Odluka Ustavnog suda o povredi prava na imovinu u izvršnom postupku

Kratak pregled

Ustavni sud usvaja ustavnu žalbu, utvrđujući da je neosnovanim ukidanjem rešenja o izvršenju povređeno pravo na imovinu. Potpisivanje opšteg sporazuma o prestanku međusobnih potraživanja ne može proizvoljno ugasiti novčano potraživanje već utvrđeno pravnosnažnom sudskom presudom.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, u postupku po ustavnoj žalbi Gorice Mrvić iz Novog Pazara, na osnovu člana 167. tačka 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 28. oktobra 2010. godine, doneo je

O D L U K U

1. Usvaja se ustavna žalba Gorice Mrvić izjavljena protiv rešenja Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 617/08 od 9. juna 2008. godine i rešenja Okružnog suda u Novom Pazaru Gž. 1005/08 od 27. avgusta 2008. godine i utvrđuje da je podnositeljki ustavne žalbe povređeno pravo na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije i pravo na imovinu iz člana 58. stav 1. Ustava.

2. Poništava se rešenje Okružnog suda u Novom Pazaru Gž. 1005/08 od 27. avgusta 2008. godine i određuje da Viši sud u Novom Pazaru ponovo odluči o žalbi izjavljenoj protiv rešenja Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 617/08 od 9. juna 2008. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. Gorica Mrvić iz Novog Pazara je 13. oktobra 2008. godine, preko punomoćnika Nataše Mijaljević, advokata iz Novog Pazara, podnela Ustavnom sudu ustavnu žalbu protiv rešenja navedenih u izreci, zbog povrede prava na pravično suđenje i prava na imovinu, zajemčenih odredbama člana 32. stav 1. i člana 58. Ustava Republike Srbije.

Podnositeljka ustavne žalbe je navela da je bila u radnom odnosu kod Društvenog preduzeća Savremena konfekcija „Raška“ iz Novog Pazara i da se od 1998. godine do prestanka radnog odnosa, kada je proglašena tehnološkim viškom 14. decembra 2006. godine, nalazila na plaćenom odsustvu. Za vreme plaćenog odsustva podnositeljka ustavne žalbe je više puta tužila poslodavca za naknadu zarade i Opštinski sud u Novom Pazaru je 12. aprila 2005. godine doneo presudu P1. 23/05 kojom je obavezao poslodavca na isplatu zaostalih garantovanih zarada. Nakon privatizacije Društvenog preduzeća veliki broj radnika, među kojima i podnositeljka ustavne žalbe, zaključilo je sa novim vlasnikom preduzeća vansudsko poravnanje radi isplate naknade zarade po osnovu plaćenog odsustva, koje je zbog neizvršenja obaveza od strane poslodavca raskinuto. Nakon raskida vansudskog poravnanja, podnositeljka ustavne žalbe je 30. maja 2008. godine podnela predlog Opštinskom sudu u Novom Pazaru za dozvolu izvršenja plenidbom novčanih sredstava sa računa dužnika Savremene konfekcije „Raška“ iz Novog Pazara i Opštinski sud u Novom Pazaru je 3. juna 2008. godine doneo rešenje o izvršenju I. 617/08. Postupajući po žalbi dužnika, Opštinski sud u Novom Pazaru je osporenim rešenjem I. 617/08 od 9. juna 2008. godine žalbu usvojio i ukinuo rešenje o izvršenju od 3. juna 2008. godine. Okružni sud u Novom Pazaru je osporenim rešenjem Gž. 1005/08 od 27. avgusta 2008. godine žalbu podnositeljke ustavne žalbe odbio kao neosnovanu i potvrdio rešenje Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 617/08 od 9. juna 2008. godine. Podnositeljka ustavne žalbe zaključuje da su Opštinski i Okružni sud u Novom Pazaru neosnovano utvrdili da je potpisivanjem sporazuma o međusobnom regulisanju prava i obaveza po osnovu rada prebijen dug preduzeća prema podnositeljki ustavne žalbe. Predložila je da Ustavni sud poništi osporena rešenja i naloži da se izvrši pravosnažna presuda na osnovu koje je doneto rešenje o izvršenju. Podnositeljka je istakla i zahtev za naknadu nematerijalne štete zbog povrede ustavnovljenih ljudskih prava i za naknadu troškova postupka pred Ustavnim sudom.

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

Odredbom člana 32. stav 1. Ustava zajemčeno je svakom pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.

Odredbama člana 58. st. 1. i 2. Ustava utvrđeno je da se jemči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona, kao i da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku izvršio uvid u spise predmeta Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 617/08 i utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za donošenje odluke u ovoj ustavnosudskoj stvari:

Opštinski sud u Novom Pazaru je 12. aprila 2005. godine doneo presudu P1. 23/05 kojom je usvojio tužbeni zahtev tužilje, ovde podnositeljke ustavne žalbe, i obavezao tuženu Savremenu konfekciju „Raška“ Novi Pazar da tužilji isplati naknadu zarade u visini minimalne zarade za period od 4. januara 2002. godine do 31. decembra 2004. godine, sa zakonskom zateznom kamatom, kao i da izvrši uplatu svih doprinosa za penzijsko-invalidsko osiguranje za navedeni period, kao i da plati troškove postupka u iznosu od 9.800 dinara.

S obzirom na to da dužnik svoju obavezu nije dobrovoljno izvršio, podnositeljka ustavne žalbe je 30. maja 2008. godine podnela predlog za dozvolu izvršenja plenidbom novčanih sredstava sa računa dužnika, a Opštinski sud u Novom Pazaru 3. juna 2008. godine doneo rešenje o izvršenju I. 617/08.

Povodom žalbe punomoćnika izvršnog dužnika izjavljene protiv rešenja o izvršenju I. 617/08 od 3. juna 2008. godine, Opštinski sud u Novom Pazaru je 9. juna 2008. godine doneo osporeno rešenje kojim je žalbu usvojio, ukinuo rešenje o izvršenju i sporovedene izvršne radnje. Opštinski sud je našao da je žalba izvršnog dužnika osnovana, jer je izvršna isprava na osnovu koje je određeno izvršenje doneta u sporu na koji se odnosi Sporazum o regulisanju međusobnih prava i obaveza po osnovu rada zaključen 11. oktobra 2006. godine između izvršnog poverioca i izvršnog dužnika, a kojim je u članu 2. određeno da između poverioca i dužnika nema međusobnih potraživanja. Sud se pri tome pozvao na odredbu člana 15. stav 1. tačka 8) Zakona o izvršnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 125/04), prema kojoj se žalba protiv rešenja o izvršenju može izjaviti iz razloga koji sprečavaju izvršenje, a naročito ako je potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle izvršnosti odluke ili pre toga, ali u vreme kad izvršni dužnik to nije mogao da istakne u postupku iz kog potiče izvršna isprava, odnosno ako je potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle zaključenog poravnanja.

Protiv rešenja I. 617/08 do 9. juna 2008. godine izvršni poverilac, ovde podnositeljka ustavne žalbe, izjavila je 17. juna 2008. godine žalbu Okružnom sudu u Novom Pazaru sa predlogom da Okružni sud ukine prvostepeno rešenje ili ga preinači u korist poverioca. Postupajući po podnetoj žalbi, Okružni sud u Novom Pazaru je 27. avgusta 2008. godine doneo osporeno rešenje Gž. 1005/08, kojim je odbio žalbu kao neosnovanu i potvrdio ožalbeno rešenje. Prema stanovištu Okružnog suda, pravilno je prvostepeni sud usvojio žalbu punomoćnika izvršnog dužnika i ukinuo rešenje kojim je određeno izvršenje i sve provedene izvršne radnje, uz pravilnu primenu odredaba člana 15. stav 1. tačka 8) Zakona o izvršnom postupku.

4. Za ocenu navoda i razloga ustavne žalbe sa stanovišta Ustavom zajemčenih prava na čiju se povredu podnositeljka ustavne žalbe poziva, od značaja su sledeće odredbe zakona:

Zakonom o izvršnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 125/04) propisano je: da se žalba protiv rešenja o izvršenju može izjaviti iz razloga koji sprečavaju izvršenje, a naročito ako je potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle izvršnosti odluke ili pre toga, ali u vreme kad izvršni dužnik to nije mogao da istakne u postupku iz kog potiče izvršna isprava, odnosno ako je potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle zaključenja poravnanja (član 15. tačka 8)); da prvostepeni sud može, ako oceni da je osnovana, žalbu izršnog dužnika izjavljenu protiv rešenja o izvršenju u roku, usvojiti, ukinuti rešenje o izvršenju, obustaviti izršenje u celini ili delimično ili ukinuti sprovedene radnje (član 19. stav 1.); da je sudska odluka kojom je naloženo ispunjenje potraživanja izvršna, ako je postala pravosnažna i ako je protekao rok za dobrovoljno ispunjenje, koji teče od dana dostavljanja odluke izvršnom dužniku, a završava se protekom poslednjeg dana roka određenog sudskom odlukom, ako zakonom nije drukčije određeno (član 32. stav 1.); da će sud po službenoj dužnosti obustaviti izvršenje ako se u toku izvršnog postupka, sve dok izvršenje ne bude sprovedeno, utvrdi da je potraživanje prestalo usled propasti predmeta izvršenja, smrti, odnosno prestanka stranke koja nema pravnog sledbenika, prebijanja potraživanja i iz drugih zakonom određenih razloga (član 68. stav 2.).

5. Ocenjujući navode i razloge ustavne žalbe sa aspekta Ustavom zajemčenih prava na pravično suđenje i prava na imovinu, a polazeći od utvrđenog činjeničnog i pravnog stanja stvari vezanog za osporeni izvršni postupak, Ustavni sud je utvrdio da je podnositeljka ustavne žalbe prema poslodavcu imala nesporno potraživanje po osnovu naknade zarade ostvarene za vreme plaćenog odsustva, koje je utvrđeno pravosnažnom presudom Opštinskog suda u Novom Pazaru P1. 23/05 od 12. aprila 2005. godine. Pozivanje Opštinskog i Okružnog suda u Novom Pazaru u osporenim rešenjima na odredbe člana 15. tačka 8) Zakona o izvršnom postupku, kao na relevantne odredbe za tvrdnju da je podnositeljki ustavne žalbe prestalo potraživanje na osnovu sporazuma o regulisanju međusobnih prava i obaveza po osnovu rada koji je zaključen 11. oktobra 2006. godine, a koji se ima upodobiti situaciji kada je poveriočevo potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle izvršnosti odluke, nije osnovano, budući da se podnositeljka ustavne žalbe prihvatanjem socijalnog programa nije odrekla novčanih potraživanja koja su utvrđena pravosnažnom sudskom presudom. U sporazumu je konstatovano da u periodu koji nije označen, jer su mesta za njegovo navođenje ostala prazna, ne postoji dug preduzeća po osnovu neisplaćenih zarada prema zaposlenom (podnositeljki ustavne žalbe). Po oceni Ustavnog suda, na osnovu izjave podnositeljke ustavne žalbe o nepostojanju duga preduzeća iz oktobra 2006. godine, bez bližeg određenja osnova i iznosa duga, te konkretnog perioda na koji se isti odnosi, sudovi u izvršnom postupku nisu mogli izvesti validan zaključak da je na taj način potraživanje podnositeljke ustavne žalbe iz izvršne isprave - presude P1. 23/05 od 12. aprila 2005. godine prestalo da postoji.

Ustavni sud je stoga ocenio da je podnositeljka ustavne žalbe osporenim rešenjima donetim u izvršnom postupku proizvoljno i nepravedno uskraćena za imovinu, koju predstavlja novčano potraživanje na ime neisplaćene naknade zarade utvrđene pravosnažnom i izvršnom presudom Opštinskog suda u Novom Pazaru P1. 23/05 od 12. aprila 2005. godine. Na taj način je podnositeljki ustavne žalbe povređeno pravo na pravično suđenje zajemčeno odredbom člana 36. stav 1. Ustava i pravo na imovinu zajemčeno odredbom člana 58. stav 1. Ustava. Ustavni sud je u svojim ranije donetim odlukama izrazio stav da svako novčano potraživanje dosuđeno pravosnažnom sudskom odlukom ulazi u imovinu poverioca, te da neizvršenje sudske odluke kojom je to potraživanje dosuđeno predstavlja povredu prava na mirno uživanje imovine (Vidi odluke Ustavnog suda: Už-1499/08 od 16. jula 2009. godine i Už-122/2009 od 21. januara 2010. godine).

6. Na osnovu izloženog i odredbe člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, broj 109/07), Ustavni sud je ustavnu žalbu usvojio, te utvrdio da su osporenim rešenjima povređena prava podnositeljke ustavne žalbe na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava i na imovinu iz člana 58. stav 1. Ustava.

Ustavni sud je ocenio da su u konkretnom slučaju posledice učinjene povrede prava takve prirode da se mogu otkloniti samo poništajem drugostepenog rešenja, kako bi nadležni sud doneo novu odluku o žalbi poverioca u izvršnom postupku.

7. Polazeći od iznetog, Ustavni sud je na osnovu odredbe člana 45. tačka 9. Zakona o Ustavnom sudu, odlučio kao u izreci.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Bosa Nenadić

Odluka Ustavnog suda o povredi prava na imovinu u izvršnom postupku

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti