplate, kao neosnovan. Stavom drugim izreke, obavezan je tužilac da tuženoj na ime naknade troškova parničnog postupka isplati iznos od 67.500,00 dinara. Stavom trećim izreke, obavezan je tužilac da tuženoj na ime naknade troškova žalbenog postupka isplati iznos od 45.000,00 dinara u roku od 15 dana.
Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.
Ispitujući pobijanu presudu na osnovu odredbe člana 403. stav 2. tačka 2. ZPP i člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da je revizija tužioca osnovana.
U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti. Na druge bitne povrede odredaba parničnog postupka tužilac se u reviziji ne poziva.
Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je u radnom odnosu kod tužene na neodređeno vreme na osnovu rešenja tužene od 29.06.2009. godine, počev od 15.07.2009. godine na radnom mestu poslovi finansijskih istraga (OSL) u Odeljenju za poslove planiranja i koordinacije finansijskih istraga u Jedinici za finansijske istrage, Uprave kriminalističke policije. Od 01.06.2012. godine raspoređen je na radno mesto poslovi finansijskih istraga (OSL) u Odeljenju za poslove planiranja i koordinacije finansijskih istraga u Jedinici za finansijske istrage, u Službi za borbu protiv organizovanog kriminala, Uprave kriminalističke policije, a od 16.12.2015. godine premešten je na radno mesto koordinator poslova analize rizika (OSL) u u Jedinici za finansijske istrage, u Službi za borbu protiv organizovanog kriminala, Uprave kriminalističke policije. Rešenjem od 10.04.2016. godine zamenjeno je rešenje od 16.12.2015. godine, tako što je počev od 16.12.2015. godine zaključno sa 09.04.2016. godine tužilac bio premešten na radno mesto koordinator poslova analize rizika (OSL) u Jedinici za finansijske istrage, u Službi za borbu protiv organizovanog kriminala, Uprave kriminalističke policije. Od 01.01.2019. godine tužilac je raspoređen na radno mesto načelnik odeljenja u Jedinici za finansijske istrage, Uprave kriminalističke policije (OSL), u Službi za borbu protiv organizovanog kriminala. Tužiocu je rešenjem tužene od 15.07.2009. godine određen ukupni koeficijent plate 33,75, od 27.05.2013. godine određen je ukupni koeficijent plate 2,700 i rešenjem tužene od 28.11.2018. godine utvrđen je ukupni koeficijent plate 3,980, s tim da mu se plata uvećava za minuli rad. Prema nalazu i mišljenju veštaka ekonomsko-finansijske struke za period od 01.02.2016. godine do 31.12.2018. godine su evidentirana povećanja plate tužioca od momenta premeštaja tužioca u SBPOK, da visina razlike plate bez minulog rada do dvostrukog iznosa plate prema zakonu i Uredbi o platama lica koja obavljaju poslove u posebnim organizacionim jedinicama državnih organa nadležnim za suzbijanje organizovanog kriminala ukupno iznosi 3.460.387,05 dinara bez dodataka na platu, stimulacije i minulog rada, u mesečnim neto iznosima označenim u izreci prvostepene presude. Veštak je pratio povećanje zarade tužioca u utuženom periodu, a da nije pratio povećanje zarada tužioca postojala bi razlika u zaradi 30 do 40%.
Prvostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev sa obrazloženjem da tužiocu nije isplaćena zarada u dvostrukom iznosu prema Uredbi o platama lica koja obavljaju poslove u posebnim organizacionim jedinicama državnih organa nadležnim za suzbijanje organizovanog kriminala, što po oceni suda predstavlja nepravilan rad organa tužene, pa je tužena na osnovu člana 172. ZOO dužna da tužiocu naknadi štetu.
Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu odbijanjem tužbenog zahteva sa obrazloženjem da tužilac nije predložio dopunsko veštačenje na okolnost razlike u plati tužioca u kome veštak ne bi uzimao u obzir povećanje plate tužioca u utuženom periodu kojim bi se eventualna razlika plate za utuženi period obračunavala na bazi dvostruke plate iz meseca koji prethodi mesecu prelaska u službu – jun 2009. godine, bez dodataka na platu koji su uvećani zakonom i bez uzimanja u obzir promena osnovne plate tužioca za utuženi period, zbog čega tužilac nije dokazao visinu svog potraživanja, odnosno osnovanost tužbenog zahteva, jer je teret dokazivanja bio na njemu saglasno odredbi člana 228. i 231. ZPP.
Po oceni Vrhovnog suda osnovano se revizijom tužioca ukazuje da je stanovište drugostepenog suda zasnovano na pogrešnoj primeni materijalnog prava.
Odredbom člana 146. stav 1. Zakona o policiji (Sl. glasnik RS br. 101/05, 63/2009) propisano je da policijski službenici i drugi zaposleni u Ministarstvu imaju pravo na platu koja se sastoji od osnovice, koju utvrđuje Vlada i osnovnog i dodatnog koeficijenta u odnosu na zvanje, posebne uslove rada, opasnost, odgovornost i složenost posla.
Prema članu 18. stav 1. Zakona o organizaciji i nadležnosti državnih organa u suzbijanju organizovanog kriminala, korupcije i drugih posebno teških krivičnih dela („Službeni glasnik RS“, broj 42/2002 ... 32/2013), lica koja obavljaju poslove i zadatke u državnim organima posebnim organizacionim jedinicama iz ovog zakona imaju pravo na platu koja ne može biti veća od dvostrukog iznosa plate koju bi ostvarila lica zaposlena na odgovarajućim poslovima i zadacima u Tužilaštvu za organizovani kriminal, Višem sudu u Beogradu, Apelacionom sudu u Beogradu, Ministarstvu nadležnom za unutrašnje poslove i Okružnom zatvoru u Beogradu. Plate lica iz stava 1. ovog člana uređuje Vlada. Na osnovu ovlašćenja iz navedene zakonske odredbe Vlada Republike Srbije je Uredbom o platama lica koja obavljaju poslove u posebnim organizacionim jedinicama državnih organa nadležnih za suzbijanje organizovanog kriminala („Službeni glasnik RS“ broj 14/2003 ... 114/2014) uredila plate ovih lica tako što je u članu 2. stav 1. određeno da se plata lica koja obavljaju poslove u navedenim organizacionim jedinicama državnih organa obračunava i isplaćuje u dvostrukom iznosu plate koju su ostvarivali na poslovima sa kojih su stupili na rad u organizacione jedinice iz člana jedan ove uredbe. Po članu 3. stav 6. Uredbe, dodaci na platu utvrđeni zakonom zaposlenom kome se plata utvrđuje ovom uredbom, obračunavaju se u skladu sa zakonom, drugim propisima i kolektivnim ugovorom.
Polazeći od navedenog, zaposleni koji su pre stupanja na rad u Službu bili radno angažovani u MUP-u imaju pravo na dvostruki iznos plate koju bi ostvarili na poslovima i zadacima u tom ministarstvu, što znači da se dvostruki iznos plate obračunava sa svim uvećanjima plate koju bi to lice ostvarilo na ranijem radnom mestu, odnosno svako uvećanje osnovne plate na ranijem radnom mestu posledično dovodi do uvećanja dvostrukog iznosa osnovne plate u ovim organizacionim jedinicama, uz organičenje iz navedene zakonske odredbe (član 18. stav 1.).
Imajući u vidu napred navedeno tužiocu pripada pravo na isplatu dvostrukog iznosa plate koju bi u spornom periodu ostvarivao u odnosu na visinu osnovne plate koju bi primao na mesečnom nivou na radnom mestu na kojem je pre premeštaja u pomenutu službu bio radno angažovan, što podrazumeva da svako uvećanje osnovne mesečne plate na ranijem radnom mestu tužioca posledično dovodi do uvećanja dvostrukog iznosa njegove osnovne plate u ovim organizacionim jedinicama.
Sa iznetih razloga, saglasno odredbi člana 416. stav 1. ZPP odlučeno je kao u izreci.
Odluka o troškovima parničnog postupka doneta je na osnovu odredbe člana 153, 154. i 165. ZPP, pa je odluka o troškovima prvostepenog postupka potvrđena. Tužiocu pripadaju i troškovi postupka po reviziji to na ime naknade advokatu za sastav revizije u iznosu od 45.000,00 dinara i na ime sudskih taksi za reviziju i odluku po reviziji u iznosu od po 97.500,00 dinara, ukupno iznos od 240.000,00 dinara, prema AT i TT.
Predsednik veća – sudija
Branislav Bosiljković, s.r.
Za tačnost otpravka
Zamenik upravitelja pisarnice
Milanka Ranković