Odluka Ustavnog suda o povredi prava na imovinu zbog odbijanja upisa

Kratak pregled

Ustavni sud usvojio je ustavnu žalbu privrednog društva, utvrdivši povredu prava na imovinu presudom Upravnog suda. Upravni sud je pogrešno primenio materijalno pravo prilikom ocene podobnosti isprava za upis prava korišćenja zemljišta i svojine na objektu, stečenih pre više decenija.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
Už-1038/2020
27.06.2024.
Beograd

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda Snežana Marković, predsednik Veća i sudije Miroslav Nikolić, dr Tijana Šurlan, Tatjana Đurkić, dr Milan Škulić, dr Nataša Plavšić, dr Tamaš Korhec (Korhecz Tam ás) i dr Vladan Petrov , članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi privrednog društva „P.“ d.o.o. Sremska Mitrovica, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi sa članom 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 27. juna 202 4. godine, doneo je

O D L U K U

1. Usvaja se ustavna žalba privrednog društva „P.“ d.o.o. Sremska Mitrovica i utvrđuje da je presudom Upravnog suda – Odeljenje u Novom Sadu U. 1 1118/17 od 15. novembra 2019. godine podnosiocu ustavne žalbe povređeno pravo na imovinu, iz člana 58. stav 1. Ustava Republike Srbije.

2. Poništava se presuda Upravnog suda – Odeljenje u Novom Sadu U. 11118/17 od 15. novembra 2019. godine i određuje se da isti sud donese novu odluku o tužbi podnosioca ustavne žalbe podnetoj protiv rešenja Republičkog geodetskog zavoda 07-3 broj 952-02-23-2443/2016 od 30. maja 2017. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. Privredno društvo „P.“ d.o.o. Sremska Mitrovica, preko punomoćnika M. P , advokata iz Sremske Mitrovice, podnelo je Ustavnom sudu, 22. januara 2020. godine, ustavnu žalbu protiv pojedinačnog ak ta navedenog u tački 1. izreke, zbog povrede prava na jednaku zaštitu prava i prava na imovinu, zajemčenih odredbama člana 3 6. stav 1. i člana 58. Ustava Republike Srbije.

U ustavnoj žalbi je navedeno: da je TP „V.“ iz Sremsk e Mitrovic e 1970. godine , u skladu sa ranije važećim propisima, zaključilo ugovor sa Zavod om za urbanizam i komunalnu izgradnju u Sremskoj Mitrovici na osnovu odredbe člana 9. stav 2. tada važećeg Zakona o uređivanju i davanju na korišćenje građevinskog zemljišta; da je zaključkom opštine Sremska Mitrovica iz 2000. godine, pored ostalih, priznat kao punovažan navedeni ugovor i data klauzula intabulandi; da je rešenjem Opštinskog suda u Sremskoj Mitrovici Dn. 1878/97 od 5. avgusta 1997. godine na parceli koja je predmet zahteva upisana državna svojina, korisnik opština Sremska Mitrovica, na osnovu odredaba Zakona o sredstvima u svojini Republike Srbije, a potom grad Sremska Mitrovica, na osnovu Zakona o javnoj svojini.

U ustavnoj žalbi je, takođe, navedeno da se Upravni sud u osporenoj presudi pozvao na odredbe Zakona o državnom premeru i katastru koje nisu merodavne za odlučivanje , da je podnosilac priložio sve dokaze za upis prava na objektu izgrađenom na spornoj parceli i da je na osnovu priloženih isprava omogućena pouzdana identifikacija tog objekta.

Ustavnom žalbom se predlaže da Ustavni sud utvrdi povredu označenih prava i poništi osporenu presudu Upravnog suda , kao i da utvrdi pravo podnosiocu na naknadu nematerijalne štete u opredeljenom iznosu.

2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je, u sprovedenom postupku, na osnovu uvida u osporen i akt , spise predmeta Republičkog geodetskog zavoda – Služba za katastar nepokretnosti Sremska Mitrovica broj 952-02-5-418/2014 i celokupnu dokumentaciju priloženu uz ustavnu žalbu, utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje:

3.1. Podnosilac ustavne žalbe je 26. maja 2014. godine podneo Republičkom geodetskom zavodu – Služba za katastar nepokretnosti Sremska Mitrovica zahtev da se upiše kao nosilac prava korišćenja na k.p. broj … KO Sremska Mitrovica u državnoj svojini, nosilac prava opština Sremska Mitrovica, kao i zahtev da se upiše kao vlasnik objekta - samoposluge izgrađene na navedenoj parceli.

Rešenjem prvostepenog organa od 23. avgusta 2016. godine odbijen je kao neosnovan zahtev podnosioca ustavne žalbe za upis prava korišćenja na k.p. broj … KO Sremska Mitrovica i za upis prava svojine na zgradi broj …, za koju nije poznata namena, izgrađenoj na toj parceli. U obrazloženju rešenja je konstatovano: da je taj organ, nakon uvida u priložene isprave, utvrdio da nisu podobne da se izvrši upis traženih promena, zbog čega je naloženo podnosiocu da otkloni nedostatke; da je podnosilac dostavio potvrdu o izvršenoj registraciji, ugovor o prodaji društvenog kapitala metodom javne aukcije od 12. decembra 2007. godine i ostalu dokumentaciju koja je bila prilagana Privrednom sudu u Sremskoj Mitrovici u pogledu pravnog sledbeništva privrednog društva „P.“ d.o.o. Sremska Mitrovica. Obrazlažući odluku o delu zahteva koji se odnosi na upis prava na k .p. broj … KO Sremska Mitrovica, prvostepeni organ je naveo da priložene isprave „ugovor i zaključak kojim se priznaje kao punovažan ugovor G655/1 od 21. decembra 1970. godine“ nisu podobne isprave na osnovu kojih se može izvršiti prenos prava korišćenja iz razloga što je na navedenoj parceli upisana javna svojina Grada Sremska Mitrovica. U vezi sa delom zahteva koji se odnosi na objekat, utvrđeno je da podnosilac zahteva, postupajući po nalogu tog organa, nije otklo nio „nedostatke u rešenju nadležnog opštinskog organa od 5. aprila 1983. godine “, budući da je tim rešenjem odobrena upotreba samoposluge „N .“ u ulici S. u Sremskoj Mitrovici, pod uslovom da se otklone u roku od 15 dana od dana kada je izvršen tehnički pregled nedostaci konstatovani u zapisniku od 1. aprila 1983. godine. Dalje je navedeno da navedena isprava ne sadrži podatke koje svaka isprava da bi bila podobna za upis mora da sadrži, a to su podaci iz lista nepokretnosti, koji se odnose na broj parcele, površinu i podatke o zgradama i drugim objektima, „u skladu sa članom 86. Zakona o državnom premeru i katastru („Službeni glasnik RS“, br. 72/09…96/15) , kao ni podatke koji su bili važeći u vreme donošenja rešenja, a to su podaci zemljišne knjig e Opštinskog suda u Sremskoj Mitrovici.“

Rešenjem Republičkog geodetskog zavoda 07-3 broj 952-02-23-2443/2016 od 30. maja 2017. godine odbijena je žalba podnosioca ustavne žalbe izjavljena protiv predmet nog rešenja prvostepenog organa. U obrazloženju rešenja drugostepenog organa je konstatovano : da je prvostepeni organ dopisom od 2. avgusta 2016. godine naložio podnosiocu ustavne žalbe da uredi zahtev tako što će dostaviti ugovor o kupovini privrednog društva „P .“ a.d. Sremska Mitorvica i druge isprave iz kojih se može utvrditi koje nepokretnosti čine predmet kupovine, kao i upotrebnu dozvolu izdatu u skladu sa važećim stanjem u bazi podataka katastra nepokrenosti ; da se na k.p. broj …/1 nalazi zgrada za koju nije poznata namena, označena brojem …, u pravnom statusu - objekat izgrađen bez odobrenja za gradnju, u državnoj svojini i da je grad Sremska Mitrovica upisan kao držalac objekta, sa udelom 1/1. Drugostepeni organ je ocenio da je pobijano rešenje zakonito i pravilno, pozivajući se na pdredbe člana 85. st. 1. i 2. i člana 86. stav 2. tačka 2) Zakona o državnom premeru i katastru („Službeni glasnik RS“, br. 72/09…47/17).

Osporenom presudom Upravnog suda – Odeljenje u Novom Sadu U. 11118/17 od 15. novembra 2019. godine odbijena je kao neosnovana tužba podnosioca ustavne žalbe podneta protiv konačnog rešenja Republičkog geodetskog zavoda. Upravni sud je prihvatio u svemu razloge drugostepenog organa za odbijanje žalbe podnosioca ustavne žalbe, a odluku o tužbi zasnovao je na odredbama Zakona o državnom premeru i katastru („Službeni glasnik RS“, br. 72/09 i 18/10), važećim na dan podnošenja predmetnog zahteva.

3.2. Ugovorom između Zavoda za urbanizam i komunalnu izgradnju u Sremskoj Mitrovici i TP „V .“ iz Sremske Mitrovice broj G 655/1 od 21. decembra 1970. godine, zaključen im na osnovu odredaba člana 9. stav 2. Zakona o uređivanju i davanju na korišćenje građevinskog zemljišta („Službeni glasnik SRS“, broj 32/68), člana 1. Odluke o ovlašćenju Zavoda za urbanizam i komunalnu izgradnju u Sremskoj Mitrovici za davanje građevinskog zemljišta u društvenoj svojini („Sremske novine-službeni deo“, broj 21/69) i člana 2. stav 1. i čl. 13. i 30. Odluke o uređivanju i davanju na korišćenje građevinskog zemljišta („Sremske novine-sl užbeni deo“, broj 21/69) utvrđena je obaveza investitora o učešću za uređivanje i komunalno opremanje građevinskog zemljišta za izgradnju samoposluge u naselju „S .“ u Sremskoj Mitrovici (član 1.). Zavod se obavezao da će investitoru zemljište sposobno za gradnju (uređeno i opremljeno) predati najkasnije do 30. juna 1973. godine (član 5.).

Rešenjem Sekretarijata za urbanizam i stambeno-komunalne poslove opštine Sremska Mitrovica od 29. marta 1982. godine odobrena je TRO „V.“ OOUR „M.“ uža lokacija za izgradnju samoposluge u ulici S. … u Sremskoj Mitrovici, na k.p. broj … KO Sremska Mitrovica, a pravnosnažnim rešenjem istog organa od 14. maja iste godine odobrena je tom pravnom licu izgradnja samoposluge na navedenoj parceli.

Pravnosnažnim rešenjem Komiteta za urbanizam i stambeno-komunalne poslove opštine Sremska Mitrovica od 5. aprila 1983. godine odobrena je TRO „V.“ OOUR „M.“ upotreba samoposluge „N.“ u ulici S. u Sremskoj Mitrovici, pod uslovima da se pre početka korišćenja objekta otklone nedostaci konstatovani zapisnikom MSUP Sremska Mitrovica i zapisnikom od 1. aprila 1983. godine. U obrazloženju rešenja je navedeno da utvrđeni nedostaci ne utiču bitno na početak rada objekta, pa je komisija predložila da se dozvola može izdati.

Rešenjem Sekretarijata za finansije – Odeljenje za razrez i naplatu prihoda opštine Sremska Mitrovica od 23. oktobra 1986. godine utvrđena je TRO „V .“ – OOUR „M.“, Sremska Mitrovica naknada za korišćenje građevinskog zemljišta za poslovni prostor i prostor u pomoćnim i privremenim objektima koji služe poslovnoj delatnosti od 740 dinara mesečno. U obrazloženju rešenja je navedeno da je TRO „V.“ – OOUR „M.“, Sremska Mitrovica izvestio taj organ da je samoposluga „N.“ u ulici S. … u Sremskoj Mitrovici počela sa radom u decembru 1985. godine.

Postupajući po predlogu TP „V.“– „P.“ od 15. juna 2000. godine, Izvršn i odbor Skupštine opštine Sremska Mitrovica doneo je zaključak od 7. decembra 2000. godine, kojim su prizna ti kao punovažn i ugovor i naveden i u zaključku, među kojima i ugovor broj G-655/3 od 7. decembra 1970. godine , zaključen između Zavoda za urbanizam i komunalnu izgradnju Sremska Mitrov ica i TP „V.“ iz Sremske Mitrovice. U zaključku je navedeno da opština Sremska Mitrovica dozvoljava uknjižbu prava korišćenja TP „V.“ holding Sremska Mitrovica, pored ostalog, na k.p. broj … KO Sremska Mitrovica u površini od 0.09.12 ha. Takođe je navedeno da će taj zaključak, zajedno sa ugovorima i ostalom potrebnom dokumentacijom služiti kao pravni osnov za provođenje kroz zemljišne knjige.

Prema izvodu iz zemljišne knjige od 22. septembra 2008. godine , na predmetnoj parceli je bila upisana državna svojina Republike Srbije , korisnik opština Sremska Mitrovica , a u izvodu iz privremenog lista nepokretnosti broj 20330 od 3. juna 2010. godine kao korisnik je označen grad Sremska Mitrovica.

4. Odredbama člana 58. Ustava, na čiju povredu se , pored ostalog, ukazuje u ustavnoj žalbi, utvrđeno je: da se jemči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona , da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne, da se zakonom može ograničiti način korišćenja imovine, da je oduzimanje ili ograničenje imovine radi naplate poreza i drugih dažbina ili kazni, dozvoljeno samo u skladu sa zakonom.

Za odlučivanje Ustavnog suda o predmetnoj ustavnoj žalbi od značaja su i sledeće odredbe zakona:

Odredbama Zakona o državnom premeru i katastru („Službeni glasnik RS“, br. 72/09…96/15), koji je bio na snazi na dan donošenja predmetnog rešenja prvostepenog organa, bilo je propisano: da su upisi u katastar nepokretnosti dozvoljeni samo protiv lica koje je u trenutku prijema zahteva za upis već upisano u katastar nepokretnosti kao imalac prava u pogledu kojeg se upis zahteva ili je predbeleženo kao imalac tog prava - upisani prethodnik (član 85. stav 1.); da se u pis dozvoljava i protiv lica koje nije upisani prethodnik, ako se uz zahtev prilože isprave kojima se dokazuje pravni kontinuitet između lica protiv kojeg se traži upis i upisanog prethodnika(član 85. stav 2.); da kad se vrši upis stvarnih prava na novoizgrađenom objektu ili na stanu stečenom ugovorom o otkupu stana u društvenoj, odnosno državnoj svojini, ne zahteva se postojanje upisanog prethodnika (član 85. stav 3.); da se up is u katastar nepokretnosti vrši na osnovu privatne ili javne isprave, koja je po sadržini i formi podobna za upis (član 86. stav 1.) ; da se za imaoca prava svojine na objektu upisuje, pored ostalih, graditelj kome je izdata građevinska i upotrebna dozvola (član 97. stav 1. tačka 3)).

Saglasno odredbama člana 86. stav 2. navedenog zakona, isprava za upis mora naročito da sadrži – mesto i datum sastavljanja, odnosno overe (tačka 1)), označenje nepokretnosti na koju se isprava odnosi prema podacima katastra nepokretnosti - katastarska opština, broj i površinu parcele, broj i površinu objekta, broj i površinu posebnog dela objekta (tačka 2)), prezime, ime i ime jednog roditelja, odnosno naziv, prebivalište, odnosno boravište, ili sedište i jedinstveni matični broj građana, odnosno matični broj upisanog prethodnika i lica u čiju korist se upis zahteva (tačka 3)).

Odredbom člana 86. stav 6. tačka 1) Zakona je predviđeno da, izuzetno od stava 2. ovog člana, isprava za upis nastala pre stupanja na snagu katastra nepokretnosti u katastarskoj opštini na koju se isprava odnosi, mora sadržati označenje nepokretnosti koja je predmet upisa i podatke o upisanom prethodniku i licu u čiju korist se zahteva upis, na n ačin koji omogućava njihovu pouzdanu identifikaciju.

Saglasno odredbi člana 78. stav 1. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o državnom premeru i katastru („Službeni glasnik RS“, broj 96/15) , prvostepeni postupci koji nisu okončani do dana stupanja na snagu ovog zakona završiće se po odredbama ovog zakona.

Odredbama Zakona o uređivanju i davanju na korišćenje građevinskog zemljišta („Službeni glasnik SRS“, broj 32/68) bilo je predviđeno: da se građevinsko zemljište daje na korišćenje na osnovu konkursa i da se u ređeno građevinsko zemljište može dati na korišćenje bez konkursa izuzetno za izgradnju objekata i uređaja koje odredi opštinska skupština (član 9.); da o pštinska skupština svojom odlukom propisuje uslove za davanje na korišćenje građevinskog zemljišta (član 10.) .

Odredbama Zakona o sredstvima u svojini Republike Srbije („Službeni glasnik RS“, br. 53/95…101/05) bilo je predviđeno: da su sredstva u državnoj svojini, pored ostalog sredstva koja su, u skladu sa zakonom, stečena odnosno koja steknu organi t eritorijalnih jedinica (član 1. stav 2. tačka 2)); da će se uknjižba nepokretnosti u javnoj knjizi o evidenciji nepokretnosti i prava na njima izvršiti na sledeći način - na nepokretnosti na kojoj je na dan stupanja na snagu ovog zakona kao nosilac prava u pogledu raspolaganja upisana Republika Srbija, opština, grad, odnosno grad Beograd, ili autonomna pokrajina, sud, odnosno drugi organ izvršiće, po službenoj dužnosti, upis državne svojine, kao vlasnik nepokretnosti upisaće se Republika Srbija, a kao korisnik upisaće se Republika Srbija, opština, grad, odnosno grad Beograd ili autonomna pokrajina, koji su u toj knjizi bili upisani kao nosilac prava u pogledu raspolaganja, odnosno korišćenja predmetne nepokretnosti (član 47. stav 6. tačka 1)).

Odredbama Zakona o teritorijalnoj organizaciji Republike Srbije („ Službeni glasnik RS“, br. 129/07…16) predviđeno je: da teritoriju opštine, grada i grada Beograda čine naseljena mesta, odnosno područja katastarskih opština koja ulaze u sastav ovih jedinica lokalne samouprave (član 3. stav 1.); da t eritorija grada može biti podeljena na gradske opštine (član 19. stav 1.); da se p odela grada na gradske opštine utvrđuje statutom grada, u skladu sa zakonom (član 19. stav 2.); da je Sremska Mitrovica jedan od g radova u Republici Srbiji (član 20.).

Članom 3. Statuta grada Sremske Mitrovice („ Službeni list grada Sremska Mitrovica“, broj 1/ 08) određeno je da t eritoriju Grada, utvrđenu zakonom, čine naseljena mesta, odnosno područja katastarskih opština koje ulaze u njen sastav, među kojima je i Sremska Mitrovica (20).

Prelaznim odredbama Zakona o javnoj svojini („Službeni glasnik RS“, br.72/11...153/20) predviđeno je: da nepokretnosti, pokretne stvari i druga sredstva koja su na dan stupanja na snagu tog z akona u državnoj svojini, postaju sredstva u javnoj svojini Republike Srbije ako zakonom nije drugačije određeno (član 72. stav 1. ); da se n a sredstvima iz stava 1. ovog člana, koja koristi jedinica lokalne samouprave uspostavlja pravo javne svojine jedinice lokalne samouprave, pod uslovima i na način propisan ovim zakonom (član 72. stav 3.) ; da se konstituisanje prava javne svojine na građevinskom zemljištu u državnoj svojini uređuje posebnim zakonom (čl an 75.) .

Saglasno odredbi člana 100. stav 1. Zakona o planiranju i izgradnji („ Službeni glasnik RS“, broj 72/09 ), jedinici lokalne samouprave, koja je upisana kao nosilac prava korišćenja na neizgrađenom i izgrađenom zemljištu u državnoj svojini u javnoj knjizi o evidenciji nepokretnosti i pravima na njima, danom stupanja na snagu ovog zakona prestaje pravo korišćenja na tim nepokretnostima i prelazi u pravo javne svojine u korist jedinice lokalne samouprave, bez naknade.

5. Podnosilac ustavne žalbe smatra da su isprave koje je priložio u toku predmetno g upravno g postupka podobne za upis prava korišćenja na k.p. broj … KO Sremska Mitrovica (dalje u tekstu: predmetna parcela) , kao i upis prava svojine na spornom objektu u njegovu korist , jer je omogućena pouzdana identifikacija tog objekta . Podnosilac, takođe, ističe da je osporena presuda zasnovana na odredbama Zakona o državnom premeru i katastru koje nisu merodavne za odlučivanje.

Ocenjujući ove navode sa stanovišta prava na imovinu , Ustavni sud najpre ukazuje da se garancije označenog prava iz člana 58. Ustava odnose na zaštitu postojeće imovine, odnosno potraživanja u vezi sa kojima podnosilac ima barem legitimna očekivanja da će steći delotvorno uživanje imovinskog prava (presuda Kopecký protiv Slovačke broj 44912/98 od 28. septembra 2004. godine, st. 45. do 52.).

5.1. Ocenjujući osnovanost ustavne žalbe u delu koji se odnos i na upis prava na predmetnoj parcel i, Ustavni sud je konstatovao da je odluka o odbijanju tog dela zahteva obrazložena time da ugovor broj G 655/1 od 21. decembra 1970. godine i zaključak Izvršnog odbora Skupštine opštine Sremska Mitrovica od 7. decembra 2000. godine nisu isprave podobne za upis prava korišćenja u smislu odredaba člana 85. st. 1. i 2. i člana 86. stav 2. tačka 2) Zakona o državnom premeru i katastru , budući da je u bazi podataka katastra nepokretnosti upisana javna svojina grada Sremska Mitrovica.

Ustavni sud je, polazeći od činjenica utvrđenih u ovom ustavnosudskom postupku, konstatovao da je korisnik predmetne parcel e bila opština Sremska Mitrovica , koja je zaključkom od 7. decembra 2000. godine priznala kao punovažan ugovor zaključen između Zavoda za urbanizam i komunalnu izgradnju Sremska Mitrovica i pravnog prethodnika podnosioca ustavne žalbe i dozvolila uknjižbu prava korišćenja na predmetnoj parceli u korist tog pravnog lica. Sud je, takođe, konstatovao da iz osporenog akta ne proizlazi da je ostalo nerazjašnjeno pitanje pravnog sledbeništva podnosioca ustavne žalbe sa pravnim licem kome je data na korišćenje predmetna parcela.

Iz navedenih odredaba zakona, po oceni Ustavnog suda, proizlazi da je skupština opštine svojom odlukom mogla da ovlasti drugo pravno lice za davanje građevinskog zemljišta u društvenoj svojini i da je propisivala uslove za davanje tog zemljišta na korišćenje. Stupanjem na snagu Zakona o sredstvima u svojini Republike Srbije uspostavljena je državna svojina na sredstvima kojima su raspolagale jedninice lokalne samouprave, koje su zadržale pravo korišćenja. Na građevinsko zemljište u javnoj svojini primenjuje se režim propisan Zakonom o planiranju i izgradnji, prema kome jedinica lokalne samouprave na dan stupanja na snagu tog z akona (11. septembar 2009. godine) stiče pravo javne svojine na neizgrađenom i izgrađenom građevinskom zemljištu na kojem je u tom trenutku bila nosilac prava korišćenja. Ovakav pristup zakonodavca znači da upis prava javne svojine na građevinskom zemljištu nema konstitutivno dejstvo, već je deklarativnog karaktera.

Ustavni sud je konstatovao da je Sremska Mitrovica stupanjem na snagu Zakona o teritorijalnoj organizaciji Republike Srbije iz 2007. godine dobila status grada, te je u katastru nepokretnosti na predmetnoj parceli upisano pravo korišćenja grada Sremska Mitrovica. Sud je imao u vidu da, saglasno odredbama Zakona o javnoj svojini, na stvarima koje pribavi gradska opština, pravo svojine stiče grad u čijem je sastavu gradska opština, a gradska opština ima pravo korišćenja (član 18. stav 3.). Međutim, budući da grad Sremska Mitrovica nije podeljen na gradske opštine, u katastru nepokretnosti je upisana javna svojina grada Sremska Mitrovica na predmetnoj parceli, koju je do tada koristila opština Sremska Mitrovica.

Polazeći od izloženog, a imajući u vidu da je navedeni upis promene izvršen na osnovu Zakona o javnoj svojini i Zakona o planiranju i izgradnji, U stavni sud je ocenio proizvoljnim stanovište upravnih organa i Upravnog suda da priložene isprave nisu podobne za upis prava na predmetnoj parceli u korist podnosioca, jer je u bazi podataka katastra nepokretnosti upisana javna svojina grada Sremska Mitrovica.

5.2. Ustavnom žalbom se , takođe, ukazuje na povredu prava na imovinu u vezi sa odlučivanjem o delu zahteva za upis prava svojine na objektu koji se nalazi na predmetnoj parceli . Iz predmetnog rešenja prvostepenog organa proizlazi da smetnju za upis predstavljaju nedostaci utvrđeni u rešenju nadležnog organa od 5. aprila 1983. godine, kojim je odobrena upotreba samoposluge „N.“ u ulici S. u Sremskoj Mitrovici . Pored toga, prvostepeni organ je ocenu da t o rešenje nije isprava podobna za upis „u skladu sa članom 86. Zakona o državnom premeru i katastru („Službeni glasnik RS“, br. 72/09…96/15)“, zasnovao na odredbi stava 2. tačka 2) tog zakona, navodeći, takođe, da ne sadrži „podatke zemljišne knjige Opštinskog suda u Sremskoj Mitrovici.“ Drugostepeni organ je preciz irao da navedena isprava ne ispunjava uslove iz stava 2. tačka 2) člana 86. Zakona o državnom premeru i katastru („Službeni glasnik RS“, br. 72/09…47/17), a Upravni sud se i u pogledu ovog dela zahteva pozvao na navedenu odredbu Zakona o državnom premeru i katastru koji je bio na snazi na dan podnošenja predmetnog zahteva .

Po nalaženju Ustavnog suda, odluka o predmetnom zahtevu podnosioca nije mogla biti doneta primenom odredaba Zakona o državnom premeru i katastru („Službeni glasnik RS“, br. 72/09 i 18/10), jer postupak po zahtevu nije bio okončan do dana stupanja na snagu Zakona o izmenama i dopunama Zakona o državnom premeru i katastru („Službeni glasnik RS“, broj 96/15), pa je morao biti okončan po odredbama t og zakona. Navedenim zakonom je ustanovljen izuzetak od primene stava 2. člana 86. Zakona o državnom premeru i katastru i uvažene su specifičnosti isprava za upis nastalih pre stupanja na snagu katastra nepokretnosti. U takvim ispravama nepokretnost koja je predmet upisa, podaci o upisanom prethodniku i licu u čiju korist se zahteva upis moraju biti označeni na način koji omogućava njihovu pouzdanu identifikaciju. Iako se drugostepeni organ pozvao na odredbe Zakona o državnom premeru i katastru koji je važio na dan donošenja rešenja tog organa, odluka o žalbi podnosioca zasnovana je na odredb ama člana 86. stav 2. tačka 2), umesto člana 86. stav 6. tačka 1) Zakon a o državnom premeru i katastru.

Imajući u vidu izloženo, Ustavni sud je našao da je odluka o ovom delu zahteva doneta primenom odredaba zakona koje nisu bile merodavne za odlučivanje, što je imalo za posledicu da se podobnost isprava za upis ceni po kriterijumima koji nisu važili za predmetne isprave. Ispitujući da li je takva primena materijalnog prava uticala na ostvarivanje prava podnosioca ustavne žalbe, Ustavni sud je konstatovao: da je rešenjima nadležnog organa od 29. marta i 14. maja 1982. godine odobrena pravnom prethodniku podnosioca uža lokacija, odnosno izgradnja samoposluge na predmetnoj parceli; da je rešenjem nadležnog organa od 23. oktobra 1986. godine utvrđena naknada za korišćenje građevinskog zemljišta za samoposlugu „N.“ u ulici S. … u Sremskoj Mitrovici. Polazeći od navedenog, a imajući u vidu da je u katastru nepkretnosti na predmetnoj parceli upisan samo jedan objekat, Ustavni sud ne smatra da bi primen a odredbe člana 86. stav 6. tačka 1) Zakona o državnom premeru i katastru („Službeni glasnik RS“, br. 72/09…96/15) dovela do iste ocene Upravnog suda o podobnosti priloženih isprava za upis prava na spornom objektu.

Ustavni sud je, takođe, konstatovao da je pravnosnažnim rešenjem Komiteta za urbanizam i stambeno-komunalne poslove opštine Sremska Mitrovica od 5. aprila 1983. godine dozvoljena upotreba upotreba samoposluge „N.“ na predmetnoj parceli, jer je ocenjeno da utvrđeni nedostaci ne utič u bitno na početak rada objekta. Budući da je odredbom člana 97. stav 1. tačka 3) Zakona o državnom premeru i katastru propisan da se za imaoca prava svojine na objektu upisuje graditelj kome su izdate građevinska i upotrebna dozvola, Ustavni sud je ocenio proizvoljnim zaključak Upravnog suda da naveden a isprava nije podobna za upis prava svojine podnosioca ustavne žalbe na spornom objektu .

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je ocenio da odluka o odbijanju predmetnog zahteva za upis prava na predmetnoj parceli i objektu koji je na toj parceli izgrađen predstavlja mešanje u pravo podnosioca ustavne žalbe na mirno uživanje imovine, koje nije izvršeno u skladu sa zakonom. Ustavni sud je u odlukama Už – 6763/2011 od 30. januara 2014. godine i Už – 5971/2012 od 5. novembra 2015. godine ocenio da takav zaključak ne stvara potrebu da se utvrdi da li je postignuta pravična ravnoteža između potreba od opšteg interesa zajednice, sa jedne strane i zahteva za zaštitu osnovnih prava pojedinca, sa druge strane, prihvatajući stanovište Evropskog suda za ljudska prava izraženo u presudi Iatridis protiv Grčke, broj 31107/96 od 25. marta 1999. godine, stav 58.

Ustavni sud je stoga utvrdio povredu prava na mirno uživanje imovine, zajemčenog članom 58. stav 1. Ustava i, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11, 18/13 – Odluka US, 40/15 – dr. zakon, 103/15, 10/23 i 92/23 ), usvojio ustavnu žalbu, odlučujući kao u tački 1. izreke.

6. Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 89. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, ocenio da se štetne posledice utvrđene povrede prava u konkretnom slučaju mogu otkloniti jedino poništavanjem presude Upravnog suda – Odeljenje u Novom Sadu U. 11118/17 od 15. novembra 2019. godine i određivanjem da isti sud donese novu odluk u o tužbi podnosioca ustavne žalbe podnetoj protiv rešenja Republičkog geodetskog zavoda 07-3 broj 952-02-23-2443/2016 od 30. maja 2017. godine, pa je odlučio kao u tački 2. izreke.

Budući da je usvojio ustavnu žalbu i poništio osporeni akt, Ustavni sud nije razmatrao navode ustavne žalbe kojima podnosilac ukazuje na povredu prava na jednaku zaštitu prava, garantovanog članom 36. stav 1. Ustava.

U vezi sa zahtevom podnosioca ustavne žalbe za naknadu nematerijalne štete, Ustavni sud nalazi da utvrđivanje povrede prava na imovinu i poništavanje osporenog akta predstavljaju adekvatan vid pravičnog zadovoljenja podnosioca ustavne žalbe.

7. Na osnovu svega izloženog i odredaba 42b stav 1. tačka 1) i člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu , Ustavni s ud je doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

Snežana Marković, s.r.

Odluka Ustavnog suda o povredi prava na imovinu zbog odbijanja upisa

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti