Odluka Ustavnog suda o povredi prava na suđenje u razumnom roku

Kratak pregled

Ustavni sud usvaja ustavnu žalbu i utvrđuje povredu prava na suđenje u razumnom roku u izvršnom postupku koji traje preko 18 godina. Sud nalaže nadležnom sudu da preduzme sve mere kako bi se postupak okončao u što kraćem roku.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda Vesna Ilić Prelić, predsednik Veća i sudije dr Bosa Nenadić, dr Marija Draškić, dr Agneš Kartag Odri, dr Goran Ilić, Sabahudin Tahirović, dr Dragan Stojanović i mr Milan Marković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi R.V. iz B, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 10. aprila 2014. godine, doneo je

O D L U K U

1. Usvaja se ustavna žalba R.V. i utvrđuje da je u izvršnom postupku koji se vodio najpre pred Četvrtim opštinskim sudom u Beogradu u predmetu I. 583/95, a u vreme podnošenja ustavne žalbe pred Prv im osnovn im sud om u Beogradu u predmetu I. 5466/10, povređeno pravo podnosioca ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku , zajemčeno članom 32. stav 1. Ustava Republike Srbije.

2. Nalaže se nadležnom sudu da preduzme sve potrebne mere kako bi se izvršni postupak iz tačke 1. okončao u što kraćem roku.

O b r a z l o ž e nj e

1. R.V. iz B. je 21. marta 2011. godine, preko punomoćnika Đ.M, advokata iz B, Ustavnom sudu podneo ustavnu žalbu zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku iz člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije u izvršnom postupku koji se vodio pred Četvrtim opštinskim sudom u Beogradu u predmetu I. 583/95, a sada (u vreme podnošenja ustavne žalbe) se vodi u predmetu Prvog osnovnog suda u Beogradu I. 5466/10.

U ustavnoj žalbi je, između ostalog, navedeno da predmetno izvršenje traje više od 15 godina čime je povređeno pravo podnosioca ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku iz člana 32. stav 1. Ustava.

Podnosilac je predlažio da Ustavni sud „naredi Prvom osnovnom sudu u Beogradu da sprovede postupak izvršenja prinudnom prodajom nepokretnosti izvršnog dužnika u Beogradu.“

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava ili slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

Odredbom člana 82. Zakona o Ustavnom sudu (''Službeni glasnik RS'', br. 109/07, 99/11 i 18/13 - US) propisano je da se ustavna žalba može izjaviti i ako nisu iscrpljena pravna sredstva, u slučaju kada je podnosiocu žalbe povređeno pravo na suđenje u razumnom roku.

Odredbom člana 32. stav 1. Ustava utvrđeno je da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka , kao i o optužbama protiv njega.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je, nakon izvršenog uvid a u priloženu dokumentaciju i spise predmeta Prvog osnovnog suda u Beogradu I. 5466/10, utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje:

Izvršni poverilac, ovde podnosilac ustavne žalbe, je 4. decembra 1995. godine podneo Četvrtom opštinskom sudu u Beogradu predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika N.V, radi namirenja novčanog potraživanja, i to popisom, procenom i prodajom nepokretnosti izvršnog dužnika. Četvrti opštinski sud u Beogradu je rešenjem I. 583/95 od 20. novembra 1996. godine usvojio predloženo izvršenje.

Kako je u toku izvršnog postupka utvrđeno da je boravište izvršnog dužnika nepoznato, Četvrti opštinski sud u Beogradu je rešenjem I. 583/95 od 30. aprila 1997. godine postavio privremenog zastupnika izvršnom dužniku, koji je izjavio prigovor protiv rešenja o izvršenju. U daljem toku postupka izvršnog postupka, izvršni dužnik je dostavio punomoćje za svog advokata koji je izjavio prigovor protiv rešenja o izvršenju. Četvrti opštinski sud u Beogradu je rešenjem I. 583/95 od 12. januara 1998. godine odbio kao neosnovan prigovor izvršnog dužnika protiv rešenja o izvršenja.

Okružni sud u Beogradu je rešenjem Gž. 2757/98 od 2. aprila 1998. godine odbio kao neosnovanu žalbu izvršnog dužnika i potvrdio navedeno prvostepeno rešenje od 12. januara 1998. godine.

Ročište zakazano za 10. decembar 1998. godine radi veštačenja nepokretnosti izvršnog dužnika na licu mesta nije održano, jer je izvršni dužnik onemogućio pristup nepokretnosti.

Ročište zakazano za 21. april 1999. godine radi veštačenja nepokretnosti izvršnog dužnika na lic u mesta je održano. Nalaz i mišljenje sudskog veštaka su dostavljen i sudu 6. jula 1999. godine.

Četvrti opštinski sud u Beogradu je rešenjem I. 583/95 od 6. marta 2000. godine utvrdio tržišnu vrednost nepokrenosti.

Ročišta zakazana za 11. septembar i 19. oktobar 2001. godine radi prodaje nepokretnosti izvršnog dužnika nisu održana, zbog nepostajanja procesnih pretpostavki.

Četvrtom opštinskom sudu u Beogradu je 12. jula 2002. godine dostavljen nalaz sa mišljenje m sudskog veštaka na okolnost ukupnog duga izvršnog dužnika prema izvršnom poveriocu.

Izvršni poverilac je podneskom od 2. marta 2005. godine predložio sudu da izmeni rešenje o izvršenju, i to u delu označenja predmeta izvršenja, s obzirom na to da je u toku izvršnog postupka došlo do izmene vlasničke strukture na predmetu izvršenja u smislu da je izvršni dužnik ranije bio upisan kao suvlasnik ½ idealnog dela nepokretnosti (kuće), a da je sada upisan kao isključivi vlasnik posebnog fizičkog izdvojenog dela nepokretnosti (kuće).

Četvrti opštinski sud u Beogradu je rešenjem I 583/95 od 14. juna 2005. godine izmenio rešenje o izvršenju tako što je odredio izvršenje na posebnom fizičkom izdvojenom delu nepokretnosti, a koje rešenje je potvrđeno rešenjem Četvrtim Opštinskim sudom u Beogradu IPV(I). 1875/05 od 30. septembra 2005. godine.

Na osnovu rešenja Četvrtog opštinskog suda u Beogradu I. 583/95 od juna 2007. godine kojim je traženo da sudski veštak građevinske struke odredi tržišnu vrednost posebnog fizičkog izdvojenog dela nepokretnosti (kuće) koji je pretvoren u dvosoban stan u parteru kuće, nalaz sa mišljenje m veštaka na predmetnu okolnost je dostavljen sudu 12. jula 2007. godine.

Četvrti opštinski sud u Beogradu je dopisima od 23. decembra 2008, 19. maja 2009. i 14. oktobra 2009. godine tražio od izvršnog poverioca da dostavi pismeni dokaz na okolnost utvrđenja identiteta u odnosu na zgradu u ulici I. 75 u B . i zgrade u ulici I . 73 u B . u kojoj se nalazi predmetni stan.

Nakon uspostavljanja nove mreže sudova, izvršni postupak je nastavljen u predmetu Prvog osnovnog suda u Beogradu I. 5466/10, koji je takođe ponovio navedeni dopis izvršnom poveriocu.

Izvršni poverilac se izjasnio na navedeni dopis podneskom od 19. maja 2010. godine. Izvršni poverilac je dopisom od 11. aprila 2011. godine podneo urgenciju izvršnom sudu.

Prvi osnovni sud u Beogradu je rešenjem I. 5466/10 od 11. maja 2011. godine utvrdio tržišnu vrednost nepokretnosti izvršnog dužnika – dvosobnog stana u parteru kuće.

Prvi osnovni sud u Beogradu je rešenjem I. 5466/10 od 11. oktobra 2011. godine odbacio kao nedozvoljen prigovor izvršnog dužnika izjavljen protiv navedenog rešenja.

Izvršni poverilac je podnescima od 1. februara i 13. novembra 2012. i 19. aprila 2013. godine tražio urgento postupanje suda.

U daljem toku postupka, Prvi osnovni sud u Beogradu je utvrđivao da li na predmetu izvršenja postoji doživotno ploduživanje u korist trećeg lica.

U vreme odlučivanja Ustavnog suda po ustavnoj žalbi, postupak još nije okončan.

4. Ocenjujući navode i razloge ustavne žalbe sa stanovišta Ustavom zajemčenog prava na suđenje u razumnom roku, na čiju se povredu podnosilac ustavne žalbe poziva, krećući se u granicama postavljenog zahteva, a polazeći od utvrđenih činjenica i okolnosti koje se odnose na predmetni izvršni postupak, Ustavni sud je utvrdio da je podnosilac ustavne žalbe kao izvršni poverilac podneo predlog za izvršenje 4. decembra 1995. godine i da nakon 18 godina izvršenje još nije okončano.

Mada se slobode i prava građana jemče i njihova ustavnosudska zaštita obezbeđuje od 8. novembra 2006. godine, kada je stupio na snagu Ustav Republike Srbije, Ustavni sud je, polazeći od toga da sudski postupak predstavlja jedinstvenu celinu, i u ovom slučaju stao na stanovište da su ispunjeni uslovi da se prilikom ocene razumne dužine trajanja konkretnog izvršnog postupka uzme u obzir celokupan dosadašnji period njegovog trajanja. U tom smislu, Ustavni sud je utvrdio da izvršni postupak traje 18 godina, što samo po sebi ukazuje da nije okončan u okviru razumnog roka. S obzirom na navedeno, Ustavni sud smatra da se i pored toga što je pojam razumne dužine trajanja jednog sudskog postupka relativna kategorija koja zavisi od niza činilaca - složenosti činjeničnih i pravnih pitanja u konkretnom predmetu, ponašanja podnosioca ustavne žalbe kao stranke u postupku, ponašanja nadležnih sudova koji vode postupak i značaja prava o kome se u postupku raspravlja za podnosioca, navedeno trajanje ovog izvršnog postupka ne može se opravdati nijednim od p rethodno navedenih činilaca. U tom smislu Ustavni sud nalazi da postoji određeni doprinos podnosioca ustavne žalbe trajanju postupka u periodu od decembra 2008. godine do maja 2010. godine, kada nije blagovremeno odgovorio na više ponovljenih traženja suda, ali da ova okolnost ne može biti od presudnog uticaja na ocenu razumnog trajanja čitavog postupka. Iz tih razloga, Ustavni sud je utvrdio da je podnosiocu ustavne žalbe povređeno pravo na suđenje u razumnom roku iz člana 32. stav 1. Ustava u izvršnom postupku koji se vodio pred Četvrtim opštinskim sudom u Beogradu u predmetu I. 583/95, a koji je nastavljen u predmetu Prvog osnovnog suda u Beogradu I. 5466/10, te je, stoga, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustav nom sudu, ustavnu žalbu usvojio i odlučio kao u tački 1. izreke.

5. Kako podnosilac ustavne žalbe nije istakao zahtev za naknadu nematerijalne štete, to je Ustavni sud, krećući se u granicama postavljenog zahteva, utvrdio da je odluka kojom je utvrđena povreda prava na suđenje u razumnom roku , u konkretnom slučaju, dovoljna da se postigne adekvatna i pravična satisfakcija za podnosioca ustavne žalbe.

6. Imajući u vidu da je postupak čije je trajanje osporeno još uvek u toku, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 89. stav 2. Zakona, naložio sada nadležnom sudu da preduzme sve potrebne mere kako bi se postupak okončao, odlučujući kao u tački 2. izreke.

7. Ustavni sud je, na osnovu svega iznetog i odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) i člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

Vesna Ilić Prelić, s. r.

Odluka Ustavnog suda o povredi prava na suđenje u razumnom roku

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti