Odluka Ustavnog suda o neosnovanosti žalbe zbog trajanja izvršnog postupka

Kratak pregled

Ustavni sud odbio je kao neosnovanu ustavnu žalbu zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku. Iako je izvršni postupak trajao četiri godine, sud je utvrdio da je izvršni sud postupao delotvorno, a do okončanja nije došlo zbog objektivnih okolnosti.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
Už-1660/2014
17.03.2016.
Beograd

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda Vesna Ilić Prelić, predsednik Veća, i sudije dr Bosa Nenadić, Katarina Manojlović Andrić, dr Olivera Vučić, Predrag Ćetković, Milan Stanić, Bratislav Đokić i mr Tomislav Stojković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi „E.“ d.o.o. iz Beograda, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi sa članom 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 17. marta 201 6. godine, doneo je

O D L U K U

Odbija se kao neosnovana ustavna žalba „E.“ d.o.o. izjavljena zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku, zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, u izvršnom postupku koji je vođen pred Osnovnim sudom u Boru u predmetu I. 1152/12 (ranije predmet Opštinskog suda u Boru I. 170/09).

O b r a z l o ž e nj e

1. „E.“ d.o.o. iz Beograda je, 25. februara 2014. godine, preko punomoćnika O. P, advokata iz Paraćina, podnelo Ustavnom sudu ustavnu žalbu zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku i prava na imovinu, zajemčenih odredbama člana 32. stav 1. i člana 58. stav 1. Ustava Republike Srbije, u izvršnom postupku koji je vođen pred Opštinskim sudom u Boru u predmetu I. 170/09, a zatim pred Osnovnim sudom u Boru u predmetu I. 1152/12.

Podnosilac ustavne žalbe je naveo: da je kao izvršni poverilac 23. februara 2009. godine podneo Opštinskom sudu u Boru predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika G. D, na osnovu pravnosnažne i izvršne presude Opštinskog suda u Boru P. 969/06 od 26. decembra 2008. godine, i to popisom, procenom i prodajom određenih pokretnih stvari izvršnog dužnika kao i plenidbom dve trećine od mesečne zarade izvršnog dužnika koju isti ostvaruje kao direktor DOO „D.“ iz B; da je u predlogu za izvršenje zahtevano da se izvršnom dužniku zabrani da raspolaže propisanim stvarima do potpunog namirenja izvršnog poverioca; da je rešenjem o izvršenju I. 170/09 od 4. marta 2009. godine određeno predloženo izvršenje, ali navedenim rešenjem izvršnom dužniku nije zabranjeno raspolaganje popisanim stvarima; da je podnescima od 19. i 20. maja 2009. godine izvršni sud obavestio izvršnog poverioca da izvršni dužnik više nije radnik preduzeća DOO „D.“, kao i da je izvršni sud od izvršnog dužnika dobio informaciju da popisana vozila više ne pripadaju izvršnom dužniku jer je putničko motorno vozilo prodato, a priključno vozilo rashodovano i prodato na otpad; da predmetni izvršni postupak do podnošenja ustavne žalbe traje pet godina i nije okončan čime je podnosiocu povređeno pravo na suđenje u razumnom roku, a onemogućavanjem da naplati svoje potraživanje povređeno mu je i pravo na imovinu.

Zahtevao je naknadu materijalne i nematerijalne štete i naknadu troškova za rad advokata za sastav ustavne žalbe kao i da Ustavni sud naloži izvršnom sudu da predmetni postupak okonča u najkraćem roku.

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

Odredba člana 82. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS”, br. 109/07, 99/11, 18/13-Odluka US, 40/15-dr.zakon i 103/15) je po svojoj sadržini identična odredbi člana 170. Ustava.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je, u sprovedenom postupku, uvidom u spise predmeta Osnovnog suda u Boru I. 1152/12 (ranije predmet Opštinskog suda u Boru I. 170/09), utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje o ovoj ustavnosudskoj stvari:

Podnosilac ustavne žalbe je, kao izvršni poverilac, 23. februara 2009. godine, podneo Opštinskom sudu u Boru predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika G. D, na osnovu pravnosnažne i izvršne presude Opštinskog suda u Boru P. 969/06 od 26. decembra 2008. godine, i to popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika i plenidbom dve trećine od mesečne zarade izvršnog dužnika koju ostvaruje kao direktor DOO „D.“ iz B. Predlogom za izvršenje je zahtevano da se izvršnom dužniku zabrani raspolaganje popisanim stvarima do potpunog namirenja izvršnog poverioca.

Rešenjem Opštinskog suda u Boru I. 170/09 od 4. marta 2009. godine određeno je izvršenje popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika koje se nalaze u njegovom domaćinstvu, njegovog putničkog i priključnog vozila i plenidbom dve trećine od mesečne zarade izvršnog dužnika koju ostvaruje kao direktor DOO „D.“ iz B. Po donošenju rešenja o izvršenju, izvršni sudija je 13. marta 2009. godine obavestio Policijsku upravu u Boru da je na vozilima u vlasništvu izvršnog dužnika određeno izvršenje, kako bi se izvršio upis zabrane raspolaganja istim od strane dužnika. Izvršni sud je 19. i 20. maja 2009. godine obavestio podnosioca, kao izvršnog poverioca, da je izvršni dužnik dao izjavu sudskom izvršitelju da je još 2008. godine prodao svoje putničko vozilo, dok je priključno vozilo – prikolicu rashodovao, tako da ove stvari nisu zatečene u državini izvršnog dužnika, kao i da isti više nije radnik preduzeća DOO „D.“.

Rešenjem Opštinskog suda u Boru I. 170/09 od 18. septembra 2009. godine odbijen je kao neosnovan predlog izvršnog poverioca da se njegovo novčano potraživanje naplati plenidbom novčanog iznosa od 5.136.25 evra kao ličnog kapitala izvršnog dužnika koji je uplatio kao svoj osnivački udeo prilikom osnivanja DOO „D.“.

20. marta 2010. godine popisane su pokretne stvari u domaćinstvu izvršnog dužnika i zaključkom Osnovnog suda u Boru I. 170/09 od 16. jula 2010. godine određeno je veštačenje tržišne vrednosti popisanih pokretnih stvari. Sudski veštak ekonomske struke je 13. avgusta 2010. godine dostavio sudu svoj nalaz da tržišna vrednost popisanih pokretnih stvari izvršnog dužnika iznosi 237.400,00 dinara. Izvršni sud je zakazao javnu prodaju pokretnih stvari za 30. decembar 2010. godine, ali je u međuvremenu, 14. decembra 2010. godine, izvršnom sudu podnet prigovor trećeg lica S. D, bivše supruge izvršnog dužnika, povodom predmetnog izvršenja.

Rešenjem Osnovnog suda u Boru I. 170/09 od 27. decembra 2010. godine upućeno je treće lice S. D. da protiv izvršnog poverioca pokrene parnični postupak radi proglašenja da je izvršenje na popisanim pokretnim stvarima nedopustivo, nakon čega je S. D. podnela tužbu parničnom sudu 17. januara 2011. godine.

Presudom na osnovu priznanja Osnovnog suda u Boru P. 27/11 od 10. juna 2011. godine usvojen je tužbeni zahtev tužilje S. D. prema tuženima „E.“ d.o.o. kao izvršnom poveriocu i G. D. kao izvršnom dužniku, te je utvrđeno da pokretne stvari koje su predmet izvršenja u postupku I. 170/09 predstavljaju svojinu tužilje i da je izvršenje na toj imovini nedopustivo.

Rešenjem Osnovnog suda u Boru I. 170/09 od 3. jula 2012. godine izuzete su iz postupka izvršenja I. 170/09 popisane pokretne stvari koje predstavljaju svojinu trećeg lica S. D.

Rešenjem Osnovnog suda u Boru I. 170/09 od 3. jula 2012. godine naloženo je izvršnom dužniku da dostavi izjavu o pokretnoj i nepokretnoj imovini i zatim je izvršni dužnik dao izjavu da ne poseduje imovinu.

Rešenjem Osnovnog suda u Boru I. 170/09 od 3. oktobra 2012. godine izvršni dužnik je upisan u knjigu izvršnih dužnika koja se vodi kod Osnovnog suda u Boru, pri čemu je osnov upisa dugovanje koje izvršni dužnik ima prema izvršnom poveriocu, a na osnovu izjave izvršnog dužnika da ne poseduje imovinu iz koje bi se moglo naplatiti novčano potraživanje.

Rešenjem Osnovnog suda u Boru I. 170/09 od 20. novembra 2012. godine odbačen je kao nedozvoljen prigovor izvršnog poverioca izjavljen protiv rešenja Osnovnog suda u Boru I. 170/09 od 3. oktobra 2012. godine, a rešenjem Osnovnog suda u Boru IPV. I. 117/12 od 5. decembra 2012. godine odbijen je prigovor izvršnog poverioca i potvrđeno je rešenje Osnovnog suda u Boru I. 170/09 od 20. novembra 2012. godine.

Pred Osnovnim sudom u Boru izvršni dužnik je ponovo dao izjavu o imovini 1. aprila 2013. godine, u kojoj je naveo da ne poseduje ni pokretnu ni nepokretnu imovinu niti ima bilo kakva novčana sredstva, te je zaključkom suda I. 1152/12 od 1. aprila 2013. godine naloženo izvršnom poveriocu da predloži sredstva i predmete izvršenja, uz upozorenje da će se izvršenje obustaviti ukoliko po navedenom zaključku izvršni poverilac ne postupi u određenom roku.

Izvršni poverilac je podneskom od 11. aprila 2013. godine ponovo tražio da se izvršenje sprovede na vozilima izvršnog dužnika, kao i na njegovom osnivačkom kapitalu u DOO „D.“. U službenoj belešci izvršnog sudije od 8. maja 2013. godine navedeno je: da je o podnesku izvršnog poverioca od 11. aprila 2013. godine bespredmetno raspravljati jer je izvršni dužnik 1. aprila 2013. godine već dao izjavu o imovini; da je tokom izvršnog postupka pravnosnažno već odlučeno o zahtevu izvršnog poverioca da se izvršenje sprovede na osnivačkom kapitalu izvršnog dužnika od 5.136,25 evra u DOO „D.“; da vozila izvršnog dužnika više ne postoje; da sud donese rešenje o obustavi izvršnog postupka zbog nemaštine izvršnog dužnika.

Rešenjem Osnovnog suda u Boru I. 1152/12 od 8. maja 2013. godine obustavljeno je izvršenje određeno rešenjem I. 170/09 od 4. marta 2009. godine usled nemaštine izvršnog dužnika, a rešenjem Osnovnog suda u Boru IPV. I. 63/13 od 18. marta 2014. godine odbijen je kao neosnovan prigovor izvršnog poverioca i potvrđeno je rešenje Osnovnog suda u Boru I. 1152/12 od 8. maja 2013. godine, kojim je obustavljen izvršni postupak.

4. Za odlučivanje Ustavnog suda o predmetnoj ustavnoj žalbi od značaja su sledeće odredbe Ustava i zakona:

Odredbom člana 32. stav 1. Ustava je utvrđeno da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega. Odredbom člana 58. stav 1. Ustava jemči se mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona.

Odredbama Zakona o izvršnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 125/04) bilo je propisano: da je u postupku izvršenja i obezbeđenja sud dužan da postupa hitno i da je dužan da o predlogu za izvršenje odluči u roku od tri dana od dana podnošenja predloga (član 5. st. 1. i 2.); da rokovi koje određuje sud za preduzimanje određenih radnji ne mogu biti duži od tri dana, osim ako ovim zakonom nije drugačije predviđeno (član 5. stav 3.); da se postupanje protivno odredbama st. 1. i 2. ovog člana smatra nesavesnim i nestručnim postupanjem sudije, u smislu odredaba Zakona o sudijama (član 5. stav 5.); da je sud dužan da donese rešenje o izvršenju i preduzima radnje sprovođenja izvršenja, kada su ispunjeni uslovi za donošenje rešenja o izvršenju i za sprovođenje izvršenja (član 7.).

Zakon o izvršenju i obezbeđenju („Služeni glasnik RS“, br. 31/11, 99/11, 109/13 – Odluka US i 55/14), u članu 358. stav 1, propisuje da će se postupci izvršenja i obezbeđenja u kojima je do dana početka primene ovog zakona započeto sprovođenje izvršenja okončati po odredbama ovog zakona. Takođe, i odredbom člana 6. stav 1. ovog Zakona propisano je da je postupak izvršenja i obezbeđenja hitan. Član 76. Zakona reguliše obustavu izvršnog postupka, te između ostalog propisuje da sud obustavlja izvršenje ako nema imovine koja može biti predmet izvršenja (stav 1. tačka 6)).

5. Razumna dužina sudskog postupka je relativna kategorija koja zavisi od niza činilaca i mora se proceniti u svakom pojedinačnom slučaju prema njegovim specifičnim okolnostima. Složenost činjeničnih i pravnih pitanja u konkretnom predmetu, ponašanje podnosioca ustavne žalbe kao stranke u postupku, postupanje nadležnih sudova i priroda zahteva, odnosno značaj predmeta spora za podnosioca, osnovni su činioci koji utiču na ocenu razumne dužine sudskog postupka.

Ocenjujući postupanje nadležnih sudova u predmetnom postupku, a polazeći pri tome od prakse i kriterijuma Ustavnog suda kao i međunarodnih institucija za zaštitu ljudskih prava, Ustavni sud je utvrdio da , iako je predmetno izvršenje trajalo četiri godine, postupajući sudovi su tokom trajanja postupka delotvorno i efikasno postupali i preduzeli sve zakonske mere i radnje kako bi doprineli okončanju predmetnog postupka u razumnom roku i bez odugovlačenja.

Naime, nakon donošenja rešenja o izvršenju, izvršni sud je u kratkom roku obavestio Policijsku upravu u Boru da je na vozilima izvršnog dužnika određeno izvršenje kako bi oni izvršili upis zabrane daljeg raspolaganja tim vozilima. Dalje, odmah po dobijanju informacije od izvršnog dužnika, nakon dva meseca od donošenja rešenja o izvršenju, izvršni sud je obavestio podnosioca da je izlaskom na lice mesta utvrđeno da se vozila kao predmeti izvršenja ne nalaze u državini dužnika, koji je izjavio da ih je već otuđio, kao i da više nije u radnom odnosu. Izvršni sud je odlučio i o zahtevu podnosioca za promenu sredstava izvršenja, odnosno zahtevu da se izvršenje sprovede na osnivačkom ulogu dužnika. Takođe, izvršen je popis pokretnih stvari u domaćinstvu izvršnog dužnika, kao i veštačenje tržišne vrednosti tih stvari i neposredno nakon određivanja tržišne vrednosti popisanih stvari, zakazana je njihova javna prodaja. Postupajući po prigovoru trećeg lica, izvršni sud je uputio treće lice na parnicu i po okončanju parničnog postupka u korist trećeg lica, sud je doneo odluku da se popisane pokretne stvari izvršnog dužnika izuzmu od izvršenja, jer je na osnovu pravnosnažne presude parničnog suda utvrđeno da su te stvari u svojini trećeg lica i da ne mogu biti predmet izvršenja.

Dalje, izvršni sud je u dva navrata od izvršnog dužnika tražio izjavu o imovini i nakon utvrđenja da nema imovinu, u skladu sa odredbama člana 76. stav 1. tačka 6) Zakona o izvršenju i obezbeđenju, izvršni postupak je obustavljen zbog nemaštine izvršnog dužnika, koji je prethodno upisan u knjigu izvršnih dužnika.

Dakle, po oceni Ustavnog suda, izvršni sud je aktivno postupao tokom celog izvršnog postupka i redovno je preduzimao sve zakonske radnje i mere koje je trebalo da dovedu do njegovog okončanja, odnosno do prinudnog namirenja poveriočevog potraživanja prema konkretnom fizičkom licu.

S obzirom na izloženo, Ustavni sud je utvrdio da podnosiocu ustavne žalbe nije povređeno pravo na suđenje u razumnom roku, zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava, u izvrš nom postupku koji je vođen pred Osnovnim sudom u Boru u predmetu 1152/12 ( ranije predmet Opštinskog suda u Boru I. 170/09), pa sledstveno tome ni prav o na imovinu iz člana 58. stav 1. Ustava čiju je povredu podnosilac zasnovao na istim razlozima, te je, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, odbio ustavnu žalbu kao neosnovanu.

6. Saglasno iznetom, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) i člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

Vesna Ilić Prelić, s.r.

Odluka Ustavnog suda o neosnovanosti žalbe zbog trajanja izvršnog postupka

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti