Odbijena ustavna žalba zbog odbijanja ponovnog izvršenja već naplaćenog potraživanja

Kratak pregled

Ustavni sud odbio je ustavnu žalbu preduzeća kojem je odbijen predlog za izvršenje. Sudovi su pravilno utvrdili da je poverilac već naplatio dug po ranijoj presudi koja je kasnije ukinuta, te da ponovno izvršenje za isti dug nije dozvoljeno.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
Už-1617/2009
15.12.2011.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Dragiša Slijepčević i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, u postupku po ustavnoj žalbi preduzeća „LIPAR KOMERC“ d.o.o Beograd, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 15. decembra 2011. godine, doneo je

O D L U K U

Odbija se kao neosnovana ustavna žalba preduzeća „LIPAR KOMERC“ d.o.o Beograd izjavljena protiv presude Višeg trgovinskog suda Iž. 1753/09 od 30. jula 2009. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. Preduzeće „LIPAR KOMERC“ d.o.o Beograd izjavio je 1. septembra 2009. godine Ustavnom sudu ustavnu žalbu protiv presude Višeg trgovinskog suda Iž. 1753/09 od 30. jula 2009. godine, zbog povrede prava na pravično suđenje zajamčenog članom 32. stav 1. Ustava Republike Srbije.

U ustavnoj žalbi je navedeno da su se sudovi u izvršnom postupku, suprotno načelu formalnog legaliteta, upuštali u razrešenje spornog odnosa između izvršnog poverioca i izvršnog dužnika i ponovo „vodili“ parnicu i utvrđivali činjenice koje nisu od značaja za izvršni postupak. Takođe je navedeno da je osporena odluka doneta od strane pristrasnog suda, ukazujući na sastav veća koji prema podnosiocu nije bio u skladu sa godišnjim rasporedom poslova Višeg trgovinskog suda, te da je takva činjenica dokaz da sud nije bio nezavistan i da je bio pristrasan, jer je“postojao nalog da se presudi na način kako je i presuđeno“.

2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može podneti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

Odredba člana 82. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", broj 109/07) ima istu sadržinu kao član 170. Ustava.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama zahteva istaknutog u njoj, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku, uvidom u dokumentaciju dostavljenu uz ustavnu žalbu, utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovoj ustavnosudskoj stvari:

Pravnosnažnom presudom Trgovinskog suda u Beogradu P. 150/03 od 1. juna 2004. godine usvojen je tužbeni zahtev tužioca, ovde podnosioca ustavne žalbe, te je obavezan tuženi JKP „ZELENILO-BEOGRAD“, Beograd da tužiocu isplati iznos od 5.569.176,03 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od 20. februara 1999. godine. Na osnovu ove presude Trgovinski sud u Beogradu doneo je rešenje I. 54/05 od 14. januara 2005. godine kojim je odobrio traženo izvršenje. Nakon donošenja ovog rešenja stranke su zaključile sporazum kojim su regulisale svoje odnose, na osnovu koga je izvršni dužnik isplatio sudskom presudom određeni iznos, a izvršni poverilac je povukao predlog za izvršenje.

Po sprovedenim radnjama stranaka u izvršnom postupku, Vrhovni sud Srbije doneo je rešenje Prev. 72/05 od 19. oktobra 2005. godine, kojim je ukinuo presudu Trgovinskog suda u Beogradu P. 150/03 od 1. juna 2004. godine i presudu Višeg trgovinskog suda Pž. 8918/04 od 24. novembra 2004. godine i predmet vratio prvostepenom sudu na ponovni postupak i odlučivanje. Nakon donošenja ovog rešenja, tužilac, ovde podnosilac ustavne žalbe nije vratio sredstva isplaćena u izvršnom postupku po osnovu izvršne isprave koja je naknadno ukinuta.

U ponovnom parničnom postupku Trgovinski sud u Beogradu doneo je 27. februara 2007. godine presudu P. 1094/06 kojom je delimično usvojio tužbeni zahtev tužioca i obavezao tuženog da tužiocu isplati iznos od 2.784.588,015 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 20. februara 1999. godine. Protiv ove presude nijedna parnična stranka nije izjavila žalbu. Tužilac je, kao izvršni poverilac, podneo Trgovinskom sudu u Beogradu predlog za izvršenje na novčanim sredstvima izvršnog dužnika, a na osnovu presude Trgovinskog suda u Beogradu P. 1094/06 od 27. februara 2007. godine. Rešavajući o ovom predlogu, Trgovinski sud u Beogradu doneo je 26. marta 2009. godine rešenje o izvršenju I. 1104/09 i ovo rešenje odmah dostavio Narodnoj banci Srbije – Odsek za prinudnu naplatu, radi sprovođenja izvršenja. Protiv navedenog rešenja izvršni dužnik je izjavio žalbu, navodeći da je potraživanje izvršnog poverioca koje je predmet izvršenja prestalo, odnosno da je u potpunosti namireno po osnovu zaključenog sporazuma između izvršnog poverioca i izvršnog dužnika, a povodom ovog izvršenja presude Trgovinskog suda u Beogradu P. 105/03 od 1. juna 2004. godine, odnosno na osnovu rešenja tog suda I. 54/05 od 14. januara 2005. godine. Viši trgovinski sud u Beogradu, odlučujući o navedenoj žalbi, doneo je rešenje Iž. 1011/09 od 7. maja 2009. godine, kojim je, između ostalog, ukinuo rešenje o izvršenju Trgovinskog suda u Beogradu I. 1104/09 od 26. marta 2009. godine i predmet vratio prvostepenom sudu na ponovni postupak. U obrazloženju ove presude navedeno je da se u konkretnom slučaju izvršni poverilac već naplatio od izvršnog dužnika u suštini po istoj izvršnoj ispravi, jer to što je ukinuta prethodna presuda P. 150/03 od 1. juna 2004. godine, po osnovu koje se poverilac naplatio, pa nakon njenog ukidanja doneta nova presuda P. 1094/06 od 27. februara 2007. godine, ne znači da se radi o dve izvršne isprave koje su nezavisne jedna od druge i da se izvršni poverilac može dva puta naplatiti po istom osnovu, jer se radi o potraživanju iz istog materijalnopravnog odnosa.

U ponovnom izvršnom postupku Trgovinski sud u Beogradu doneo je rešenje I. 1885/09 od 12. juna 2009. godine, kojom je odbio predlog izvršnog poverioca – preduzeća „LIPAR KOMERC“ d.o.o Beograd za izvršenje na novčanim sredstvima izvršnog dužnika JKP „ZELENILO BEOGRAD“ iz Beograda, radi naplate potraživanja izvršnog poverioca u iznosu od 2.784.588,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od 20. februara 1999. godine. U obrazloženju ovog rešenja navedeno je da u konkretnom slučaju sud odlučuje u ponovnom postupku o podnetom predlogu izvršnog poverioca za izvršenje, s obzirom da je ranije doneto rešenje o izvršenju I. 1104/09 od 26. marta 2009. godine ukinuto rešenjem Višeg trgovinskog suda, te da je u ponovnom postupku sud u situaciji da utvrđuje činjenice i ceni određene dokaze koje nije mogao da ceni u trenutku odlučivanja o podnetom predlogu za izvršenje. Takođe je navedeno da su u toku postupka priloženi pisani dokazi koji ukazuju na to da je predmetna presuda na osnovu koje se u ovom izvršnom postupku traži izvršenje, samo jedna od presuda iz istog materijalnopravnog odnosa, u kome je izvršni dužnik imao obavezu da izvršnom poveriocu plati određeni novčani iznos, što je on i učinio, a što su stranke i konstatovale zaključenim sporazumom, kao i da je kod nesporne činjenice da je dug iz određenog materijalnopravnog odnosa izmiren, jer je izvršni poverilac naplatio potraživanje koje je imao prema izvršnom dužniku, sud našao da isto predstavlja razlog koji sprečava konkretno izvršenje. Protiv ovog rešenja izvršni poverilac je izjavio žalbu.

Viši trgovinski sud, odlučujući o navedenoj žalbi, doneo je osporenu presudu Iž. 1753/09 od 30. jula 2009. godine, kojom je odbio kao neosnovanu žalbu izvršnog poverioca i potvrdio rešenje Trgovinskog suda u Beogradu I. 1885/09 od 12. juna 2009. godine. U obrazloženju osporenog rešenja navedeno je da je pravilno prvostepeni sud utvrdio činjenično stanje da se izvršni poverilac već naplatio od dužnika u suštini po istoj izvršnoj ispravi, odnosno da to što je ukinuta presuda P. 150/03 id 1. juna 2004. godine po osnovu koje se poverilac naplatio, nakon čega je doneta nova presuda u istom postupku, ali pod drugim poslovnim brojem – P. 1094/06 od 27. februara 2007. godine, ne znači da se radi o dve izvršne isprave koje su nezavisne jedna od druge i da se izvršni poverilac može više puta naplatiti po istom osnovu, s obzirom na to da se radi o potraživanju iz istog materijalnopravnog odnosa i između istih stranaka. Takođe je navedeno da su tačni navodi žalbe da je odredbom člana 15. tačka 8) Zakona o izvršnom postupku propisano da je jedan od razloga koji sprečava izvršenje prestanak potraživanja na osnovu činjenice koja je nastupila posle izvršnosti odluke ili pre toga, ali u vreme kada izvršni dužnik to nije mogao da istakne u postupku iz koga potiče izvršna isprava, kao i navod da je prvostepeni sud utvrdio da je potraživanje poverioca prestalo još 8. marta 2003. godine, što je znatno pre donošenja izvršne isprave, ali da je jasno obrazloženje prvostepenog suda da je presuda P. 1094/06 od 27. februara 2007. godine, na osnovu koje je podnet predlog za izvršenje, isprava doneta nakon ukidanja prethodne izvršne isprave, te da je, u situaciji kada se izvršni poverilac naplatio od izvršnog dužnika po prethodnim ispravama, a pre njihovog ukidanja i u situaciji kada izvršni poverilac naplaćena sredstva nakon ukidanja izvršnih isprava nije vratio izvršnom dužniku, jasno da izvršni poverilac ne može po istom osnovu da se naplati više puta od istog dužnika.

4. Članom 32. stav 1. Ustava utvrđeno je da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.

Zakonom o izvršnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 125/04), koji jse u konkretnom slučaju primenjivao, bilo je propisano: da će se izvršenje radi namirenja novčanog potraživanja ili radi obezbeđenja takvog potraživanja, odrediti i sprovesti u obimu koji je potreban za namirenje odnosno obezbeđenje tog potraživanja (član 8. stav 4.); da se žalba protiv protiv rešenja o izvršenju može izjaviti iz razloga koji sprečavaju izvršenje, a naročito ako je potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle izvršnosti odluke ili pre toga, ali u vreme kad izvršni dužnik to nije mogao da istakne u postupku iz kog potiče izvršna isprava, odnosno ako je potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle zaključenog poravnanja (član 15. tačka 8)).

5. Ocenjujući razloge i navode iznete u ustavnoj žalbi sa stanovišta sadržine Ustavom zajemčenog prava na pravično suđenje, Ustavni sud je, najpre, utvrdio da je osporeno rešenje doneo zakonom ustanovljeni sud, koji je postupao u granicama svoje nadležnosti, u postupku sprovedenom u skladu sa merodavnim procesnim pravilima.

U pogledu navoda o povredi načela formalnog legaliteta Ustavni sud je utvrdio da je povredu ovog načela podnosilac ustavne žalbe isticao i u toku postupka u kome je doneto osporeno rešenje i da je Viši trgovinski sud u obrazloženju ovog rešenja dao jasne, dovoljne i ustavnopravno prihvatljive razloge kada je odbio žalbu izvršnog poverioca, ovde podnosioca ustavne žalbe, izjavljenu protiv rešenja Trgovinskog suda u Beogradu, kojom je odbijen predlog izvršnog poverioca za izvršenje pravnosnažne presude Trgovinskog suda u Beogradu P. 1094/06 od 27. februara 2007. godine. Ovo stoga što je u toku izvršnog postupka utvrđeno da je izvršni poverilac potraživanje iz navedene izvršne isprave već namirio od izvršnog dužnika po osnovu izvršne isprave koja je kasnije ukinuta, a primljena sredstva izvršni poverilac, nakon toga nije vratio izvršnom dužniku. Ponovno izvršenje bi, prema oceni Ustavnog suda, bilo upravo nepravično za izvršnog dužnika.

Sa druge strane, u pogledu navoda o povredi prava na nepristrasan sud, Ustavni sud konstatuje da se navedeni razlozi ni pravno, ni logički ne mogu dovesti u vezu sa pojmom pristrasnog odnosa suda prema stranci u postupku, kao i da se iz dokumentacije priložene uz ustavnu žalbu ne može utvrditi bilo koja okolnost koja bi ukazivala na pristrasan odnos Višeg trgovinskog suda koji je doneo osporeno rešenje. Prema oceni Ustavnog suda, podnosilac navode o povredi prava na nepristrasan sud izvodi iz krajnjeg ishoda označenog izvršnog postupka. Međutim, s obzirom na to da je Ustavni sud ocenio da osporeno rešenje nije arbitrerno, te da mu se ne može pripisati pogodovanje jednoj od stranaka u postupku, to je utvrdio da, u konkretnom slučaju, ne postoji ni povreda prava na nepristrasan sud, kao jednog od osnovnih elemenata prava na pravično suđenje, na koje se poziva u ustavnoj žalbi.

6. Polazeći od iznetog, Ustavni sud je utvrdio da osporenim rešenjem Višeg trgovinskog suda podnosiocu ustavne žalbe nije povređeno pravo na pravično suđenje zajemčeno članom 32. stav 1. Ustava, te je, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, ustavnu žalbu odbio kao neosnovanu.

Ustavni sud je, na osnovu izloženog i odredbe člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, odlučio kao u izreci.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Dragiša B. Slijepčević

Odbijena ustavna žalba zbog odbijanja ponovnog izvršenja već naplaćenog potraživanja

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti