Odluka Ustavnog suda o odbijanju i odbacivanju ustavne žalbe u radnom sporu

Kratak pregled

Ustavni sud odbio je ustavnu žalbu protiv rešenja kojima je odbijen predlog za ponavljanje postupka u radnom sporu. Deo žalbe protiv ranijih presuda, donetih pre stupanja na snagu Ustava, odbačen je kao nedozvoljen zbog vremenske nenadležnosti.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
Už-1318/2008
25.03.2009.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Vesna Ilić Prelić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Stanka Milanović, mr Dragiša Slijepčević, dr Dragan Stojanović i Predrag Ćetković, u postupku po ustavnoj žalbi Milana Adamovića iz Beograda, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 25. marta 2009. godine, doneo je

O D L U K U

1. Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Milana Adamovića izjavljena protiv rešenja Trećeg opštinskog suda u Beogradu P1. br. 707/02 od 12. februara 2007. godine i rešenja Okružnog suda u Beogradu Gž. I br. 1581/07 od 5. septembra 2008. godine.
2. Odbacuje se ustavna žalba Milana Adamovića izjavljena protiv presude Trećeg opštinskog suda u Beogradu P1. br. 707/02 od 18. decembra 2003. godine, presude Okružnog suda u Beogradu Gž. I br. 1445/04 od 15. juna 2005. godine i presude Vrhovnog suda Srbije Rev. II 1535/05 od 9. novembra 2005. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. Milan Adamović iz Beograda je 13. novembra 2008. godine Ustavnom sudu podneo ustavnu žalbu protiv presude Trećeg opštinskog suda u Beogradu P1. br. 707/02 od 18. decembra 2003. godine, presude Okružnog suda u Beogradu Gž. I br. 1445/04 od 15. juna 2005. godine, presude Vrhovnog suda Srbije Rev. II 1535/05 od 9. novembra 2005. godine, rešenja Trećeg opštinskog suda u Beogradu P1. br. 707/02 od 12. februara 2007. godine i rešenja Okružnog suda u Beogradu Gž. I br. 1581/07 od 5. septembra 2008. godine, zbog povrede "prava iz radnog odnosa" i povrede „prava na odbranu“, zajemčenih članom 60. i članom 32. stav 1. Ustava Republike Srbije.
Podnosilac ustavne žalbe smatra da osporeni akti nisu na zakonu zasnovani, jer mu je Saobraćajno preduzeće „Lasta“ ad Beograd, PO za međugradski i međunarodni saobraćaj „Lasta Beograd“, RJ „Lasta Komerc“, otkazalo ugovor o radu, a da nije učinio povredu radne obaveze, niti je sproveden postupak utvrđivanja odgovornosti. Navodi da je primio odluku o otkazu ugovora o radu 18. novembra 2002. godine, a da je kontrola od strane poslodavca, Saobraćajnog preduzeća „Lasta“ ad Beograd, PO za međugradski i međunarodni saobraćaj „Lasta Beograd“, RJ „Lasta Komerc“, izvršena 16. avgusta 2002. godine, posle proteka roka od 3 meseca predviđenog tadašnjim Zakonom o radu. Istakao je da poslodavac nije uredio prava, obaveze i odgovornosti radnika Pravilnikom o radu i Kolektivnim ugovorom, niti mu je poslodavac dao pravo na odbranu i pravo da angažuje branioca, već je direktor doneo rešenje o otkazu ugovora o radu. Podnosilac ustavne žalbe je sudu podneo predlog za ponavljanje postupka 5. aprila 2006. godine, navodeći kao razlog činjenicu da je "odlukom Ustavnog suda dato tumačenje odredbe člana 119. stav 3. Ustava Republike Srbije". Iz navedene odluke Ustavnog suda podnosilac ustavne žalbe izvodi zaključak da „zaključeni ugovor o radu predstavlja jednostranu odluku poslodavca, ne i volju podnosioca ustavne žalbe, pa je takvom jednostranom odlukom poslodavca narušen i ustavni princip obavezne saglasnosti opštih akata sa zakonom i napred navedenim članom Ustava“.
2. Ustavna žalba je kao pravno sredstvo ustanovljena Ustavom Republike Srbije, koji je stupio na snagu 8. novembra 2006. godine. Saglasno članu 170. Ustava, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata, ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu. Postupak po ustavnoj žalbi se, u smislu člana 175. stav 3. Ustava, uređuje zakonom.
Odredbom člana 32. stav 1. Ustava je propisano da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.
Odredbom člana 60. stav 4. Ustava je propisano da, pored ostalog, svako ima pravo na pravnu zaštitu za slučaj prestanka radnog odnosa, kao i da se niko tog prava ne može odreći.
U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama zahteva istaknutog u njoj, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.
3. Razmatrajući ustavnu žalbu izjavljenu protiv rešenja Trećeg opštinskog suda u Beogradu P1. br. 707/02 od 12. februara 2007. godine i rešenja Okružnog suda u Beogradu Gž. I br. 1581/07 od 5. septembra 2008. godine, Ustavni sud je izvršio uvid u dokumentaciju priloženu uz ustavnu žalbu, kao i u predlog za ponavljanje postupka u predmetu P1. br. 707/02 od 6. aprila 2006. godine i utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovoj ustavnopravnoj stvari:
Podnosilac ustavne žalbe je 6. aprila 2006. godine podneo Trećem opštinskom sudu u Beogradu predlog za ponavljanje postupka u predmetu P1. br. 707/02, pozivajući se pri tom na Odluku Ustavnog suda broj IU-170/2004 od 16. februara 2006. godine i navodeći da se iz obrazloženja odluke može zaključiti da, prema članu 119. stav 3. Ustava Srbije, opšti akti moraju biti saglasni sa zakonom, a "Ugovor o radu, koji je zaključio podnosilac ustavne žalbe, predstavlja jednostranu odluku poslodavca, odnosno direktora tuženog".
Rešenjem Trećeg opštinskog suda u Beogradu P1. br. 707/02 od 12. februara 2007. godine je odbijen predlog za ponavljanje postupka podnosioca ustavne žalbe. U obrazloženju se navodi da je izvršen uvid u Odluku Ustavnog suda broj IU-170/2004 od 16. februara 2006. godine, kojom je utvrđeno: da odredba člana 4. stav 2. do 4. Pojedinačnog kolektivnog ugovora tuženog od 29. jula 2002. godine nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom; da nije prihvaćena inicijativa za pokretanje postupka neustavnosti i nezakonitosti odredaba člana 1. i 29. Pojedinačnog kolektivnog ugovora od 29. jula 2002. godine; da je odbačen zahtev za obustavu izvršenja pojedinačnih akata i radnji preuzetih na osnovu odredaba člana 4. stav 2. do 4. Pojedinačnog kolektivnog ugovora. Istaknuto je da nije osnovan predlog za ponavljanje postupka, jer podnosilac ustavne žalbe nije dobio otkaz primenom člana 4. stav 2. do 4. Pojedinačnog kolektivnog ugovora, za koji je utvrđeno da nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom, tako da Odluka Ustavnog suda ne predstavlja novu činjenicu ili dokaz koji bi mogao dovesti do drugačije odluke. Podnosilac ustavne žalbe je izjavio žalbu na navedeno rešenje opštinskog suda.
Okružni sud u Beogradu je rešenjem Gž. I br. 1581/07 od 5. septembra 2008. godine, donetim u postupku po žalbi, potvrdio osporeno rešenje Trećeg opštinskog suda u Beogradu P1. br. 707/02 od 12. februara 2007. godine, sa obrazloženjem da utvrđenje neustavnosti i nezakonitosti odredbe 4. stav 2. do 4. Pojedinačnog kolektivnog ugovora od 29. jula 2002. godine nije od uticaja na odluku prvostepenog suda, ne predstavlja novu činjenicu, niti dokaz od značaja za odlučivanje u ovom sporu.
Odlukom Ustavnog suda broj IU-170/2004 od 16. februara 2006. godine („Službeni glasnik RS“, broj 20/2006) je u tački 1. izreke utvrđeno da odredba člana 4. stav 2. do 4. Pojedinačnog kolektivnog ugovora Saobraćajnog preduzeća „Lasta“ A.D. Beograd od 29. jula 2002. godine nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom. Tačkom 2. izreke nije prihvaćena inicijativa za pokretanje postupka utvrđivanja neustavnosti i nezakonitosti odredaba člana 1. i 29. Kolektivnog ugovora iz tačke 1, a tačkom 3. izreke odbačen je zahtev za obustavu izvršenja pojedinačnih akata i radnji preuzetih na osnovu odredaba člana 4. stav 2. do 4. Pojedinačnog kolektivnog ugovora iz tačke 1. U obrazloženju Odluke je navedeno da je odredbom člana 4. Pojedinačnog kolektivnog ugovora Saobraćajnog preduzeća „Lasta“ A.D. Beograd propisano: da zaposleni po potrebi procesa i organizacije rada, može biti premešten na rad iz jednog u drugo mesto rada, ako je udaljenost od mesta u kome zaposleni radi do mesta u koje se premešta manja od 60 kilometara u jednom pravcu (stav 2.); da se navedeno ograničenje u pogledu udaljenosti neće primenjivati na premeštaj zaposlenih iz mesta Valjevo – Beograd i Beograd – Smederevska Palanka (stav 3.); da odluku o potrebi procesa rada i raspoređivanja zaposlenog iz jedne u drugu profitnu organizaciju donosi generalni direktor na predlog direktora profitnih organizacija i uz saglasnost reprezentativnih sindikata (stav 4.). Ocenjujući navedene odredbe Pojedinačnog kolektivnog ugovora u odnosu na odredbe čl. 171. i 173. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“, broj 24/05 i 61/05), Ustavni sud je utvrdio da su osporene odredbe člana 4. stav 2. do 4. Kolektivnog ugovora nesaglasne sa Zakonom o radu iz razloga što zaposleni ne može biti premešten na rad iz jednog u drugo mesto kad je udaljenost veća od 50 km u jednom pravcu i na osnovu jednostrane odluke poslodavca, već izmenom ugovora o radu, te se osporenim odredbama narušava i ustavni princip obavezne saglasnosti opštih akata sa zakonom iz člana 119. stav 3. Ustava Republike Srbije iz 1990. godine.
4. Za odlučivanje o ustavnoj žalbi od značaja su odredbe člana 422. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 125/2004) kojima je, pored ostalog, propisano da se postupak koji je odlukom suda pravnosnažno završen može po predlogu stranke ponoviti: ako stranci nezakonitim postupanjem, a naročito propuštanjem dostavljanja, nije bila data mogućnost da raspravlja pred sudom (tačka 1); ako stranka stekne mogućnost da upotrebi pravnosnažnu odluku suda koja je ranije među istim strankama doneta o istom zahtevu (tačka 6); ako se odluka suda zasniva na drugoj odluci suda ili na odluci nekog drugog organa, a ta odluka bude pravnosnažno preinačena, ukinuta, odnosno poništena (tačka 7); ako je naknadno pred nadležnim organom pravnosnažno rešeno prethodno pitanje (član 12.) na kome je odluka zasnovana (tačka 8); ako stranka sazna za nove činjenice ili nađe ili stekne mogućnost da upotrebi nove dokaze na osnovu kojih je za stranku mogla biti doneta povoljnija odluka da su te činjenice ili dokazi bili upotrebljeni u ranijem postupku (tačka 9).
5. Imajući u vidu razloge zbog kojih se može ponoviti postupak koji je odlukom suda pravosnažno završen propisane odredbama člana 422. Zakona o parničnom postupku, Ustavni sud je utvrdio da osporenim rešenjima nije povređeno pravo podnosioca ustavne žalbe na pravično suđenje zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava, jer su navedena rešenja doneli zakonom ustanovljeni sudovi, u granicama svoje zakonske nadležnosti, u postupku koji je sproveden u skladu sa važećim zakonskim odredbama i zasnivaju se na ustavnopravno prihvatljivom tumačenju merodavnog prava.
Takođe, Ustavni sud je ocenio da osporenim pojedinačnim aktima nije povređeno ni Ustavom zajemčeno pravo na rad podnosioca ustavne žalbe. Ovo stoga što se odredbom člana 60. stav 1. Ustava pravo na rad jemči u skladu sa zakonom, što znači da se ostvaruje na način propisan zakonom. Kako Zakon o radu predviđa mogućnost otkaza ugovora o radu zaposlenom, a Ustavni sud u Odluci na koju se pozivao podnosilac ustavne žalbe nije našao da su odredbe Pojedinačnog kolektivnog ugovora koje su bile osnov za otkaz ugovora o radu podnosioca ustavne žalbe nesaglasne sa zakonom, to je Ustavni sud utvrdio da je i u ovom delu ustavna žalba neosnovana.
6. Ocenjujući navode i razloge iz ustavne žalbe sa stanovišta povrede Ustavom zajemčenih prava na koje podnosilac ukazuje, vezano za osporeno rešenje Trećeg opštinskog suda u Beogradu P1. br.707/02 od 12. februara 2007. godine i rešenje Okružnog suda u Beogradu Gž. I br. 1581/07 od 5. septembra 2008. godine, Ustavni sud je utvrdio sledeće:
Podnosiocu ustavne žalbe ugovor o radu nije otkazan iz razloga predviđenih odredbama člana 4. stav 2. do 4. Kolektivnog ugovora, za koje je Ustavni sud utvrdio da nisu u saglasnosti sa Ustavom i zakonom, već zbog povrede radne obaveze iz čl. 120. i 101. Zakona o radu i tač. 16c, 16h al. 1), 5) i 12) i tačke 29. Ugovora o radu, koje se odnose na nepoštovanje radne discipline, među koje spada i neizdavanje karata, odnosno računa i nevraćanje kusura u bilo kom iznosu, zbog koje radnje je i sproveden disciplinski postupak, a po osnovu pismene izjave putnika Laze Brujića od 16. avgusta 2002. godine, koji je naveo da je podnosiocu ustavne žalbe dao novac za kartu, ali da račun nije dobio. Stoga navedena odluka Ustavnog suda ne predstavlja novu činjenicu ili dokaz od značaja za odlučivanje, niti je mogla dovesti do drugačije odluke s obzirom na to da se član 4. Kolektivnog ugovora ne odnosi na predmet spora. U tom smislu su neosnovani navodi podnosioca ustavne žalbe koji se odnose na pozivanje na Odluku Ustavnog suda, jer za odredbe Pojedinačnog kolektivnog ugovora od 29. jula 2002. godine, na osnovu kojih je otkazan ugovor o radu podnosiocu ustavne žalbe, nije utvrđeno da nisu u saglasnosti sa Ustavom, odnosno zakonom.
7. Odlučujući o delu ustavne žalbe izjavljene protiv presude Trećeg opštinskog suda u Beogradu od 18. decembra 2003. godine, presude Okružnog suda u Beogradu Gž. I br. 1445/04 od 15. juna 2005. godine i presude Vrhovnog suda Srbije Rev. II 1535/05 od 9. novembra 2005. godine, Sud je utvrdio sledeće:
Iz odredbe člana 170. Ustava proizlazi da se ustavna žalba može izjaviti protiv pojedinačnog akta koji je donet ili radnje koja je izvršena nakon proglašenja Ustava, 8. novembra 2006. godine.
Kako su osporene presude donete pre stupanja na snagu Ustava, Sud je ocenio da ustavnu žalbu u tom delu treba odbaciti, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 4) Zakona o Ustavnom sudu, jer ne postoje Ustavom i Zakonom utvrđene pretpostavke za vođenje postupka.
Naime, parnični postupak u predmetu Trećeg opštinskog suda u Beogradu P1. br. 707/02 je okončan donošenjem presude Vrhovnog suda Srbije Rev. II 1535/05 od 9. novembra 2005. godine. Donošenjem odluke po reviziji iscrpljeno je poslednje delotvorno sredstvo pre izjavljivanja ustavne žalbe. Predlog za ponavljanje postupka je vanredni pravni lek koji se može koristiti samo u slučajevima propisanim odredbama čl. 422. do 429. Zakona o parničnom postupku, ali se ne može smatrati delotvornim pravnim sredstvom. Podnošenje predloga za ponavljanje postupka i donošenje rešenja kojim se odbija takav predlog, po oceni Ustavnog suda, ne znači da postoji kontinuitet meritornog odlučivanja između parničnog postupka okončanog revizijskom presudom Vrhovnog suda Srbije i kasnije preduzetih procesnih radnji koje su ostale bez efekta, tj. nisu dovele do ponavljanja postupka. Stoga je Ustavni sud utvrdio da se u konkretnom slučaju mora odvojeno razmatrati parnični postupak okončan presudom Vrhovnog suda Srbije Rev. II 1535/05 od 9. novembra 2005. godine i postupak iniciran predlogom za ponavljanje postupka od 6. aprila 2006. godine.
8. Polazeći od navedenog, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 45. tačka 9) i 46. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, kao i člana 84. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, broj 24/2008), odlučio kao u izreci.

PREDSEDNIK
USTAVNOG SUDA

dr Bosa Nenadić

Odluka Ustavnog suda o odbijanju i odbacivanju ustavne žalbe u radnom sporu

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti