Odbijanje ustavne žalbe u sporu radi utvrđenja prava susvojine

Kratak pregled

Ustavni sud odbija kao neosnovanu ustavnu žalbu izjavljenu zbog povrede prava na imovinu. Sud je utvrdio da redovni sudovi nisu proizvoljno primenili pravo kada su odbili tužbeni zahtev za utvrđenje susvojine, jer podnosioci nisu dokazali pravni osnov sticanja.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
Už-1031/2008
21.10.2010.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Dragiša Slijepčević, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, u postupku po ustavnoj žalbi Društva za očuvanje srpskog folklora „Gradac“ iz Valjeva i Mešovitog preduzeća „Mlineks“ d.o.o. iz Valjeva, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 21. oktobra 2010. godine, doneo je

O D L U K U

Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Društva za očuvanje srpskog folklora „Gradac“ i Mešovitog preduzeća „Mlineks“ d.o.o. izjavljena protiv presude Opštinskog suda u Valjevu P. 1251/05 od 1. oktobra 2007. godine i presude Okružnog suda u Valjevu Gž. 135/08 od 24. jula 2008. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. Društvo za očuvanje srpskog folklora „Gradac“ iz Valjeva i Mešovito preduzeće „Mlineks“ d.o.o. iz Valjeva podneli su 25. avgusta 2008. godine, preko punomoćnika Radomira Spasojevića, advokata iz Valjeva, Ustavnom sudu ustavnu žalbu protiv presude Opštinskog suda u Valjevu P. 1251/05 od 1. oktobra 2007. godine i presude Okružnog suda u Valjevu Gž. 135/08 od 24. jula 2008. godine, zbog povrede prava na imovinu iz člana 58. Ustava Republike Srbije i načela ravnopravnosti svih oblika svojine iz člana 86. Ustava.

U ustavnoj žalbi je, pored ostalog, navedeno: da su tužioci tužbom tražili upis prava svojine, odnosno suvlasništva u skladu sa zakonskim propisima; da su u prvostepenom parničnom postupku pružili sve dokaze na okolnost sticanja prava svojine; da je tužilac prvog reda Društvo za očuvanje srpskog folklora „Gradac“ iz Valjeva udruženje građana, koje je kupovinom steklo pravo svojine na predmetnoj nepokretnosti; da je tužilac drugog reda Mešovito preduzeće „Mlineks“ d.o.o. iz Valjeva privatno preduzeće, koje je pravo svojine na predmetnoj nepokretnosti steklo izvršenjem ugovora o zajedničkom investiranju iz 1991. godine; da je osporenim presudama njihov tužbeni zahtev bez osnova pravnosnažno odbijen. Predložili su da Ustavni sud utvrdi povredu prava na imovinu iz člana 58. Ustava Republike Srbije i načela ravnopravnosti svih oblika svojine iz člana 86. Ustava.

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

Odredba člana 82. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, broj 109/07) je po svojoj sadržini istovetna odredbi člana 170. Ustava.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku izvršio uvid u spise predmeta Opštinskog suda u Valjevu P. 1251/05 i utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovoj ustavnosudskoj stvari:

Društvo za očuvanje srpskog folklora „Gradac“ iz Valjeva i Mešovito preduzeće „Mlineks“ d.o.o. iz Valjeva, ovde podnosioci ustavne žalbe, podneli su 19. novembra 2005. godine tužbu Opštinskom sudu u Valjevu protiv Opštine Valjevo radi utvrđenja prava svojine na nepokretnosti. Tužbeni zahtev su zasnovali na činjenici da na osnovu člana 9. stav 1. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa više ne postoji pravo korišćenja, već pravo svojine.

Opštinski sud u Valjevu je 1. oktobra 2007. godine doneo osporenu presudu P. 1251/05 kojom je, u stavu prvom izreke, odbio kao neosnovan tužbeni zahtev tužilaca Društva za očuvanje srpskog folklora „Gradac“ iz Valjeva i Mešovitog preduzeća „Mlineks“ d.o.o. iz Valjeva protiv tužene Opštine Valjevo, kojim je traženo da se utvrdi da su tužioci suvlasnici kuće - Parnog mlina, kućni broj 44 u zaseoku Gradac, na katastarskoj parceli broj 2678/1 KO Valjevo, i to tužilac prvog reda Društvo za očuvanje srpskog folklora „Gradac“ iz Valjeva, sa suvlasničkim udelom od jedne trećine, a tužilac drugog reda Mešovito preduzeće „Mlineks“ d.o.o. iz Valjeva, sa suvlasničkim udelom od dve trećine, što je tužena dužna priznati i trpeti upis prava suvlasništva tužilaca na navedenoj nepokretnosti, sa navedenim udelima u zemljišnoknjižnom ulošku broj 5692 KO Valjevo, a u stavu drugom izreke, obavezao tužioce da tuženoj plate troškove parničnog postupka u iznosu od 7.900,00 dinara. U obrazloženju osporene prvostepene presude je navedeno: da je uvidom u zemljišno knjižni uložak broj 5692 katastarske opštine Valjevo utvrđeno da su tužioci uknjiženi kao korisnici kuće - Parnog mlina, sa udelima od po jedne polovine i jedne trećine i da je uknjiženje prava korišćenja izvršeno po osnovu ugovora o zajedničkom investiranju od 12. decembra 1991. godine, aneksa ugovora Ov. 769/00, Fi. rešenja br. 289/00 i 2612/91 i rešenja Ministarstva unutrašnjih poslova broj 212-9/97 od 17. februara 1997. godine; da je sud izvršio uvid u ugovor o prenosu prava korišćenja osnovnih sredstava i objekata zvanih „Tadića mlin“ u Valjevu Ov. 3879/88 od 22. avgusta 1988. godine, u ugovor o prenosu prava korišćenja nepokretnosti tzv. „Tadića mlin“ u Valjevu Ov. 5691/91 od 31. maja 1991. godine i u aneks ugovora o osnivanju Preduzeća „Mlineks“ d.o.o. iz Valjeva Ov. 769/2000 od 8. marta 2000. godine; da tužioci nisu sudu pružili bilo koje druge dokaze u pogledu sticanja prava svojine, odnosno susvojine na predmetnoj nepokretnosti; da se ne može na osnovu samih izmena Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa tražiti promena svojinskog oblika, jer on ne predstavlja pravni osnov za sticanje svojine.

Tužioci su 29. oktobra 2007. godine podneli žalbu protiv presude Opštinskog suda u Valjevu P. 1251/05 od 1. oktobra 2007. godine zbog pogrešne primene materijalnog prava. U žalbi su naveli da je tužilac prvog reda stekao pravo svojine na predmetnoj nepokretnosti kupovinom, a tužilac drugog reda izvršenjem ugovora o zajedničkom investiranju.

Odlučujući o žalbi tužilaca, Okružni sud u Valjevu je 24. jula 2008. godine doneo osporenu presudu Gž. 135/08 kojom je odbio žalbu kao neosnovanu i potvrdio presudu Opštinskog suda u Valjevu P. 1251/05 od 1. oktobra 2007. godine. U obrazloženju osporene drugostepene presude je navedeno: da samo na osnovu činjenice da odredba člana 9. stav 1. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa ne govori o pravu korišćenja na nepokretnostima u društvenoj svojini ne znači da su tužioci po sili zakona stekli pravo svojine na predmetnim nepokretnostima; da tužioci u žalbi ističu da je tužilac prvog reda stekao pravo svojine kupovinom, a tužilac drugog reda izvršenjem ugovora o zajedničkom investiranju, ali da se prvostepena presuda ne pobija žalbom zbog pogrešno, odnosno nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja; da ako tužioci plediraju na pravo svojine, moraju dokazivati osnov sticanja.

4. Za ocenu navoda i razloga ustavne žalbe sa stanovišta Ustavom zajemčenih prava na čiju povredu se podnosioci ustavne žalbe pozivaju, relevantne su sledeće odredbe Ustava i zakona:

Odredbama člana 58. Ustava je utvrđeno: da se jemči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona (stav 1.); da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne (stav 2.); da se zakonom može ograničiti način korišćenja imovine (stav 3.); da je oduzimanje ili ograničenje imovine radi naplate poreza i drugih dažbina ili kazni, dozvoljeno samo u skladu sa zakonom (stav 4.).

Odredbama člana 86. Ustava je utvrđeno: da se jemči privatna zadružna i javna svojina, da je javna svojina državna svojina, svojina autonomne pokrajine i svojina jedinice lokalne samouprave, a da svi oblici svojine imaju jednaku pravnu zaštitu (stav 1.); da se postojeća društvena svojina pretvara u privatnu svojinu pod uslovima, na način i u rokovima predviđenim zakonom (stav 2.); da se sredstva iz javne svojine otuđuju na način i pod uslovima utvrđenim zakonom (stav 3.).

Odredbama Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa („Službeni list SFRJ“, br. 6/80 i 36/90, „Službeni list SRJ“, broj 29/96 i „Službeni glasnik RS“, broj 115/05) propisano je: da fizička i pravna lica mogu imati pravo svojine na stambenim zgradama, poslovnim zgradama, poslovnim prostorijama, poljoprivrednom zemljištu i drugim nepokretnostima, osim na prirodnim bogatstvima koja su u državnoj svojini, a da fizička i pravna lica mogu imati pravo svojine i na pojedinim dobrima u opštoj upotrebi i na gradskom građevinskom zemljištu, u skladu sa zakonom, kao i na šumama i šumskom zemljištu - u granicama utvrđenim zakonom (član 9. st. 1. i 2.); da se pravo svojine stiče po samom zakonu, na osnovu pravnog posla i nasleđivanjem, a da se pravo svojine stiče i odlukom državnog organa, na način i pod uslovima određenim zakonom (član 20. st. 1. i 2.).

Odredbom člana 220. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 125/04 i 111/09) propisano je da je svaka stranka dužna da iznese činjenice i predloži dokaze na kojima zasniva svoj zahtev ili kojim osporava navode i dokaze protivnika.

5. Ocenjujući navode i razloge iznete u ustavnoj žalbi sa stanovišta citiranih odredaba Ustava i zakona, Ustavni sud je utvrdio da osporenim presudama Opštinskog i Okružnog suda u Valjevu nije povređeno pravo podnosilaca ustavne žalbe na imovinu, niti načelo ravnopravnosti svih oblika svojine.

Navod o povredi prava na imovinu podnosioci ustavne žalbe zasnivaju na tome da su pravo svojine na nepokretnosti stekli kupovinom i izvršenjem ugovora o zajedničkom investiranju, te da su u prvostepenom postupku pružili sve dokaze na okolnost sticanja prava svojine. Međutim, Ustavni sud je uvidom u spise predmeta Opštinskog suda u Valjevu P. 1251/05 utvrdio da podnosioci ustavne žalbe nisu dostavili sudu ugovor o zajedničkom investiranju kao pravni osnov za sticanje prava svojine na nepokretnosti. Podnosioci ustavne žalbe su tužbeni zahtev zasnovali isključivo na činjenici da na osnovu navedenog člana 9. stav 1. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa više ne postoji pravo korišćenja, već samo pravo svojine, a na ugovor o kupoprodaji, odnosno o zajedničkom investiranju kao pravnom osnovu za sticanje prava svojine na nepokretnosti su se prvi put pozvali u žalbi protiv prvostepene presude. Međutim, podnosioci nisu prvostepenu presudu pobijali zbog pogrešno ili nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja, već samo zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Opštinski sud u Valjevu je u obrazloženju potvrđene prvostepene presude cenio sve izvedene dokaze, te je našao da tužbeni zahtev nije osnovan. Ustavni sud naglašava da odlučujući o ustavnoj žalbi ne može ocenjivati dokaze izvedene u parničnom postupku, niti preispitivati valjanost zaključaka redovnih sudova o pojedinim izvedenim dokazima, ukoliko iz razloga navedenih u ustavnoj žalbi ne proizlazi da je zaključivanje suda u osporenim sudskim odlukama bilo očigledno proizvoljno. Imajući u vidu navedeno, kao i činjenicu da u parničnom postupku stranka koja tvrdi da ima neko pravo, snosi teret dokazivanja činjenica koje su bitne za nastanak ili ostvarivanje tog prava, od kojih zavisi osnovanost tužbenog zahteva Ustavni sud nalazi da su sudovi u osporenim presudama pružili ustavnopravno prihvatljive razloge za odbijanje tužbenog zahteva podnosilaca ustavne žalbe.

Polazeći od izloženog, Ustavni sud je ocenio da osporenim presudama Opštinskog i Okružnog suda u Valjevu nije povređeno pravo podnosilaca ustavne žalbe na imovinu iz člana 58. Ustava, niti načelo ravnopravnosti svih oblika svojine iz člana 86. Ustava, te je ustavnu žalbu odbio kao neosnovanu, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu.

6. S obzirom na navedeno, Ustavni sud je, na osnovu odredbe člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Bosa Nenadić

Odbijanje ustavne žalbe u sporu radi utvrđenja prava susvojine

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti