Odluka Ustavnog suda o ustavnoj žalbi zbog neujednačene sudske prakse
Kratak pregled
Ustavni sud usvaja ustavnu žalbu vojnog penzionera, utvrđujući povredu prava na jednaku zaštitu prava. Povreda je nastala jer je Okružni sud u Beogradu u istovetnim pravnim i činjeničnim situacijama donosio različite odluke o obračunu zatezne kamate, stvarajući pravnu nesigurnost.
Tekst originalne odluke
Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Dragiša Slijepčević, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, u postupku po ustavnoj žalbi Dragića Stojanovića iz Kruševca, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 2. decembra 2010. godine, doneo je
O D L U K U
1. Dozvoljava se povraćaj u pređašnje stanje zbog propuštenog roka za izjavljivanje ustavne žalbe Dragiću Stojanoviću.
2. Usvaja se ustavna žalba Dragića Stojanovića izjavljena protiv presude Okružnog suda u Beogradu Gž. 11053/08 od 1. oktobra 2008. godine i utvrđuje povreda prava na jednaku zaštitu prava zajemčenog odredbom člana 36. stav 1. Ustava Republike Srbije, dok se u preostalom delu ustavna žalba odbija kao neosnovana.
3. Ovu odluku objaviti u "Službenom glasniku Republike Srbije".
O b r a z l o ž e nj e
1. Dragić Stojanović iz Kruševca je, preko punomoćnika, advokata Dragane Ćirković iz Kruševca, podneo je Ustavnom sudu 27. novembra 2008. godine ustavnu žalbu protiv presude Okružnog suda u Beogradu Gž. 11053/08 od 1. oktobra 2008. godine, zbog povrede načela zabrane diskriminacije i prava na jednaku zaštitu prava, garantovanih članom 21. i članom 36. stav 1. Ustava Republike Srbije.
Uz ustavnu žalbu je podnet i predlog za povraćaj u pređašnje stanje zbog propuštanja roka za izjavljivanje ustavne žalbe. U predlogu se navodi da je radi podnošenja ustavne žalbe protiv osporene odluke Okružnog suda u Beogradu podnosilac angažovao punomoćnika Draganu Ćirković, advokata iz Kruševca, i to prema punomoćju od 12. novembra 2008. godine. Međutim, punomoćnik podnosioca nije bila u mogućnosti da u zakonskom roku od 30 dana, shodno članu 84. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, sačini i podnese ustavnu žalbu protiv pobijane presude, iz razloga što je 16. novembra 2008. godine hospitalizovana a 17. novembra 2008. godine operisana, te je na lečenju u Zdravstvenom centru Kruševac bila sve do 22. novembra 2008. godine.
Podnosilac je u ustavnoj žalbi naveo da je osporenom presudom Okružnog suda u Beogradu Gž. 11053/08 od 1. oktobra 2008. godine preinačena prvostepena odluka Trećeg opštinskog suda u Beogradu po žalbi Fonda za socijalno osiguranje vojnih osiguranika iz Beograda (u daljem tekstu Fond), kao tuženog, te je odbijen tužbeni zahtev u delu kojim je podnosilac ove žalbe tražio da se obaveže tuženi da mu na pojedinačne mesečne iznose glavnog duga za period od 1. avgusta 2004. godine do 31. jula 2007. godine isplati zakonsku zateznu kamatu počev od dospelositi svakog pojedinačnog iznosa glavnog duga do 28. avgusta 2007. godine, a za period od 1. avgusta 2007. godine do 30. novembra 2007. godine počev od dospelosti svakog pojedinačnog iznosa glavnog duga do 11. aprila 2008. godine.
Podnosilac dalje ističe da je ovakvim postupanje Okružni sud u Beogradu podnosiocu povredio pravo na jednaku zaštitu prava pred sudovima, koja je garantovana članom 36. stav 1. Ustava i izvršio diskriminaciju u odnosu na podnosioca protivno članu 21. Ustava, jer je u drugim pravnosnažno okončanim postupcima vođenim pred Trećim opštinskim sudom u Beogradu i Okružnim sudom u Beogradu usvojio tužbene zahteve vojnih penzionera kada je zakonska zatezna kamata u pitanju, a reč je o istom činjeničnom i pravnom osnovu.
Iz navedenih razloga podnosilac predlaže da Ustavni sud usvoji ustavnu žalbu i utvrdi da je osporenom presudom Okružnog suda u Beogradu povređen zakon na štetu podnosioca ustavne žalbe.
2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.
U postupku pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.
Odredba člana 82. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", broj 109/07) je po svojoj sadržini istovetna odredbi člana 170. Ustava.
Odredbom člana 84. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", broj 109/07) propisano je: da se ustavna žalba može izjaviti u roku od 30 dana od dana dostavljanja pojedinačnog akta, odnosno od dana preduzimanja radnje kojom se povređuje ili uskraćuje ljudsko ili manjinsko pravo i sloboda zajemčena Ustavom (stav 1.); da će licu koje iz opravdanih razloga propusti rok za podnošenje ustavne žalbe, Ustavni sud dozvoliti povraćaj u pređašnje stanje ako to lice u roku od 15 dana od dana prestanka razloga koji je izazvao propuštanje, podnese predlog za povraćaj u pređašnje stanje i ako istovremeno sa ovim predlogom podnese i ustavnu žalbu (stav 2.).
3. Ustavni sud je utvrdio da je u konkretnom slučaju punomoćnik podnosioca ustavne žalbe u predlogu za povraćaj u pređašnje stanje navela opravdane razloge za propuštanje roka za blagovremeno izjavljivanje ustavne žalbe, kao i dostavila dokaze o činjenici da je bila hospitalizovana u periodu od 16. do 22. novembra 2008. godine, koje je Ustavni sud ocenio kao opravdane.
Imajući u vidu navedeno Ustavni sud je dozvolio povraćaj u pređašnje stanje, pa je, saglasno odredbi člana 84. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, rešeno kao u tački 1. izreke.
4. Ustavni sud je iz sadržine ustavne žalbe i na osnovu uvida u spise predmeta utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovom ustavnosudskom predmetu:
Podnosilac ustavne žalbe je podneo tužbu Trećem opštinskom sudu u Beogradu, 28. avgusta 2007. godine, protiv Fonda za socijalno osiguranje vojnih osiguranika iz Beograda, radi naknade štete u iznosu od 126.983,01 dinara, koju je nakon nalaza sudskog veštaka preinačio 11. aprila 2008. godine, na iznos od 142.595,00 dinara. Podnosiocu je na osnovu rešenja navedenog Fonda SP br. 540072 od 2. decembra 2002. godine, priznato pravo na starosnu penziju u mesečnom iznosu od 15.742,15 dinara, sa vrednoćšu boda 5,018 dinara počev od 16. novembra 2002. godine od kada teče i isplata, što izraženo u bodovima iznosi 3137,137 bodova, odnosno 83,5% od penzijskog osnova. Tuženi Fond je 12. decembra 2006. godine doneo rešenje SP br. 540072 UP-1 kojim je izvršio usklađivanje penzije podnosioca na 3759,045, odnosno 83,5% od penzijskog osnova, počev od 1. avgusta 2008. godine, u skladu sa Uredbom o izmenama i dopunama Uredbe o platama i drugim novčanim primanjima profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci Srbije i Crne Gore ("Službeni list SCG", broj 35/04). Međutim, podnosiocu nije izvršena isplata pripadajuće razlike ni nakon donošenja rešenja, kao što nije povećan ni broj bodova, na osnovu čega bi tužilac primao veću penziju od one koja mu se tada isplaćivala. Tuženi Fond je rešenjem SP br. 540072 UP-1 od 5. decembra 2007. godine izvršio usklađivanje penzije tužiocu u skladu sa Uredbom o izmenama i dopunama Uredbe o platama i drugim novčanim primanjima profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci Srbije i Crne Gore ("Službeni list SCG", br. 35/04 i 42/05), nakon čega je tražio izvođenje dokaza veštačenjem preko veštaka finansijske struke, radi utvrđivanja iznosa koji nije isplaćen tužiocu.
Presudom Trećeg opštinskog suda u Beogradu P. 3994/07 od 2. juna 2008. godine odbijen je prigovor stvarne nenadležnosti ovog suda, kao i predlog za prekid postupka i usvojen tužbeni zahtev tužioca u celosti, a tuženi Fond za socijalno osiguranje vojnih osiguranika iz Beograda obavezan da tužiocu na ime naknade štete zbog manje isplaćene starosne penzije za period od 1. avgusta 2004. godine, zaključno sa 30. novembrom 2007. godine, isplati iznose bliže navedene u stavu tri izreke prvostepene presude, sa zakonskom zateznom kamatom od dospelosti svakog mesečnog iznosa do isplate, kao i troškove parničnog postupka, u roku od 15 dana od dana pravnosnažnosti presude.
Prvostepeni sud je utvrdio da je rešenjem Fonda za socijalno osiguranje vojnih osiguranika SP. br. 540072 UP-1 od 5. decembra 2007. godine tužiocu priznato pravo na penziju od 1. avgusta 2004. godine, kojim je penzija određena u bodovima na koju tužilac nema primedbe, ali da se penzija po tom rešenju ne isplaćuje iz čega proizilazi predmet spora, koji čini neisplaćeni deo posebnih naknada, tj. naknada za topli obrok i godišnji odmor za period od 1. avgusta 2004. godine, s obzirom da tuženi navedenu naknadu isplaćuje penzionerima od 1. aprila 2005. godine. Tačnije, prvostepeni sud je utvrdio da su posebne naknade priznate rešenjem o penziji od 1. avgusta 2004. godine, ali da se one tužiocu ne isplaćuju.
Iz nalaza i mišljenja sudskog veštaka sud je utvrdio da je tuženi za period od 1. avgusta 2004. godine do 1. decembra 2007. godine isplatio tužiocu manji iznos penzije po osnovu pripadajuće penzije od iznosa koji je određen rešenjem tuženog o usklađivanju penzije tužioca, i to za iznos koji nominalno iznosi 142.595,00 dinara, a sa obračunatom kamatom na dan 1. januara 2008. godine 188.129,00 dinara. Prilikom obračuna kamate sudski veštak je imao u vidu dospelost potraživanja i to do 20-og u mesecu za prethodni mesec sve do 1. januara 2008. godine, s obzirom da je tuženi tužiocu izvršio isplatu posebnih naknada za mesec decembar 2007. godine u januaru 2008. godine. Tužilac je 11. aprila 2008. godine, nakon obavljenog ekonomsko-finansijskog veštačenja istakao da nema primedbi na ovo veštačenje, pa je shodno odredbi člana 194. stav 2. Zakona o parničnom postupku izvršio objektivno preinačenje tužbe, zahtevajući iz istog činjeničnog osnova drugi novčani iznos, te je sudu predložio da se tuženi Fond obaveže da mu isplati po osnovu naknade štete iznos od 142.595,00 dinara.
Treći opštinski sud u Beogradu je utvrdio da je tuženi na osnovu odredbe člana 261. Zakona o Vojsci Jugoslavije izvršio usklađivanje penzije tužioca, počev od 1. avgusta 2004. godine, u skladu sa odredbama Uredbe o izmenama i dopunama Uredbe o platama i drugim novčanim primanjima profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci SCG, te utvrdio nov penzijski osnov tužiocu, ali i nakon što je izvršio usklađivanje penzije, tuženi je u spornom periodu bez opravdanog razloga vršio mesečne isplate penzija u manjem iznosu od onih koje tužiocu pripadaju saglasno donetom rešenju o usklađivanju njegove penzije, te je usled takvog propusta tuženog, tužilac pretrpeo štetu čija je visina nesumnjivo utvrđena finansijskim veštačenjem, te je saglasno odredbi člana 172. Zakona o obligacionim odnosima, obavezan da tužiocu nadoknadi pretrpljenu štetu. Ovo stoga, što je u smislu odredbe člana 19. Uredbe o nadležnosti, delokrugu, organizaciji i načinu poslovanja Fonda za socijalno osiguranje vojnih osiguranika ("Službeni list SRJ", broj 36/94), predviđeno da prihod tuženog čine sredstva ostvarena od osnovnog doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje, od dodatnog doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje, od doprinosa za zdravstveno osiguranje i saveznog budžeta od prihoda na osnovu ulaganja sredstava tuženog, po osnovu naknade štete i iz drugih prihoda Fonda, što znači da budžet nije jedini izvor prihoda, već samo jedan od izvora koji se koriste za isplatu penzija vojnih osiguranika, pa pozivanje tuženog na nedostatak sredstava u budžetu kao razlog umanjenih penzija nije osnovano.
Okružni sud u Beogradu je u žalbenom postupku osporenom presudom Gž. 11053/08 od 1. oktobra 2008. godine potvrdio prvostepenu presudu Trećeg opštinskog suda u Beogradu P. 3994/07 od 2. juna 2008. godine u stavu prvom, drugom i delu stava trećeg izreke za iznos glavnog duga od 142.595,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom na iznos od 126.986,80 dinara, počev od 28. avgusta 2007. godine, a na iznos od 15.608,20 dinara počev od 11. aprila 2008. godine do isplate, kao i u stavu četvrtom izreke, te žalbu tuženog u navedenom delu odbio kao neosnovanu, dok je u preostalom delu stava trećeg presude uvažio žalbu tuženog i preinačio presudu Trećeg opštinskog suda u Beogradu, te odbio tužbeni zahtev u delu kojim je tužilac tražio da se tuženi obaveže da mu na pojedinačne mesečne iznose glavnog duga za period od 1. avgusta 2004. godine do 31. jula 2007. godine, bliže opisane u trećem stavu prvostepene presude, isplati zakonsku zateznu kamatu počev od dana dospelosti svakog pojedinačnog iznosa glavnog duga do 28. avgusta 2007. godine, a za period od 1. avgusta 2007. godine do 30. novembra 2007. godine počev od dana dospelosti svakog pojedinačnog iznosa glavnog duga do 11. aprila 2008. godine.
Po oceni Okružnog suda u Beogradu, prvostepeni sud je na potpuno i pravilno utvrđeno činjenično stanje pravilno primenio materijalno pravo, kada je obavezao tuženog da tužiocu na ime manje isplaćene penzije u traženom periodu isplati iznos od 142.595,00 dinara, dajući za svoju odluku o glavnom dugu jasne i dovoljne razloge, koje prihvata i taj sud.
Međutim, prema nalaženju drugostepenog suda, osnovano je tuženi u izjavljenoj žalbi ukazao da je prvostepeni sud pogrešno primenio materijalno pravo u delu odluke o zahtevu koji se odnosi na zakonsku zateznu kamatu. Naime, po oceni Okružnog suda, u konkretnom slučaju se radi o novčanim potraživanjima utvrđenim odlukom upravnog organa, koja predstavljaju povremena novčana potraživanja, pa kako u smislu člana 279. stav 3. Zakona o obligacionim odnosima, na povremena dospela novčana davanja teče zatezna kamata od dana kada je sudu podnet zahtev za njihovu isplatu, to je tuženi obavezan da na iznos glavnog duga plati zakonsku zateznu kamatu, i to za deo duga od 126.986,80 dinara (period od 1. avgusta 2004. godine do 31. jula 2007. godine) počev od 28. avgusta 2007. godine, kao dana podnošenja tužbe, do isplate, a za deo duga u iznosu od 15.608,20 dinara (period od 1. avgusta 2007. godine do 30. novembra 2007. godine), koji je obuhvaćen preinačenim tužbenim zahtevom, počev od 11. aprila 2008. godine, kada je izvršeno preinačenje, do isplate, dok je tužbeni zahtev u odnosu na traženu kamatu počev od dospelosti svakog pojedinačnog iznosa do dana podnošenja tužbe, odnosno dana preinačenja iste, odbijen kao neosnovan.
Presudom Trećeg opštinskog suda u Beogradu P. 6728/07 od 7. maja 2008. godine, koja je priložena uz ustavnu žalbu, usvojen je tužbeni zahtev tužioca C.A. iz Kruševca, pa je obavezan tuženi Fond za socijalno osiguranje vojnih osiguranika iz Beograda da istom tužiocu isplati po osnovu naknade štete iznos od 146.520,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od dana dospelosti svakog pojedinačnog iznosa, a sve u roku od 15 dana po pravnosnažnosti presude, pod pretnjom prinudnog izvršenja.
Postupajući po žalbi tuženog Fonda za socijalno osiguranje vojnih osiguranika iz Beograda, Okružni sud u Beogradu doneo je presudu Gž. 9552/08 od 1. oktobra 2008. godine kojom je potvrdio presudu Trećeg opštinskog suda u Beogradu P. 6728/07 od 7. maja 2008. godine, a žalbu tuženog odbio kao neosnovanu.
Presudom Trećeg opštinskog suda u Beogradu P. 5228/07 od 1. jula 2008. godine usvojen je tužbeni zahtev tužioca Z.R. iz Kruševca, pa je obavezan tuženi Fond za socijalno osiguranje vojnih osigurnika iz Beograda da isplati tužiocu na ime materijalne štete zbog manje isplaćenih mesečnih iznosa pripadajuće penzije za period od avgusta 2004. godine do novembra 2007. godine, iznos od 57.293,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od dana dospelosti svakog pojedinačnog iznosa, sve u roku od 8 dana po prijemu presude, pod pretnjom izvršenja.
Postupajući po žalbi tuženog Fonda za socijalno osiguranje vojnih osiguranika iz Beograda, Okružni sud u Beogradu doneo je presudu Gž. 9621/08 od 10. septembra 2008. godine, kojom je potvrdio presudu Trećeg opštinskog suda u Beogradu P. 5228/07 od 1. jula 2008. godine, a žalbu tuženog odbio kao neosnovanu.
Takođe, presudom Trećeg opštinskog suda u Beogradu P. 6499/07 od 8. maja 2008. godine usvojen je tužbeni zahtev tužioca M.K. iz Kruševca, pa je obavezan tuženi Fond za socijalno osiguranje vojnih osiguranika iz Beograda da isplati tužiocu na ime materijalne štete zbog manje isplaćenih mesečnih iznosa pripadajuće penzije za period od avgusta 2004. godine do novembra 2007. godine, iznos od 106.006,17 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od dana dospelosti svakog pojedinačnog iznosa, sve u roku od 15 dana po prijemu presude, pod pretnjom izvršenja.
Postupajući po žalbi tuženog Fonda za socijalno osiguranje vojnih osiguranika iz Beograda, Okružni sud u Beogradu doneo je presudu Gž. 9624/08 od 1. oktobra 2008. godine, kojom je potvrdio presudu Trećeg opštinskog suda u Beogradu P. 6499/07 od 8. maja 2008. godine, a žalbu tuženog odbio kao neosnovanu.
5. Ustavni sud ukazuje da je odredbom člana 21. Ustava zajemčeno načelo zabrane diskriminacije koje garantuje: da su pred Ustavom i zakonom svi jednaki; da svako ima pravo na jednaku zakonsku zaštitu, bez diskriminacije; da je zabranjena svaka diskriminacija, neposredna ili posredna, po bilo kom osnovu, a naročito po osnovu rase, pola, nacionalne pripadnosti, društvenog porekla, rođenja, veroispovesti, političkog ili drugog uverenja, imovnog stanja, kulture, jezika, starosti i psihičkog ili fizičkog invaliditeta; da se ne smatraju diskriminacijom posebne mere koje Republika Srbija može uvesti radi postizanja pune ravnopravnosti lica ili grupe lica koja su suštinski u nejednakom položaju sa ostalim građanima.
Odredbom člana 36. stav 1. Ustava utvrđeno pravo na jednaku zaštitu prava kojim se jemči jednaka zaštita prava pred sudovima i drugim državnim organima, imaocima javnih ovlašćenja i organima autonomne pokrajine i jedinica lokalne samouprave.
Za ocenu osnovanosti navoda ustavne žalbe od značaja su odredbe sledećih propisa:
Odredbama Zakona o obligacionim odnosima ("Službeni list SRJ", br. 31/93, 22/99, 23/99, 35/99 i 44/99) (u daljem tekstu: ZOO) koje se odnose na pravo na naknadu štete - zateznu kamatu, propisano je: da dužnik koji zadocni sa ispunjenjem novčane obaveze duguje, pored glavnice, i zateznu kamatu po stopi utvrđenoj saveznim zakonom (član 277. stav 1.); da poverilac ima pravo na zateznu kamatu bez obzira na to da li je pretrpeo kakvu štetu zbog dužnikove docnje (član 278. stav 1.); da na dospelu, a neisplaćenu ugovornu ili zateznu kamatu, kao i na druga dospela povremena novčana davanja ne teče zatezna kamata, izuzev kad je to zakonom određeno, tj. da se na iznos neisplaćene kamate može zahtevati zatezna kamata samo od dana kada je sudu podnet zahtev za njenu isplatu i da na povremena dospela novčana davanja teče zatezna kamata od dana kad je sudu podnet zahtev za njihovu isplatu (član 279.).
Odredbama Zakona o Vojsci Jugoslavije ("Službeni list SRJ", br. 43/94, 28/96, 22/99, 44/99, 3/02 i 37/02), koji je važio u vreme podnošenja tužbe u ovoj pravnoj stvari, bilo je propisano: da pravo na starosnu penziju stiče vojni osiguranik - muškarac kada navrši 60 godina života, odnosno vojni osiguranik - žena kad navrši 55 godina života i najmanje 20 godina penzijskog staža, kao i da pravo na starosnu penziju stiče i vojni osiguranik - muškarac kad navrši 40 godina penzijskog staža, odnosno vojni osiguranik - žena kad navrši 35 godina penzijskog staža, bez obzira na godine života (član 242.); da se starosna penzija utvrđuje u određenom procentu od penzijskog osnova, a da penzijski osnov čini plata koja pripada profesionalnom vojniku po članu 71. ovog zakona, u poslednjem mesecu, pre prestanka svojstva profesionalnog vojnika prema elementima plate koju profesionalni vojnik ima u času prestanka profesionalne vojne službe, (član 244.); da profesionalni vojnik prima platu za dane, odnosno časove svoga rada, kao i da se ona sastoji od dela utvrđenog prema činu (plata prema činu), dela utvrđenog prema dužnosti (položajna plata), dela utvrđenog prema penzijskom stažu (plata prema stažu) i dela utvrđenog prema posebnim uslovima službe u Vojsci (vojni dodatak) (član 71. stav 1. i 2.). Prema odredbama člana 261. Zakona, penzije određene po ovom zakonu se usklađuju početkom svake kalendarske godine sa penzijama određenim u prethodnoj godini, tako što se kao penzijski osnov za ranije ostvarene penzije uzima plata koja pripada za odgovarajući čin od koga se određuju penzije ostvarene u prethodnoj godini, ako je struktura plate prema kojoj se, na osnovu propisa o platama profesionalnih vojnika, utvrđuje penzijski osnov izmenjena u odnosu na ranije propise o platama tih lica, izmenjeni iznosi plata uzimaju se za utvrđivanje novog penzijskog osnova, penzije usklađene po ovom članu se od 1. jula tekuće godine, na osnovu podataka iz propisa o platama profesionalnih vojnika, usklađuju sa kretanjem nominalnih plata profesionalnih vojnika odgovarajućeg čina, penzije se usklađuju i pre isteka roka od šest meseci ako nominalni rast, odnosno pad plata profesionalnih vojnika bude veći od 5%, a propise o usklađivanju penzija na osnovu ovog člana donosi savezni ministar za odbranu.
Uredbom o platama i drugim novčanim primanjima profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci Srbije i Crne Gore ("Službeni list SCG", br. 35/04 i 42/05), koja je važila u vreme podnošenja tužbe u ovoj pravnoj stvari, bilo je propisano da Savezna Vlada, u smislu člana 75. i člana 137. Zakona o Vojsci SCG, određuje koeficijent za utvrđivanje ukupnog iznosa sredstava za plate profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci, kao i da ministar odbrane, u okviru ukupnih iznosa novčanih sredstava iz stava 1. ovog člana, donosi odluku o vrednosti boda, odnosno vrednosti koeficijenta za obračunavanje plata i drugih primanja profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci.
Uredbom o nadležnosti, delokrugu, organizaciji i načinu poslovanja Fonda za socijalno osiguranje vojnih osiguranika ("Službeni list SRJ", broj 36/94) propisano je da prihod Fonda čine sredstva ostvarena od osnovnog doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje, od dodatnog doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje, od doprinosa za zdravstveno osiguranje; iz saveznog budžeta, od prihoda po osnovu ulaganja sredstava Fonda, po osnovu naknade štete i iz drugih prihoda Fonda (član 19.).
6. Razmatrajući navode i razloge ustavne žalbe sa stanovišta navedene odredbe člana 36. stav 1. Ustava, u odnosu na koju je tražena zaštita ustavnih prava podnosioca ustavna žalbe, Ustavni sud je prethodno ocenio da se podnosilac u suštini žali na različito postupanje sudova, te odlučivanje Okružnog suda u Beogradu povodom iste činjenične i pravne situacije.
Saglasno izloženom, Ustavni sud je u konkretnom slučaju pošao od ocene osnovanosti navoda ustavne žalbe koji se odnose na različito postupanje sudova povodom iste činjenične i pravne situacije.
Naime, Ustavni sud je kao neosporno utvrdio da je Okružni sud u Beogradu u osporenoj presudi uvažio žalbu tuženog i preinačio odluku prvostepenog suda u delu koji se odnosi na isplatu zakonske zatezne kamate od dana dospelosti svakog pojedinačnog mesečnog duga, te obavezao tuženog da zakonsku zateznu kamatu plati od dana podnošenja tužbe, tj. dana preinačenja tužbe pa do isplate, a ne od dospelosti potraživanja, dok je u nekoliko istovetnih postupaka koji su se vodili pred Trećim opštinskim sudom u Beogradu i Okružnim sudom u Beogradu, kao drugostepenom sudu i ujedno sudom poslednje instance, Okružni sud u Beogradu potvrdio presude prvostepenog suda i žalbu tuženog odbio kao neosnovanu (presude Gž. 9552/08 od 1. oktobra 2008. godine, Gž. 9621/08 od 10. septembra 2008. godine i Gž. 9624/08 od 1. oktobra 2008. godine, koje su donete u postupcima po žalbi protiv odluka Trećeg opštinskog suda u Beogradu P. 6728/07 od 7. maja 2008. godine, P. 5228/07 od 1. jula 2008. godine i P. 6499/07 od 8. maja 2008. godine).
Imajući u vidu navedeno, Ustavni sud je utvrdio da je Okružni sud u Beogradu u identičnoj činjeničnoj i pravnoj situaciji doneo različite odluke o osnovanosti tužbenih zahteva koji su se zasnivali na identičnom činjeničnom stanju i spornom pravnom pitanju i da je na taj način podnosioca ustavne žalbe, delimično usvajajući tužbeni zahtev tuženog i preinačujući prvostepenu odluku u delu koji se odnosi na zakonsku zateznu kamatu, doveo u bitno različit položaj od onoga u kome su bili tužioci u parničnim postupcima u kojima je isti Okružni sud potvrdio presude prvostepenih sudova i žalbu tuženog odbio kao neosnovanu. Kako je Okružni sud u Beogradu, kao sud poslednje instance, donosio presude koje su za posledicu imale odbijanje žalbe tuženog kao neosnovane i potvrđivanje prvostepene presude, a u konkretnom slučaju presudu kojom je žalbu tuženog delimično usvojio i delimično preinačio prvostepenu presudu, Ustavni sud je stanovišta da je takva praksa toga suda suprotna principu pravne sigurnosti i jednake zaštite prava pred sudovima (o povredi prava na pravnu sigurnost videti presudu Evropskog suda za ljudska prava u predmetu Vinčić i drugi protiv Srbije od 1. decembra 2009. godine, stav 56. presude). Stoga je Ustavni sud, polazeći od odredbe člana 36. stav 1. Ustava, ocenio da je različitom ocenom Okružnog suda u Beogradu datom povodom iste činjenične situacije i istog pravnog pitanja povređeno pravo podnosioca na pravnu sigurnost i jednaku zaštitu prava pred sudovima. Ustavni sud ukazuje da je ovakva ocena Ustavnog suda u skladu sa ocenom Evropskog suda za ljudska prava u predmetu Vinčić i drugi protiv Srbije, koju je Evropski sud doneo uz konstataciju da nije u njegovoj nadležnosti da procenjuje koji je stvarni ishod trebalo da imaju parnice podnosioca predstavki.
Ustavni sud je ocenio da sama činjenica da je isti sud - Okružni sud u Beogradu, povodom iste činjenične i pravne situacije donosio različite odluke, stvorila pravnu nesigurnost kod podnosioca ustavne žalbe, te da ova okolnost sama po sebi predstavlja dovoljan razlog da se utvrdi postojanje povrede prava na jednaku zaštitu prava pred sudovima iz člana 36. stav 1. Ustava. Stoga je Ustavni sud, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", broj 109/07), ustavnu žalbu usvojio u ovom delu i odlučio kao u tački 2. izreke.
7. Ocenjujući postojanje povrede načela zabrane diskriminacije iz člana 21. Ustava, Ustavni sud je ocenio da nema osnova za tvrdnje da je osporenom odlukom podnosilac ustavne žalbe na bilo koji način diskriminisan, iako je Okružni sud u Beogradu u identičnim situacijama različito postupao. U ustavnoj žalbi nisu pruženi dokazi da je podnosiocu ustavne žalbe zbog nekog njegovog ličnog svojstva povređeno ljudsko ili manjinsko pravo zajemčeno Ustavom, što je neophodna pretpostavka da bi se mogla utvrditi povreda ustavnog načela zabrane diskriminacije. Stoga je Ustavni sud, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 4) Zakona o Ustavnom sudu, ustavnu žalbu u ovom delu odbio kao neosnovanu.
8. Ustavni sud je u tački 3. izreke odlučio da se pravično zadovoljenje podnosioca ustavne žalbe zbog konstatovane povrede navedenog prava u konkretnom slučaju ostvari objavljivanjem ove odluke u "Službenom glasniku Republike Srbije", saglasno odredbi člana 89. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu.
9. S obzirom na navedeno, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu i člana 84. Poslovnika o radu Ustavnog suda ("Službeni glasnik RS", br. 24/08 i 27/08), doneo Odluku kao u izreci.
PREDSEDNIK
USTAVNOG SUDA
dr Bosa Nenadić