Ustavni sud usvojio žalbu zbog odbijanja izvršenja pravnosnažnih presuda

Kratak pregled

Ustavni sud usvojio je ustavnu žalbu, utvrdivši povredu prava na pravično suđenje i imovinu. Nižestepeni sudovi su neosnovano odbili predlog za izvršenje pravnosnažnih presuda za naknadu zarade, pogrešno tumačeći da je sporazum o prestanku radnog odnosa ugasio potraživanje.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, Mr Milan Marković, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović i Predrag Ćetković, u postupku po ustavnoj žalbi Faika Islamovića iz Novog Pazara, selo Lukare, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi sa članom 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 9. juna 2010. godine, doneo je

O D L U K U

1. Usvaja se ustavna žalba Faika Islamovića izjavljena protiv rešenja Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 628/08 od 06. juna 2008. godine i rešenja Okružnog suda u Novom Pazaru Gž. 922/08 od 14. jula 2008. godine i utvrđuje da je podnosiocu ustavne žalbe povređeno pravo na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije i pravo na imovinu iz člana 58. stav 1. Ustava.

2. Poništava se rešenje Okružnog suda u Novom Pazaru Gž. 922/08 od 14. jula 2008. godine i određuje da Viši sud u Novom Pazaru ponovo odluči o žalbi izjavljenoj protiv rešenja Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 628/08 od 6. juna 2008. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. Faik Islamović iz Novog Pazara, selo Lukare, je 19. avgusta 2008. godine, preko punomoćnika Refije Garibović, advokata iz Novog Pazara, podneo Ustavnom sudu ustavnu žalbu zbog povrede prava na pravično suđenje i prava na imovinu, zajemčenih odredbama člana 32. stav 1. i člana 58. stav 1. Ustava Republike Srbije.

Podnosilac ustavne žalbe je naveo da je bio u radnom odnosu kod Društvenog preduzeća Savremena konfekcija „Raška“ iz Novog Pazara i da se "od 1. maja 1993. godine do prestanka radnog odnosa kada je proglašen tehnološkim viškom 15. decembra 2006. godine, nalazio na plaćenom odsustvu". Za vreme plaćenog odsustva podnosilac ustavne žalbe je više puta tužio poslodavca za naknadu zarade, a Opštinski sud u Novom Pazaru je doneo presude P1. 794/04 od 1. novembra 2004. godine, P1. 105/05 od 18. avgusta 2005. godine i P1. 428/06 od 15. juna 2006. godine, kojima je obavezao poslodavca na isplatu zaostalih garantovanih i minimalnih zarada. Poslodavac je 9. novembra 2006. godine zaključio sa zaposlenim, ovde podnosiocem ustavne žalbe, sporazum o regulisanju međusobnih prava i obaveza po osnovu rada, prema kome poslodavac na dan prestanka radnog odnosa zaposlenog nema dugovanja prema zaposlenom. Nakon privatizacije Društvenog preduzeća "Raška" veliki broj radnika, među kojima i podnosilac ustavne žalbe, zaključilo je sa novim vlasnikom preduzeća, 16. januara 2008. godine, vansudsko poravnanje radi isplate naknade zarade po osnovu plaćenog odsustva, koje je zbog neizvršenja obaveza od strane poslodavca raskinuto. Nakon raskida vansudskog poravnanja, podnosilac ustavne žalbe je 22. aprila 2008. godine podneo predlog Opštinskom sudu u Novom Pazaru za dozvolu izvršenja i Opštinski sud u Novom Pazaru je 23. aprila 2008. godine doneo rešenje o izvršenju I. 481/08. Postupajući po žalbi dužnika, Okružni sud u Novom Pazaru je rešenjem Gž. 616/08 od 28. maja 2008. godine žalbu izvršnog dužnika usvojio i ukinuo rešenje o izvršenju od 23. aprila 2008. godine i predmet vratio prvostepenom sudu na ponovni postupak i odluku. Opštinski sud u Novom Pazaru je u ponovnom postupku doneo osporeno rešenje I. 628/08 od 6. juna 2008. godine, kojim je predlog za izvršenje podnosioca ustavne žalbe odbio kao neosnovan. Nakon izjavljene žalbe podnosioca ustavne žalbe, Okružni sud u Novom Pazaru je doneo osporeno rešenje Gž. 922/08 od 14. jula 2008. godine kojim je žalbu podnosioca ustavne žalbe odbio kao neosnovanu, potvrdivši rešenje Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 628/08 od 6. juna 2008. godine.

Podnosilac ustavne žalbe je u ustavnoj žalbi naveo da su Opštinski i Okružni sud u Novom Pazaru neosnovano utvrdili da je potpisivanjem sporazuma o međusobnom regulisanju prava i obaveza po osnovu rada, dana 9. novembra 2006. godine, prebijen dug preduzeća prema podnosiocu ustavne žalbe i predložio da Ustavni sud poništi osporena rešenja i naloži da se izvrše pravosnažne presude na osnovu kojih je doneto rešenje o izvršenju I. 481/08 od 23. aprila 2008. godine. Podnosilac je istakao i zahtev za naknadu nematerijalne štete zbog povrede ustavnih prava i za naknadu troškova postupka pred Ustavnim sudom.

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama zahteva istaknutog u njoj, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno neko njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za donošenje odluke u ovom predmetu:

Opštinski sud u Novom Pazaru je 1. novembra 2004. godine doneo presudu P1. 794/04 kojom je usvojio tužbeni zahtev tužioca, ovde podnosioca ustavne žalbe, i obavezao tuženu DP Savremena konfekcija "Raška" Novi Pazar da tužiocu na ime garantovane zarade za period od 26. jula 2001. godine do 26. jula 2004. godine isplati iznose koji su navedeni u izreci presude, izvrši uplatu doprinosa za penzijsko-invalidsko osiguranje (PIO) kod nadležnog Fonda PIO za period od 1. maja 1993. godine do 26. jula 2004. godine, kao i troškova postupka u iznosu od 16.200,00 dinara. S obzirom na to da dužnik svoju obavezu nije dobrovoljno izvršio, podnosilac ustavne žalbe je 1. decembra 2004. godine podneo predlog za dozvolu izvršenja plenidbom novčanih sredstava sa računa dužnika, prodajom pokretnih stvari dužnika koje se zateknu u poslovnim objektima u sedištu dužnika u Novom Pazaru, kao i u drugim poslovnim objektima dužnika i prodajom nepokretnosti dužnika, na osnovu čega je Opštinski sud u Novom Pazaru doneo rešenje o izvršenju I. 1063/04 od 24. decembra 2004. godine.

Drugu presudu, P1. 105/05, na osnovu tužbenog zahteva tužioca, ovde podnosioca ustavne žalbe, Opštinski sud u Novom Pazaru je doneo 18. avgusta 2005. godine, kojom je usvojen tužbeni zahtev tužioca i tužena DP Savremena konfekcija "Raška" iz Novog Pazara obavezana da tužiocu na ime minimalne zarade izvrši isplatu mesečnih iznosa za period od 27. jula 2004. godine do juna 2005. godine, koji su navedeni u izreci presude, izvrši uplatu doprinosa za PIO kod nadležnog Fonda PIO za isti period, kao i troškova postupka u iznosu od 9.750,00 dinara. U istoj presudi je navedeno da je na osnovu ranije presude tuženi izvršio uplatu naknade zarade tužiocu za period od 26. jula 2001. godine do 26. jula 2004. godine, kao i doprinose kod nadležnog fonda PIO za isti period, ali ne i za naredni period. S obzirom na to da dužnik svoju obavezu ni po ovoj presudi nije dobrovoljno izvršio, podnosilac ustavne žalbe je 8. novembra 2005. godine podneo predlog za izvršenje, na osnovu koga je nadležni sud doneo rešenje o izvršenju I. 1269/05 od 27. decembra 2005. godine.

Treću presudu, P1. 428/06, na osnovu tužbenog zahteva podnosioca ustavne žalbe, Opštinski sud u Novom Pazaru je doneo 15. juna 2006. godine, kojom je usvojio tužbeni zahtev tužioca i tuženog DP Savremena konfekcija "Raška" iz Novog Pazara obavezao da izvrši isplatu tužiocu na ime minimalne zarade za period juli 2005. godine do maja 2006. godine, koji su navedeni u izreci presude, izvrši uplatu doprinosa za PIO kod nadležnog Fonda PIO za isti period, kao i troškova postupka u iznosu od 14.850,00 dinara. S obzirom na to da dužnik svoju obavezu nije dobrovoljno izvršio podnosilac ustavne žalbe je 12. septembra 2006. godine podneo predlog za izvršenje, na osnovu kojeg je doneto rešenje o izvršenju I. 1265/06 od 15. septembra 2006. godine.

Izvršni dužnik (preduzeće) i izvršni poverilac, ovde podnosilac ustavne žalbe, su 9. novembra 2006. godine zaključili sporazum o regulisanju međusobnih prava i obaveza po osnovu rada, u kome je (član 2. sporazuma) navedeno da izvršni dužnik na dan prestanka radnog odnosa zaposlenog (izvršnog poverioca) nema dugovanja prema zaposlenom.

Nakon privatizacije Društvenog preduzeća, podnosilac ustavne žalbe je 16. januara 2008. godine zaključio sa novim vlasnikom preduzeća vansudsko poravnanje radi isplate naknade zarade po osnovu plaćenog odsustva, koje je zbog neizvršenja obaveza od strane poslodavca raskinuto, nakon čega je podnosilac ustavne žalbe, 22. aprila 2008. godine, podneo predlog za izvršenje, a Opštinski sud u Novom Pazaru na osnovu toga doneo rešenje o izvršenju I. 481/08 od 23. aprila 2008. godine. Povodom žalbe punomoćnika izvršnog dužnika izjavljene protiv rešenja o izvršenju I. 481/08 od 23. aprila 2008. godine, Okružni sud u Novom Pazaru je doneo rešenje Gž. 616/08 od 28. maja 2008. godine, kojim je usvojio žalbu punomoćnika izvršnog dužnika i ukinuo rešenje Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 481/08 od 23. aprila 2008. godine, a predmet vratio istom sudu na ponovni postupak i odluku, obrazloživši da je predlog za izvršenje podnet 22. aprila 2008. godine, što znači nakon donošenja rešenja o prestanku radnog odnosa izvršnog poverioca, na osnovu zaključenog sporazuma o regulisanju međusobnih prava i obaveza po osnovu rada koji je potpisan 9. novembra 2006. godine, u kojem je konstatovano da izvršni poverilac prema izvršnom dužniku nema potraživanja po osnovu rada.

Opštinski sud u Novom Pazaru je, postupajući po primedbama Okružnog suda u Novom Pazaru izvršio uvid u sporazum o regulisanju međusobnih prava i obaveza po osnovu rada, koji je potpisan 9. novembra 2006. godine i rešenje o prestanku radnog odnosa broj 542-65/36 od 8. novembra 2006. godine i doneo osporeno rešenje I. 628/08 od 6. juna 2008. godine, kojim je predlog za izvršenje izvršnog poverioca, ovde podnosioca ustavne žalbe, odbijen kao neosnovan. Prvostepeni sud se u svom obrazloženju pozvao na odredbu člana 15. stav 1. tačka 8) Zakona o izvršnom postupku, prema kojoj se žalba protiv rešenja o izvršenju može izjaviti iz razloga koji sprečavju izvršenje, a naročito ako je potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle izvršnosti odluke ili pre toga, ali u vreme kad izvršni dužnik to nije mogao da istakne u postupku iz kog potiče izvršna isprava, odnosno ako je potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle zaključenog poravnanja.

Protiv rešenja I. 628/08 do 6. juna 2008. godine poverilac, ovde podnosilac ustavne žalbe, izjavio je 11. juna 2008. godine žalbu Okružnom sudu u Novom Pazaru, sa predlogom da taj sud preinači rešenje Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 628/08 od 6. juna 2008. godine i usvoji predlog izvršnog poverioca podnet protiv izvršnog dužnika. Postupajući po podnetoj žalbi, Okružni sud u Novom Pazaru je 14. jula 2008. godine doneo osporeno rešenje Gž. 922/08 kojim je odbio žalbu kao neosnovanu i potvrdio ožalbeno rešenje. Prema stanovištu Okružnog suda, pravilno je prvostepeni sud usvojio žalbu punomoćnika izvršnog dužnika i doneo rešenje kojim je odbio predlog za izvršenje kao neosnovan, uz pravilnu primenu odredaba člana 15. stav 1. tačka 8) Zakona o izvršnom postupku.

4. Za ocenu navoda i razloga ustavne žalbe sa stanovišta Ustavom zajemčenih prava na čiju se povredu podnosilac ustavne žalbe poziva, od značaja su sledeće odredbe zakona:

Zakonom o izvršnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 125/04) propisano je: da se žalba protiv rešenja o izvršenju može izjaviti iz razloga koji sprečavaju izvršenje, a naročito ako je potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle izvršnosti odluke ili pre toga, ali u vreme kad izvršni dužnik to nije mogao da istakne u postupku iz kog potiče izvršna isprava, odnosno ako je potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle zaključenja poravnanja (član 15. tačka 8)); da prvostepeni sud može, ako oceni da je osnovana, žalbu izršnog dužnika izjavljenu protiv rešenja o izvršenju u roku, usvojiti, ukinuti rešenje o izvršenju, obustaviti izršenje u celini ili delimično i ukinuti sprovedene radnje (član 19. stav 1.); da će sud po službenoj dužnosti obustaviti izvršenje ako se u toku izvršnog postupka, sve dok izvršenje ne bude sprovedeno, utvrdi da je potraživanje prestalo usled propasti predmeta izvršenja, smrti, odnosno prestanka stranke koja nema pravnog sledbenika, prebijanja potraživanja i iz drugih zakonom određenih razloga (član 68. stav 2).

5. Ocenjujući navode i razloge ustavne žalbe sa aspekta Ustavom zajemčenih prava na pravično suđenje i prava na imovinu, a polazeći od utvrđenog činjeničnog i pravnog stanja u vezi sa osporenim izvršnim postupkom, Ustavni sud je utvrdio da je podnosilac ustavne žalbe prema poslodavcu imao nesporno potraživanje po osnovu naknade zarade za vreme plaćenog odsustva, koje je utvrđeno pravosnažnim presudama Opštinskog suda u Novom Pazaru P1. 794/04 od 1. novembra 2004. godine, P1. 105/05 od 18. avgusta 2005. godine i P1. 428/06 od 15. juna 2006. godine. Pozivanje sudova u osporenim rešenjima na odredbu člana 15. stav 1. tačka 8) Zakona o izvršnom postupku, kao na relevantnu odredbu za tvrdnju da je podnosiocu ustavne žalbe prestalo izvršno potraživanje na osnovu sporazuma o regulisanju međusobnih prava i obaveza po osnovu rada koji je zaključen 9. novembra 2006. godine, a koji se ima upodobiti situaciji kada je poveriočevo potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle izvršnosti odluke, nije osnovano, budući da se podnosilac ustavne žalbe prihvatanjem socijalnog programa nije odrekao novčanih potraživanja koja su utvrđena pravosnažnim sudskim presudama. U sporazumu je konstatovano da u periodu koji nije označen, jer su mesta za njegovo navođenje ostala prazna, ne postoji dug preduzeća po osnovu neisplaćenih zarada prema zaposlenom (podnosiocu ustavne žalbe). Po oceni Ustavnog suda, na osnovu izjave podnosioca ustavne žalbe o nepostojanju duga preduzeća po osnovu neisplaćenih zarada (ne i naknade zarade) novembra 2006. godine, bez bližeg određenja konkretnog perioda na koji se odnosi, sudovi u izvršnom postupku nisu mogli izvesti validan zaključak da je na taj način prestalo potraživanje podnosioca ustavne žalbe iz izvršnih isprava – presuda P1. 794/04 od 1. novembra 2004. godine, P1. 105/05 od 18. avgusta 2005. godine i P1. 428/06 od 15. juna 2006. godine.

Ustavni sud je stoga ocenio da je podnosilac ustavne žalbe osporenim rešenjima kojima je njegov predlog za dozvolu izvršenja odbijen kao neosnovan, proizvoljno i bez osnova uskraćen za imovinu, koju predstavlja novčano potraživanje na ime neisplaćene naknade zarade, utvrđeno pravnosnažnim i izvršnim presudama Opštinskog suda u Novom Pazaru P1. 794/04 od 1. novembra 2004. godine, P1. 105/05 od 18. avgusta 2005. godine i P1. 428/06 od 15. juna 2006. godine. Na taj način je podnosiocu ustavne žalbe povređeno pravo na pravično suđenje zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava i pravo na imovinu zajemčeno odredbom člana 58. stav 1. Ustava. Ustavni sud je u svojim ranije donetim odlukama izrazio stav da svako novčano potraživanje dosuđeno pravosnažnom sudskom odlukom ulazi u imovinu poverioca, te da neizvršenje sudske odluke kojom je to potraživanje dosuđeno predstavlja povredu prava na mirno uživanje imovine (Vidi odluke Ustavnog suda: Už-1499/08 od 16. jula 2009. godine i Už-1145/08 od 13. maja 2010. godine).

6. Na osnovu izloženog i odredbe člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, broj 109/07), Ustavni sud je ustavnu žalbu usvojio, te utvrdio da su osporenim rešenjima donetim u izvršnom postupku povređena prava podnosioca ustavne žalbe na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava i na imovinu iz člana 58. stav 1. Ustava.

Ustavni sud je ocenio da su, u konkretnom slučaju, posledice učinjene povrede prava takve prirode da se mogu otkloniti samo poništajem osporenog drugostepenog rešenja, kako bi sada nadležan sud doneo novu odluku o žalbi podnosioca kao poverioca u izvršnom postupku.

U vezi zahteva podnosioca ustavne žalbe za naknadu troškova postupka pred Ustavnim sudom, Ustavni sud je ocenio da je takav zahtev bespredmetan, iz razloga što je odredbama člana 6. Zakona o Ustavnom sudu propisano da se u postupku pred Ustavnim sudom ne plaća taksa i da učesnici u postupku pred Sudom snose svoje troškove.

7. Polazeći od iznetog, Ustavni sud je na osnovu odredbe člana 45. tačka 9. Zakona o Ustavnom sudu, doneo Odluku.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Bosa Nenadić

Ustavni sud usvojio žalbu zbog odbijanja izvršenja pravnosnažnih presuda

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti