Odluka Ustavnog suda o ustavnoj žalbi u vezi sa isplatom „kosovskog dodatka“

Kratak pregled

Ustavni sud odbio je kao neosnovanu ustavnu žalbu zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku u revizijskom postupku. Deo žalbe protiv presude Vrhovnog suda je odbačen, jer je akt Vlade, osnov tužbenog zahteva, naknadno proglašen neustavnim.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
Už-1178/2010
04.07.2012.
Beograd

Ustavni sud, Veliko veće u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević, predsednik Veća i sudije Vesna Ilić Prelić, dr Agneš Kartag Odri, dr Goran Ilić, Sabahudin Tahirović, dr Dragan Stojanović, mr Milan Marković i Milan Stanić, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi Veljka Božića iz Leposavića, Branislave Glišović iz Leposavića i Milanke Josifović iz Kosovske Mitrovice, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 4. jula 2012. godine, doneo je

O D L U K U

1. Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Veljka Božića, Branislave Glišović i Milanke Josifović izjavljena zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku iz člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, u postupku koji je vođen pred Vrhovnim sudom Srbije u predmetu Rev. 2570/09.

2. Odbacuje se ustavna žalba podnosilaca iz tačke 1. izjavljena protiv presude Vrhovnog suda Srbije Rev. 2570/09 od 25. novembra 2009. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. Veljko Božić iz Leposavića, Branislava Glišović iz Leposavića i Milanka Josifović iz Kosovske Mitrovice su 1. aprila 2010. godine, preko punomoćnika Zorana Jakovljevića, advokata iz Raške, podneli Ustavnom sudu ustavnu žalbu protiv presude Vrhovnog suda Srbije Rev. 2570/09 od 25. novembra 2009. godine, zbog povrede načela i prava iz člana 21. stav 1. i člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije i prava zajemčenog članom 6. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, kao i zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku u postupku koji se vodio pred Vrhovnim sudom Srbije u predmetu Rev. 2570/09.

U ustavnoj žalbi je, između ostalog, navedeno: da se spor u vezi koga je doneta osporena presuda tiče (ne) primene Zaključka Vlade Republike Srbije 05 broj 02-4586/2003-001 od 17. jula 2003. godine o isplati posebne nadoknade za zaposlene u državnim organima na teritoriji Autonomne pokrajine Kosovo i Metohija, odnosno tzv. kosovskog dodatka; da je nesporna činjenica da taj dodatak primaju zaposleni u zdravstvu, školstvu, poreskim i drugim državnim organima; da je Ministarstvo unutrašnjih poslova odbilo da primeni ovu odluku Vlade, zbog čega su zaposleni u tom ministarstvu pokrenuli postupke pred sudovima za zaštitu svojih prava; da su sudovi zauzeli stav da nije osnovan njihov zahtev i na taj način stavili podnosioce ustavne žalbe u neravnopravan položaj u odnosu na ostale zaposlene u državnim organima na teritoriji Autonomne pokrajine Kosovo i Metohija koji primaju ovaj dodatak; da je Vrhovni sud Srbije nerazumno dugo odugovlačio sa zauzimanjem stava po ovom pitanju čime im je povređeno pravo na suđenje u razumnom roku; da su po ovom pitanju sudovi zauzimali različite stavove, dok Vrhovni sud Srbije nije odlučivao o izjavljenim revizijama sve do objave konkursa za izbor sudija; da su odluke donete isključivo zbog pristrasnosti u korist države, te da je na taj način izvršena diskriminacija jedne kategorije zaposlenih u državnim organima.

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu. Postupak po ustavnoj žalbi se, u smislu člana 175. stav 3. Ustava, uređuje zakonom.

Odredba člana 82. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", br. 109/07 i 99/11) ima istu sadržinu kao član 170. Ustava.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosilaca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njihovoUstavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje:

Presudom Opštinskog suda u Kraljevu P. 767/06 od 18. decembra 2008. godine odbijen je tužbeni zahtev tužilaca, ovde podnosilaca ustavne žalbe, kojim su tražili da se obaveže tužena Republika Srbija - Ministarstvo unutrašnjih poslova da na ime manje isplaćene zarade tužiocu Veljku Božiću za period od avgusta 2003. godine do aprila 2006. godine a tužiocima Branislavi Glišović i Milanki Josifović za period od avgusta 2003. godine do avgusta 2006. godine isplati određeni novčani iznos sa zakonskom zateznom kamatom na svaki pojedinačni mesečni iznos počev od prvog u mesecu kao dana dospelosti za prethodni mesec pa do isplate, kao i troškove parničnog postupka.

Presudom Okružnog suda u Kraljevu Gž I . 547/09 od 29. maja 2009. godine odbijena je kao neosnovana žalba tužilaca i potvrđena je presuda Opštinskog suda u Kraljevu P. 767/06 od 18. decembra 2008. godine.

Tužioci su protiv presude Okružnog suda u Kraljevu Gž I. 547/09 od 29. maja 2009. godine izjavili reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava i Vrhovni sud Srbije je na sednici održanoj 25. novembra 2009. godine doneo osporenu presudu Rev. 2570/09, kojom je revizija odbijena kao neosnovana. U obrazloženju revizijske presude, je, pored ostalog, navedeno: da su tužioca bili zaposleni kod tužene i raspoređeni u Policijskoj upravi Kosovska Mitrovica te da su u spornom periodu primali platu u skladu sa članom 1. Pravilnika o posebnim naknadama radnicima Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srbije na području Autonomne pokrajine Kosovo i Metohija, ali da su tužioci smatrali da im pored isplaćenih iznosa pripada i razlika po osnovu Zaključka Vlade Republike Srbije broj 02-4586/2003-001 od 17. jula 203. godine; da navedeni Zaključak Vlade ne predstavlja neposredni izvor prava po kome bi se tužiocima mogla uvećati plata za 100%, jer se o platama odlučuje "drugim aktima, a ne zaključkom", da je Zaključak sastavni deo informacije u pogledu statusa određenih organa organizacija i službi sa područja Autonomne pokrajine Kosovo i Metohija, pa ga treba shvatiti kao smernicu odnosno preporuku; da su tužioci morali da zatraže zaštitu u upravnom postupku (internu zaštitu) po članu 71. Zakona o radnim odnosima u državnim organima i da zahtevaju donošenje rešenja po kome bi im se priznala uvećana plata po osnovu Zaključka; da tužioci to nisu učinili i zbog toga ne mogu u parnici ostvariti pravo na naknadu štete u vidu izostale zarade, jer je zarada isplaćivana po pojedinačnim aktima (rešenjima) koja su bila konačna i pravnosnažna; da je iscrpljenost prethodne zaštite u pogledu ostvarenja prava osnovna pretpostavka za procenu da li u radnjama državnog organa ima nezakonitog ili nepravilnog rada i shodno tome odgovornosti tužene po tom osnovu.

4. Odredbama Ustava na čiju povredu se pozivaju podnosioci u ustavnoj žalbi, utvrđeno je: da su pred Ustavom i zakonom svi jednaki (član 21. stav 1.); da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega (član 32. stav 1.).

Odredbom člana 60. st. 1. i 3. Zakona o Ustavnom sudu je propisano da se zakoni i drugi opšti akti za koje je odlukom Ustavnog suda utvrđeno da nisu u saglasnosti s Ustavom, opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava, potvrđenim međunarodnim ugovorima ili zakonom, ne mogu primenjivati na odnose koji su nastali pre dana objavljivanja odluke Ustavnog suda, ako do tog dana nisu pravnosnažno rešeni, kao i da se izvršenje pravnosnažnih pojedinačnih akata donetih na osnovu propisa koji se više ne mogu primenjivati, ne može ni dozvoliti ni sprovesti, a ako je izvršenje započeto - obustaviće se.

Zaključkom Vlade Republike Srbije 05 broj 02-4586/2003-001 od 17. jula 2003. godine u stavu 1. tačke 1. prihvaćena je Informacija u pogledu statusa određenih organa, organizacija i službi sa područja AP Kosovo i Metohija, koja je sastavni deo Zaključka. Informacijom u pogledu statusa određenih organa, organizacija i službi sa područja AP Kosovo i Metohija, koja je prema tački 1. osporenog Zaključka, sastavni deo Zaključka, u cilju rešavanja pitanja "radno-pravnog statusa zaposlenih u državnim organima, pokrajinskim organima, organima lokalne samouprave, javnim preduzećima čiji je osnivač Republika i lokalna samouprava i javnim službama sa područja AP Kosovo i Metohija koja su bila zaposlena, a koja bez svoje krivice ne rade i ne ostvaruju prihod po drugom osnovu, privremeno do donošenja odgovarajućih zakona, urediti na sledeći način:

1. Iznos plate ili zarade, odnosno naknade koju primaju zaposleni u državnim organima, pokrajinskim organima, organima lokalne samouprave, javnim preduzećima čiji je osnivač Republika i javnim preduzećima čiji je osnivač lokalna samouprava sa područja AP Kosovo i Metohija, a koja obavljaju registrovanu delatnost na području osnivača, kao i zaposleni u javnim službama sa područja AP Kosovo i Metohija,, izmeniće se tako da:

- zaposleni koji žive i rade na području AP Kosovo i Metohija primaju platu odnosno zaradu u skladu sa zakonom i kolektivnim ugovorom uvećanu za 100%,

- zaposleni koji žive na području uže Srbije, a rade na području AP Kosovo i Metohija, primaju platu odnosno zaradu u skladu sa zakonom i kolektivnim ugovorom, uvećanu za 25%,

- zaposleni koji žive i rade van područja AP Kosovo i Metohija primaju platu, odnosno zaradu u skladu sa zakonom i kolektivnim ugovorom za obavljanje poslova na koje su raspoređeni,

- zaposleni koji žive na području AP Kosovo i Metohija a ne rade, primaju naknadu plate, odnosno zarade u visini minimalne zarade utvrđene u skladu sa zakonom za period januar-jun 2003, uvećanu za 30%,

- zaposleni koji žive van područja AP Kosovo i Metohija a ne rade, primaju naknadu plate, odnosno zarade u visini minimalne zarade utvrđene u skladu sa zakonom za period januar-jun 2003. godine.

Uvećanje plate, odnosno zarade iz alineje 1. ove tačke obračunava se na iznos plate, odnosno zarade koje se dobija na osnovu koeficijenta i osnovice utvrđene u skladu sa zakonom, odnosno kolektivnim ugovorom".

5. Ocenjujući navode ustavne žalbe u odnosu na povredu prava na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava, Ustavni sud ukazuje na to da je Odlukom Ustavnog suda IU-412/2003 od 16. aprila 2010. godine utvrđeno da odredbe Zaključka Vlade Republike Srbije na koje se pozivaju podnosioci ustavne žalbe, nisu u saglasnosti sa Ustavom i zakonom. S obzirom na to da je predmetni parnični postupak pravnosnažno okončan pre objavljivanja navedene Oduke, te da podnosioci ustavne žalbe povredu Ustavom zajemčenog prava na pravično suđenje izvode iz činjenice da su ostali uskraćeni za isplatu iznosa zarade koja je utvrđena navedenim Zaključkom Vlade od 17. jula 2003. godine, Ustavni sud smatra da bi razmatranje žalbe u ovom delu bilo bespredmetno, imajući u vidu odredbe člana 60. st. 1. i 3. Zakona o Ustavnom sudu. U vezi sa iznetim, Ustavni sud ukazuje da je navedeno stanovište već iskazano kroz ranije donete Odluke Ustavnog suda (Už-60/2009 od 10. marta 2011. godine i Už-61/2009 od 3. marta 2011. godine). Pored toga, podnosioci ustavne žalbe nisu dostavili dokaz da je Vrhovni sud Srbije, kao sud poslednje instance, u identičnoj činjeničnoj i pravnoj situaciji donosio različite odluke o osnovanosti tužbenih zahteva koji su se zasnivali na identičnom činjeničnom stanju i spornom pravnom pitanju i da je na taj način podnosioce ustavne žalbe, odbijajući njihov tužbeni zahtev, doveo u bitno različit položaj od onoga u kome su bila lica čiji je istovrsni tužbeni zahtev usvojen, a što bi bilo suprotno principu pravne sigurnosti koji je sastavni deo prava na pravično suđenje. Naime, podnosioci ustavne žalbe su se samo pozvali na to da su stavljeni u neravnopravan položaj u odnosu na ostale zaposlene u državnim organima na teritoriji Autonomne pokrajine Kosovo i Metohija koji primaju ovaj dodatak, kao i da su po ovom pitanju sudovi zauzimali različite stavove, ne pružajući pri tom ni jedan dokaz u prilog svojih tvrdnji.

U pogledu navoda podnosilaca ustavne žalbe da je osporenom revizijskom presudom povređeno načelo jednakosti svih pred zakonom zajemčeno odredbom člana 21. stav 1. Ustava, iz razloga što im nije isplaćen tzv. kosovski dodatak, te su stavljeni u neravnopravan položaj u odnosu na ostale zaposlene u državnim organima koji primaju taj dodatak, Ustavni sud konstatuje da nema osnova za tvrdnje da su osporenim aktom podnosioci ustavne žalbe na bilo koji način diskriminisani zbog nekog ličnog svojstva, niti su pruženi bilo kakvi dokazi u tom smislu, što je neophodna pretpostavka da bi se mogla utvrditi povreda zabrane diskriminacije.

Imajući u vidu izneto, a krećući se u granicama zahteva koji je u ustavnoj žalbi postavljen, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu, u ovom delu odbacio ustavnu žalbu, jer nisu ispunjene Ustavom i Zakonom utvrđene pretpostavke za vođenje postupka i odlučivanje.

6. U pogledu navoda podnosilaca ustavne žalbe da im je povređeno pravo na suđenje u razumnom roku iz člana 32. stav 1. Ustava u postupku koji je vođen pred Vrhovnim sudom Srbije u predmetu Rev. 2570/09, a krećući se u granicama zahteva koji je postavljen u ustavnoj žalbi, Ustavni sud je ocenio da su ovi navodi podnosilaca neosnovani. Naime, Vrhovni sud Srbije je o podnetoj reviziji odlučio u roku od šest meseci, što se, po stanovištu ovog suda, ne može smatrati nerazumnim rokom za odlučivanje. Polazeći od izloženog, Ustavni sud je, na osnovu odredbe člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, Ustavnu žalbu u ovom delu odbio kao neosnovanu.

7. Na osnovu izloženog i odredaba člana 42b stav 1. tačka 1), člana 45. tačka 9) i člana 46. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu i člana 84. Poslovnika o radu Ustavnog suda ("Službeni glasnik RS", br. 24/08, 27/08 i 76/11), Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

dr Dragiša B. Slijepčević

Odluka Ustavnog suda o ustavnoj žalbi u vezi sa isplatom „kosovskog dodatka“

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti