Povreda prava na pravično suđenje u sporu o nedopuštenosti izvršenja

Kratak pregled

Ustavni sud usvaja žalbu i utvrđuje povredu prava na pravično suđenje, poništavajući presudu Apelacionog suda. Sud je proizvoljno primenio pravo ignorišući zakonsku pretpostavku o zajedničkoj svojini supružnika na imovini stečenoj u braku, čak i kada je upisana na ime samo jednog.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda Snežana Marković, predsednik Veća i sudije Miroslav Nikolić, dr Tijana Šurlan, Tatjana Đurkić, dr Milan Škulić, Lidija Đukić, dr Nataša Plavšić i dr Tamaš Korhec ( Korhecz Tamás), članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi L. P . iz Pančeva, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi sa članom 170. Ustava Republike S rbije, na sednici Veća održanoj 3. novembra 2022. godine, doneo je

O D L U K U

1. Usvaja se ustavna žalba L . P . i utvrđuje da je presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž. 4713/19 od 28. avgusta 2019. godine povređeno pravo podnositeljke ustavne žalbe na pravično suđenje, zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije.

2. Poništava se presuda Apelacionog suda u Beogradu Gž. 4713/19 od 28. avgusta 2019. godine i određuje da isti sud ponovo odluči o žalbi podnositeljke ustavne žalbe podnetoj protiv presude Osnovnog suda u Pančevu P . 842/16 od 24. decembra 2018. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. L. P . iz Pančeva podnela je Ustavnom sudu, 17. oktobra 2019. godine, preko punomoćnika A . M, advokata iz Beograda , ustavnu žalbu protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž. 4713/19 od 28. avgusta 2019. godine, zbog povrede prava na pravično suđenje i prava na imovinu, zajemčenih odredbama člana 32. stav 1. i člana 58. stav 1. Ustava Republike Srbije .

Ustavnom žalbom osporava se presuda Apelacionog suda u Beogradu Gž. 4713/19 od 28. avgusta 2019. godine kojom je pravnosnažno odbijen tužbeni zahtev podnositeljke radi proglašenja nedopuštenosti izvršenja na nepokretnosti, za koju podnositeljka tvrdi da predstavlja zajedničku bračnu imovinu nje i njenog supružnika koji je imao svojstvo izvršnog dužnika u izvršnom postupku u kojem je određeno izvršenje na predmetnoj nepokretnosti.

Tvrdnja podnositeljke o povredi ustavnih prava zasniva se na tome da Apelacioni sud u Beogradu u osporenoj presudi nije pravilno primenio relavantnu odredbu člana 176. stav 2. Porodičnog zakona, odnosno zanemario je da imovina stečena doprinosom supružnika u braku podpada pod poseban zakonksi režim; da navedena zakonska odredba nesporno priznaje pravo svojine i supružniku koji nije upisan u katastru nepokretnosti, kada se radi o imovini koju su supružnici stekli radom u toku trajanja zajednice života u braku, a u parničnom postupku je nesporno utvrđeno da je sporna nepokretnost stečena u toku tra janja zajednice života u braku podnositeljke i izvršnog dužnika; da je Apelacioni sud u Beogradu zauzeo pravni stav da je podnositeljka trebala da izvrši upis zabeležbe zajedničke svojine u katastru nepokr etnosti, a koji pravni stav je, po navodima podnositeljke, u suprotnosti sa odredbom člana 176. stav 2. Porodičnog zakona.

Podnositeljka ustavne žalbe je t ražila da Ustavni sud usvoji ustavnu žalbu, utvrdi povredu navedenih ustavnih prava i poništi osporenu drugostepenu presudu.

2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu. Postupak po ustavnoj žalbi se, u smislu člana 175. stav 3. Ustava, uređuje zakonom.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama zahteva istaknutog u njoj, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je izvršio uvid u ustavnu žalbu i dokumentaciju priloženu uz nju , te je utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje:

Tužilja L. P, ovde podnositeljka ustavne žalbe, podnela je tužbu Osnovnom sudu u Pančevu protiv tuženog B. M, radi proglašenja nedopuštenosti izvršenja na porodičnom-stambenom objektu na katastarskoj parceli …/4 KO Pančevo u Pančevu (u daljem tekstu: sporna nepokretnost).

Osnovni sud u Pančevu je presudom P. 842/16 od 24. decembra 2018. godine odbio kao neosnovan tužbeni zahtev podnositeljke ustavne žalbe.

Apelacioni sud u Beogradu je osporenom presudom Gž. 4713/19 od 28. avgusta 2019. godine potvrdio prvostepenu presudu. U obrazloženju osporene presude je navedeno: da je pravnosnažnom presudom zbog propuštanja obavezan tuženi P . P, supružnik podnositeljke, da tužiocu B. M . isplati novčani iznos od 80.000 evra; da je B . M . kao izvršni poverilac podneo predlog za izvršenje, na osnovu navedene izvršne isprave, Osnovnom sudu u Pančevu protiv P . P . kao izvršnog dužnika, radi namirenja novčanog potr aživanja, i to određenjem izvršenja na spornoj nepokretnosti; da je Osnovni sud u Pančevu dozvolio predloženo izvršenje rešenjem I. 1749/15 od 30. jula 2015. godine; da je podnositeljka ustavne žalbe kao treće lice podnela prigovor radi utvrđenja nedopuštenosti iz vršenja na spornoj nepokretnosti i da je Osnovni sud u Pančevu rešenjem I-1749/15 od 20. maja 2016. godine usvojio prigovor i uputio podnositeljku da podnese tužbu protiv izvršnog poverioca B . M, radi utvrđenja nedopuštenosti izvršenja na spornoj nepokretnosti; da tuženi nije imao obavezu da ispituje da li se sporna nepokretnost, koja je u javnim knjigama upisana kao vlasništvo supruga tužilje , nalazi u režimu zajedničke imovine bračnih drugova, a koja zakonska garancija je propisana članom 63. Zakona o državnom premeru i katastru, prema kojem su podaci o nepokretnostima upisani u katastar nepokretnosti istiniti i pouzdani i da niko ne može snositi šte tne posledice zbog tog pouzdanja; da bi , saglasno tome , proglašenje nedopuštenosti izvršenja na spo rnoj nepokretnosti za tuženog, kao izvršnog poverioca, svakako predstavljalo štetnu posledicu, a koju isti ne može trpeti kao izvršni poverilac koji se u izvršnom postupku namiruje iz nepokretnosti na kojoj je izvršni dužnik bio upisan kao isključivi vlasnik sporne nepokretnosti; da je tuženi stekao pravo svojine na spornoj nepokretnosti na osnovu člana 20. stav 2. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa , i to na osnovu zaključka o Osnovnog suda u Pančevu od 14.06.2016. godine o predaji sporne nepokretnosti; da je kod fikcije da se kod zajedničke imovine supružnika smatra da je upis izvršen na ime oba supružnika i kad je izvršen na ime samo jednog od njih, osim ako nakon upisa nije zaključen pismeni sporazum supružnika o deobi zajedničke imovine, odnosno bračni ugovor, ili je o pravima supružnika na nepokretnosti, odlučivao sud, u smislu člana 176. stav 2. Porodičnog zakona („Službeni glasnik PC“, br. 18/05), bilo neophodno da se u katastru nepokretnosti izvrši zabeležba o zajedničkoj svojini na imovini i načinu upravljanja i raspolaganja zajedničkom imovinom, te trećim licima jasno stavi do znanja da se radi o stvari u zajedničkoj svojini , jer u suprotnom gubi smisao pravilo da niko ne može snositi štetne posledice zbog pouzdanja u istinitost i pouzdanost podataka o nepokretnostima upisanim u katastar nepokretnosti, saglasno članu 63. Zakona o državnom premeru i katastru; da, u konkretnom slučaju, tuženi, niti sud koji je s provodio postupak izvršenja nisu znali, niti su mogli znati da se eventualno radi o nepokretnosti u zajedničkoj svojini tužilje i njenog supruga, jer takvog upisa u javnim knjigama nije bilo; da , sa druge strane, kako se brak, kao zajednica života, zasniva na obostranom poštovanju, razumevanju i pomaganju, proizilazio bi osnovan zaključak da tužilji, u konkretnom slučaju, nije mogla ostati nepoznata činjenica o postojanju predmetnog potraživanja tuženog; da je sporna nepokretnost stečena u toku braka tužilje i njenog supruga, da je suprug tužilje pozajmio novac za poslovanje mlekare, čiji je osnivač bio i prihodi od iste korišćeni su za potrebe porodične zajednice, te podnositeljki nije moglo ostati nepoznato da je njen suprug pozajmio novac od ovde tuženog; da za obaveze koje jedan supružnik, u konkretnom slučaju, suprug tužilje ima prema trećim licima, odgovaraju podnositeljka i njen suprug solidarno, u smislu odredaba člana 187. stav 1. Porodičnog zakona, koji propisuje da za obaveze preuzete radi podmirenja potreba zajedničkog života u braku, kao i za obaveze koje po zakonu terete oba supružnika odgovaraju supružnici solidarno svojom zajedničkom i posebnom imovinom.

4. Odredbom člana 32. stav 1. Ustava utvrđeno je da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.

Odredbama Porodičnog zakona („Službeni glasnik RS“, br. 18/05 i 72/11) je propisano: da imovina koju su supružnici stekli radom u toku trajanja zajednice života u braku predstavlja njihovu zajedničku imovinu (član 171. stav 1.); da zajedničkom imovinom supružnici upravljaju i raspolažu zajednički i sporazumno, da se smatra da poslove redovnog upravljanja supružnik uvek preduzima uz saglasnost drugog supružnika, da supružnik ne može raspolagati svojim udelom u zajedničkoj imovini niti ga može opteretiti pravnim poslom među živima (član 174.); da se smatra da su supružnici izvršili deobu zajedničke imovine ako su u javni registar prava na nepokretnostima upisana oba supružnika kao suvlasnici na opredeljenim udelima, da se smatra da je upis izvršen na ime oba supružnika i kada je izvršen na ime samo jednog od njih, osim ako nakon upisa nije zaključen pismeni sporazum supružnika o deobi zajedničke imovine odnosno bračni ugovor, ili je o pravima supružnika na nepokretnosti odlučivao sud ( član 176.).

Odredbama člana 50. Zakona o izvršenju i obezbeđenju iz 2011. godine („Službeni glasnik RS“, br. 31/11, 99/11-dr. zakon, 109/13-Odluka US, 55/14 i 139/14), koji je bio merodavan u konkretnom slučaju, bilo je propisano: da lice koje tvrdi da u pogledu predmeta izvršenja ima pravo koje sprečava izvršenje, može sve do okončanja izvršnog postupka da izjavi prigovor sudiji, kojim traži da se izvršenje na tom predmetu proglasi nedopuštenim, da ako izvršitelj sprovodi izvršenje, sudija prigovor dostavlja i njemu (stav 1.); da sudija može tokom celog postupka treće lice, čije pravo oceni verovatnim, a koje je izvršni poverilac osporio ili se o njemu nije izjasnio, rešenjem da, uputi da u roku od 15 dana od dana dostavljanja rešenja protiv izvršnog poverioca, pokrene parnični postupak radi proglašenja da je izvršenje na tom predmetu nedopušteno (stav 4.); da izvršni dužnik koji osporava pravo trećem licu mora da bude obuhvaćen tužbom iz stava 4. ovog člana i s matra se da izvršni dužnik trećem licu osporava pravo ako se o prigovoru trećeg lica ne izjasni u roku propisanom u stavu 2. ovog člana (stav 5.); da podnošenje prigovora iz stava 1. ovog člana i pokretanje postupka iz st. 4. i 5. ovog člana ne sprečava izvršenje (stav 7.).

Odredbom člana 63. Zakona o državnom premeru i katastru („ Službeni glasnik RS“, br. 72/09, 18/10, 65/13, 15/15-Odluka US, 96/15, 47/17-autentično tumačenje, 113/17-dr. zakon, 27/18-dr. zakon, 41/18-dr. zakon i 9/20 – dr. zakon) je pr opisano da su podaci o nepokretnostima upisani u katastar nepokretnosti istiniti i pouzdani i niko ne može snositi štetne posledice zbog tog pouzdanja.

5. Razmatrajući ustavnu žalbu sa aspekta istaknute povrede prava na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava, Ustavni sud pre svega naglašava da je pravilnu primenu merodavnog prava nadležan da ceni instancioni (viši) sud, u zakonom propisanom postupku kontrole zakonitosti odluka nižestepenih sudova. Ustavni sud nije nadležan da ocenjuje pravilnost činjeničnih i pravnih zaključaka redovnih sudova, osim u slučaju kada je primena merodavnog materijalnog i/ili procesnog prava bila očigledno proizvoljna, odnosno arbitrerna na štetu podnosioca ustavne žalbe, što može dovesti do povrede Ustavom zajemčenog prava na pravično suđenje. Stoga je Ustavni sud, u određenim situacijama, koje prvenstveno zavise od konkretnih okolnosti slučaja i utemeljenosti iznetih ustavnopravnih razloga u ustavnoj žalbi, nadležan da ceni povredu prava iz člana 32. stav 1. Ustava i sa stanovišta primene materijalnog odnosno procesnog prava.

Ustavni sud najpre ukazuje da je podnositeljka ustavne žalbe , kao tužilja, podnela tu žbu radi proglašenja nedopuštenosti izvršenja na spornoj nepokretnosti, za koju je u parničnom postupku utvrđeno da predstavlja zajedničku bračnu imovinu nje i njenog supružnika koji je imao svojstvo izvršnog dužnika u izvršnom postupku u kojem je odr eđeno izvršenje na nepokretnosti, a koji tužbeni zahtev je pravnosnažno odbijen.

Ustavni sud zatim ukazuje da je parnični postupak radi proglašenja nedopuštenosti izvršenja na predmetu izvršenja specifičan parnični postupak koji proizlazi iz izvršnog postupka , u toj vrsti postupka tužilac je treće lice u izvršnom postupku koje tvrdi da ima pravo na predmetu izvršenja koje sprečava izvršenje, a tuženi je izvršni poverilac u izvršnom postupku koji je osporio navedeno pravo. Stoga su u ovoj vrsti postupka merodavne odredbe člana 50. Zakona o izvršenju i obezbeđenju iz 2011. godine, kojima je bilo propisano da lice koje tvrdi da u pogledu predmeta izvršenja ima pravo koje sprečava izvršenje, može sve do okončanja izvršnog postupka da izjavi prigovor sudiji, kojim traži da se izvršenje na tom predmetu proglasi nedopuštenim (stav 1.) i da sudija može tokom celog postupka treće lice čije pravo oceni verovatnim da uputi da protiv izvršnog poverioca, pokrene parnični postupak radi proglašenja da je izvršenje na tom predmetu nedopušteno (stav 4.). Znači, treće lice je moglo svoje pravo da ostvari u samom izvršnom postupku putem podnošenja prigovora , radi proglašenja nedopuštenosti izvršenja na predmetu izvršenja ili u parničnom postupku putem podnošenja t užbe radi proglašenja nedopuštenosti izvršenja, kao što je slučaj u konkretnom predmetu. Navedene zakonske odredbe su određivale pravno relavantnu činjenicu koja se utvrđivala u ovoj vrsti parničnog postupka, a to je utvrđenje prava na strani trećeg lica, tužioca u parničnom postupku, u pogledu predmeta izvršenja koje sprečava izvršenje na tom predmetu izvršenja. U parničnom postupku radi utvrđenja nedozvoljenosti izvršenja na predmetu izvršenja ne utvrđuje se nezakonit ili nepravilan rada organa izvršnog postupka, niti se utvrđuje nezakonito ili nesavesno postupanje stranaka i učesnika u postupku (izvršnog poverioca, izvršnog dužnika i trećeg lica).

U konkretnom slu čaju, tuženi u parničnom postupku – izvršni poverilac u izvršnom postupku, podneo je predlog za izvršenje Osnovnom sudu u Pančevu, radi na namirenja novčanog potraživanja na spornoj nepokretnosti, koja je u katastru nepokretnosti bila upisana kao svojina supružnika podnositeljke ustavne žalbe. Za određenje izvršenja na nepokretnosti od pravnog značaja je odredba člana 105. stav 1. Zakona o izvršenju i obezbeđenju iz 2011. godine, kojom je bilo propisano da je uz predlog za izvršenje potrebno da izvršni poverilac podnese izvod iz javne knjige, kao dokaz o tome da je nepokretnost upisana kao svojina izvršnog dužnika. Dakle, izvršni poverilac je imao samo zakonsku obavezu da podnese izvod iz javne knjige kao dokaz o tome da je nepokretnost upisana kao svojina izvršnog dužnika, ali nije imao obavezu da dokazuje ko je stvarno vlasnik nepokretnosti ili da li se nepokretnost nalazi u režimu zajedničke bračne imovine, niti je izvršni dužnik mogao to da ističe , kao zakonski razlog , u prigovoru protiv rešenja o izvršenju. Na taj način se u odnosu na izvršnog poverioca koji je tražio izvršenje na nepokretnosti , kroz navedenu izvršnu odredbu, primenjivalo pravilo iz odredbe člana 63. Zakona o državnom premeru i katastru da su podaci o nepokretnostima upisani u katastar nepokretnosti istiniti i pouzdani i niko ne može snositi štetne posledice zbog tog pouzdanja. Na osnovu podnetog izvoda, uz ispunjenje drugih zakonskih uslova, u konkretnom slučaju određeno i sprovedeno je izvršenje na spornoj nepokretnosti u korist izvršnog poverioca, tuženog u parničnom postupku.

Sa druge strane, Zakon o izvršenju i obezbeđenju iz 2011. godine dao je pravo licu (trećem licu) koje je tvrdi lo da u pogledu predmeta izvršenja ima pravo koje sprečava izvršenje da izjavi prigovor sudiji, odnosno da podnese parničnu tužbu , kojim traži da se izvršenje na tom predmetu proglasi nedopuštenim, ne ograničavajući navedenu zakonsku odredbu na određeni predmet izvršenja ili na određeno pravo koje sprečeva izvršenje, što znači da je to pravo moglo biti obligaciono ili stvarno pravo, kao i pravo koje nije upisano u javne knjige (pravo zajedničke bračne svojine) . Dakle, navedeni izvršni zakon je dozvolio procesnu mogućnost da izvršni poverilac koji je tražio izvršenje na nepokretnosti i koji je postupio u smislu odredbe člana 105. stav 1. Zakona o izvršenju i obezbeđenju iz 2011. godine, trpi štetne posledice u smislu nemogućnosti ili obustave izvršenja na nepokretnosti, u slučaju uspešnosti tužbe trećeg lica radi proglašenje nedopuštenosti izvršenja na predmetu izvršenja, odnosno dokazivanja da u pogledu predmeta izvršenja ima pravo koje sprečava izvršenje. U konkretnom slučaju , podnositeljka je kao treće lic e iz izvršnog postupka upućena na parnični postupak radi utvrđenja nedopuštenosti na spornoj nepokretnosti, sa tvrdnjom da sporna nepokretnost predstavlja zajedničku bračnu imovinu. Pravo zajedničke svojine stečene u toku trajanja zajednice života u braku, kao što je ovde slučaj, potpada pod posebni zakonski režim. Posebnost bračne tekovine ogleda se u tome što se u odnosu na ovaj pravni institut primenjuje zakonska pretpostavka iz člana 176. stav 2. Porodičnog zakona, prema kojoj se smatra da je upis izvršen na ime oba supružnika i kada je izvršen na ime samo jednog od njih, osim ako nakon upisa nije zaključen pismeni sporazum supružnika o deobi zajedničke imovine, odnosno bračni ugovor, ili je o pravima supružnika na nepokretnosti odlučivao sud. Ustavni sud napominje da je već odlučivao u sličnim situacijama kada redovni sudovi nisu navodili, niti primenili navedenu odredbu Porodičnog zakona, nalazeći da je takvo postupanje sudova dovodilo u sumnju pravičnost tih parničn ih postup aka u celini (videti odluke Ustavnog suda Už-570/2012 od 27. novembra 2014. godine, Už-8791/2013 od 5. novembra 2015. godine i Už-8149/2013 od 24. novembra 2016. godine, dostupno preko internet stranice: www.ustavni.sud.rs). Ustavni sud posebno ukazuje na Odluku Už-1947/2013 od 14. aprila 2016. godine (www.ustavni.sud.rs), u kojoj je utvrđeno ustavnopravno neprihvatljivo nepostupanje izvršnog suda u postupku po prigovoru radi proglašenja nedopuštenosti izvršenja na predmetu izvršenja, zb og neprimenjivanje navedene odredbe P orodičnog zakona.

Ustavni sud je stoga ocenio da je ustavnopravno neprihvatljivo pravno stanovište parničnog suda da proglašenje nedopuštenosti izvršenja na spornoj nepokretnosti za tuženog, kao izvršnog poverioca, predstavlja štetnu posledicu, a koju isti ne može trpeti kao izvršni poverilac koji se u izvršnom postupku namiruje iz nepokretnosti na kojoj je izvršni dužnik bio upisan kao isključivi vlasnik sporne nepokretnosti

Ustavni sud, dalje ocenjuje, da je ustavnopravno neprihvatlji vo pravno stanovište da je bilo neophodno da se u katastru nepokretnosti izvrši upis zabeležbe o zajedničkoj svojini na imovini, te da se trećim licima jasno stavi do znanja da se radi o stvari u zajedničkoj svojini, s obzirom na to da Zakon o izvršenju i obezbeđenju iz 2011. godine nije propisivao navedeno kao pretpostavku za podnošenje i uspešnost tužbe radi proglašenja nedopuštenosti izvršenja na nepokretnosti koja predstavlja zajedničku bračnu imovinu, niti je takvu obavezu podnositeljka imala u skladu sa odredbama Porodičnog zakona.

U vezi sa pravnim stanovištem parničnog suda da nije mogla ostati nepoznata činjenica o postojanju predmetnog potraživanja supružnika podnositeljke prema tuženom, Ustavni sud ukazuje da je u predmetnom parničnom postupku odlučivano o dopuštenosti izvršenja na spornoj nepokretnosti kao predmetu izvršenja, a ne o samom potraživanju , odnosno obavezi izmi renja potraživanja prema tuženom, kao i da navedena činjenica nije od pravnog značaja za podnošenje i uspešnost tužbe radi proglašenja nedopuštenosti izvršenja na predmetu izvršenja .

U vezi sa pozivanjem parničnog suda na odredbe člana 187. stav 1. Porodičnog zakona koji propisuje da za obaveze preuzete radi podmirenja potreba zajedničkog života u braku, kao i za obaveze koje po zakonu terete oba supružnika odgovaraju supružnici solidarno svojom zajedničkom i posebnom imovinom, Ustavni sud ponovo ukazuje da je u konkretnom slučaju u pitanju parnični postupak koji proizlazi iz izvršnog postupka, tako da je za određenje na kojoj nepokretnosti kao predmetu izvršenja može da se odredi izvršenje od pravnog značaja Zakon o izvršenju i obezbeđenju iz 2011. godine, kojim je bilo propisano da se izvršenje moglo sprovesti na nepokretnosti koja je u isključivoj svojini izvršnog dužnika (član 105. stav 1.) ili ako je nepokretnost u susvojini izvršnog dužnika, izvršenje se određivalo na idealnom delu nepokretnosti na kojoj je izvršni dužnik suvlasnik (član 106. stav 1.), a ne na nepokretnosti koje je u režimu zajedničke svojine (osim ako to nije određeno samom izvršnom ispravom). Navedena odredba člana 187. stav 1. Porodičnog zakona predstaljala je osnov da izvršni poverilac, kao tužilac u parničnom postupku radi duga, traži da se i podnositeljka obaveže za izmirenje potraživanja prema njemu (odrednica „obaveza preuzeta radi podmirenja potreba zajedničkog života u braku“ predstavlja činjenicu koja može da se ispituje samo u posebnom parničnom postupku).

Na kraju, sama činjenica da je tuženi, kao izvršni poverilac, stekao pravo svojine na spornoj nepokretnosti donošenjem zaključka o predaji nepokretnosti, po oceni Ustavnog suda, ne predstavlja zakonski razlog za uskraćivanje pravne zaštite tužiocu, trećem licu u izvršnom postupku, jer parnični sud utvrđuje da li postoje prava koje sprečavaju izvršenje na predmetu izvršenja, a izvršni sud ceni da li su ispunjeni svi uslovi za okončanje (obustavu) izvršnog postupka na predmetu izvršenja, uzimajući u obzir i u kojoj fazi se nalazi izvršni postupak.

Imajući u vidu sve navedeno, Ustavni sud ukazuje da, sa stanovišta zaštite prava na pravično suđenje, nisu prihvatljivi tumač enje i primena materijalnog prava na način na koji je to učinio Apelacioni sud u Beogradu u konkretnom slučaju. Ustavni sud je, stoga, utvrdio da je podnositeljki ustavne žalbe osporenom presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž. 4713/19 od 28. avgusta 2019. godine povređeno pravo na pravično suđenje , zajemčeno članom 32. stav 1. Ustava.

6. Na osnovu izloženog i odredaba člana 89. st. 1. i 2. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11, 18/13-Odluka US, 40/15-dr. zakon i 103/15), Ustavni sud je usvojio ustavnu žalbu, poništio osporenu presudu Apelacionog suda u Beogradu Gž. 4713/19 od 28. avgusta 2019. godine i odredio da taj sud donese novu odluku o žalbi podnositeljke podnetoj protiv presude presude Osnovnog suda u Pančevu P. 842/ 16 od 24. decembra 2018. godine, odlučujuću kao u tač. 1. i 2. izreke.

7. Kako je Ustavni sud usvojio ustavnu žalbu i odredio otklanjanje štetnih posledica utvrđene povrede prava , to nije posebno razmatrao navode o povredi prava na imovinu .

8. S obzirom na sve izloženo, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) i člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

Snežana Marković, s.r.

Povreda prava na pravično suđenje u sporu o nedopuštenosti izvršenja

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti