Odluka Ustavnog suda o povredi prava na suđenje u razumnom roku

Kratak pregled

Ustavni sud usvaja ustavnu žalbu, utvrđujući povredu prava na suđenje u razumnom roku u više izvršnih postupaka. Postupci traju preko šest godina i nisu okončani iako je izvršni dužnik brisan iz registra nakon stečaja. Dosuđena je naknada nematerijalne štete.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda Vesna Ilić Prelić, predsednik Veća, i sudije dr Bosa Nenadić, Katarina Manojlović Andrić, dr Olivera Vučić, Predrag Ćetković, Milan Stanić, Bratislav Đokić i mr Tomislav Stojković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi L . J, S. Ž, N. S, M. K, M. M, Lj. Đ, S. C, R. R, S. S, V. C. i G. D, sv ih iz B, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 5. februara 2014. godine, doneo je

O D L U K U

1. Usvaja se ustavna žalba L. J, S. Ž, N. S, M. K, M. M, Lj. Đ, S. C, R. R, S. S, V. C. i G. D. i utvrđuje da je u izvršnim postup cima koji su se vodili pred Opštinskim sudom u Brusu u predmetima I. 502/06, I. 202/07, I. 228/07 (raniji broj predmeta 31/07), I. 229/07 (raniji broj predmeta 37/07), I. 230/07 (raniji broj predmeta I. 46/07), I. 231/07 (raniji broj predmeta I. 47/07), I. 232/07 (raniji broj predmeta I. 81/07), I. 233/07 (raniji broj predmeta I. 82/07), I. 234/07 (raniji broj predmeta I. 173/07), I. 235/07 (raniji broj predmeta I. 186/07) i I. 312/07, a sada se vode u predmetima Osnovnog suda u Brusu I. 502/06, I. 6591/10, I. 6598/10, I. 6599/10, I. 6700/10, I. 6701/10, I. 6702/10, I. 6703/10, I. 6704/10, I. 6705/10, I. 6739/10 povređeno pravo podnositeljki ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku iz člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije.

2. Nalaže se nadležnom sudu da okonča izvršne postupke iz tačke 1. izreke u skladu sa zakonom.

3. Utvrđuje se pravo podnositeljkama ustavne žalb e na naknadu nematerijalne štete u iznosu od po 700 evra, u dinarskoj protivvrednosti obračunatoj po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan isplate. Naknada se isplaćuje na teret budžetskih sredstava - razdeo Ministarstva pravde i državne uprave.

O b r a z l o ž e nj e

1. L. J, S. Ž, N. S, M. K, M. M, Lj. Đ, S. C, R. R, S. S, V. C. i G. D, sve iz B, su 6. maja 2011. godine, preko punomoćnika B. L, advokata iz B, Ustavnom sudu podnele ustavnu žalbu zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku iz člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije u predmetima I. 502/06, I. 202/07, I. 228/07 (raniji broj predmeta 31/07), I. 229/07 (raniji broj predmeta 37/07), I. 230/07 (raniji broj predmeta I. 46/07), I. 231/07 (raniji broj predmeta I. 47/07), I. 232/07 (raniji broj predmeta I. 81/07), I. 233/07 (raniji broj predmeta I. 82/07), I. 234/07 (raniji broj predmeta I. 173/07), I. 235/07 (raniji broj predmeta I. 186/07) i I. 312/07, a sada se vode u predmetima Osnovnog suda u Brusu I. 502/06, I. 6591/10, I. 6598/10, I. 6599/10, I. 6700/10, I. 6701/10, I. 6702/10, I. 6703/10, I. 6704/10, I. 6705/10, I. 6739/10.

U ustavnoj žalbi je, između ostalog, dat hronološki prikaz radnji u predmetnim izvršn im postupcima. Predložile su Ustavnom sudu da utvrdi da je podnositeljkama ustavne žalbe nesporovođenjem izvršenja povređeno označeno ustavno pravo, te da im se dosudi naknada štete zbog povrede navedenog ustavnog prava, kao i naknadu troškova postupka pred Ustavnim sudom.

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava ili slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

Odredbom člana 82. Zakona o Ustavnom sudu (''Službeni glasnik RS'', br. 109/07, 99/11 i 18/13 - US) propisano je da se ustavna žalba može izjaviti i ako nisu iscrpljena pravna sredstva, u slučaju kada je podnosiocu žalbe povređeno pravo na suđenje u razumnom roku.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je, nakon izvršenog uvida u spise predmeta Opštinskog suda u Brusu I. 502/06, I. 202/07, I. 228/07 (raniji broj predmeta 31/07), I. 229/07 (raniji broj predmeta 37/07), I. 230/07 (raniji broj predmeta I. 46/07), I. 231/07 (raniji broj predmeta I. 47/07), I. 232/07 (raniji broj predmeta I. 81/07), I. 233/07 (raniji broj predmeta I. 82/07), I. 234/07 (raniji broj predmeta I. 173/07), I. 235/07 (raniji broj predmeta I. 186/07) i I. 312/07, kao i pribavljenu dokumentaciju Agencije za privatizaciju, utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje:

3.1. Činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodio u predmetu Opštinskog suda u Brusu I. 502/06

3.1.1.Izvršni poverilac L. J, ovde podnositeljka ustavne žalbe, je 22. decembra 2006. godine Opštinskom sudu u Brusu podnela predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika privrednog društva „I. f.“ d.o.o, radi namirenja novčanog potraživanja, i to plenidbom novčanih sredstava na račun ima izvršnog dužnika. Takođe, traženo je da se obaveže izvršni dužnik da uplati doprinose Fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje za određeni vremenski period. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 502/06 od 25. decembra 2006. godine usvojio predloženo izvršenje.

Izvršni poverilac je dopisom od 27. jula 2007. godine obavestila Opštinski sud u Brusu da odustaje od plenidbe novčanih sredstava na računima izvršnog dužnika, jer se računi izvršnog dužnika nalaze u neprekidnoj blokadi, te je tražio izvršenje popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika. Takođe, navedenim podneskom je tražena privremena mera kojim se zabranjuje dužniku da raspolaže pokretnim stvarima. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 502/06 od 12. avgusta 2007. godine usvojio predloženo izvršenje.

3.1.2. Radnja popisa pokretnih stvari izvršnog dužnika je izvršena 27. novembra 2008. godine.

Treće lice - privredno društvo „N. S.“ d.o.o je podneskom od 27. novembra 2008. godine izjavilo prigovor kojim je tražilo da se izvršenje na pokretnim stvarima izvršnog dužnika proglasi nedopuštenim.

Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 228/07 od 16. marta 2009. godine uputio treće lice da u roku od 15 dana pokrene parnični postupak, radi proglašenja izvršenja na pokretnim stvarima izvršnog dužnika nedopuštenim.

Nalaz i mišljenje sudskog veštaka na okolnost vrednosti pokretnih stvari izvršnog dužnika je dostavljen sudu 26. avgusta 2009. godine.

Privredno društvo „N . S.“ d.o.o je podneskom od 12. avgusta 2009. godine izjavilo prigovor kojim je tražilo da se izvršenje na pokretnim stvarima izvršnog dužnika proglasi nedopuštenim, pri čemu je obavestilo izvršni sud da je parnični sud odbacio kao neurednu njegovu tužbu, radi proglašenja izvršenja na pokretnim stvarima izvršnog dužnika nedopuštenim.

Podnositeljka je dopisom od 22. septembra 2009. godine tražila ubrzanje izvršenja.

Opštinski sud u Brusu je posebnim dopisima od 22. i 23. oktobra 2009. godine tražio od trećeg lica da dostavi prigovor u dovoljnom broju primeraka i uredno punomoćje.

Nakon toga nisu preuzete nikakve radnje sprovođenja izvršenja, niti je doneta odluka kojim bi se formalno konstatovalo da je postupak izvršenja okončan.

Predmet nije dobio novi broj.

3.2. Činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodio u predmetu Opštinskog suda u Brusu I. 202/07

Izvršni poverilac S. Ž, ovde podnositeljka ustavne žalbe, je 2. jula 2007. godine Opštinskom sudu u Brusu podnela predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika privrednog društva „I. f.“ d.o.o, radi namirenja novčanog potraživanja, i to popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika. Takođe, traženo je da se obaveže izvršni dužnik da uplati doprinose Fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje za određeni vremenski period. Navedenim predlogom za izvršenje je tražena i privremena mera kojom bi se zabranilo dužniku da raspolaže pokretnim stvarima. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 202/07 od 22. februara 2008. godine dozvolio predloženo izvršenje.

Nakon toga, sledi činjenično stanje koje je u biti identično u svim izvršnim postupcima čija su trajanja predmet ove ustavne žalbe, a koje je detaljno opisano prilikom utvrđivanja činjenica i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodi u predmetu Op štinskog sud a u Brusu I. 502/06 (vidi tačku 3.1.2. obrazloženja).

Predmet je dobio novi broj I. 6591/10.

3.3. Činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodio u predmetu Opštinskom sudu u Brusu I. 228/07 (raniji broj predmeta I. 31/07)

Izvršni poverilac N. S, ovde podnositeljka ustavne žalbe, je 23. februara 2007. godine Opštinskom sudu u Brusu podnela predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika privrednog društva „I. f.“ d.o.o, radi namirenja novčanog potraživanja, i to plenidbom novčanih sredstava na računima izvršnog dužnika. Takođe, traženo je da se obaveže izvršni dužnik da uplati doprinose Fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje za određeni vremenski period. Opštinski sud u Brusu je dopisom I. 37/07 od 6. marta 2007. godine dostavio predmet Opštinskom sud u u Aleksandrovcu na dalje postupanje, kao stvarno i mesnom nadležnom sudu . Opštinski sud u Aleksandrovcu je rešenjem I. 53/07 od 4. aprila 2007. godine usvojio predloženo izvršenje. Narodna banka Srbije – Direkcija za registre i prinudnu naplatu – Odeljenje za prinudnu naplatu , Odsek za prijem osnova i naloga prinudne naplate u Kragujevcu je dopisom 87234/07 od 18. maja 2007. godine vratil a rešenje o izvršenju Opštinskom sudu u Aleksandrovcu I. 53/07 od 4. aprila 2007. godine, jer po navedenom rešenju nije mogla da postupi, zbog nedostaka podataka o tekućem računu, iznosu i pozivu na broj odobrenja po modelu 97 za doprinose PIO. Navedeni dopis je dostavljen izvršnom poveriocu. Izvršni poverilac je dopisom od 30. jula 2007. godine obavestila Opštinski sud u Aleksandrovcu da odustaje od plenidbe novčanih sredstava na računima izvršnog dužnika, jer se računi izvršnog dužnika nalaze u neprekidnoj blokadi, te je tražila izvršenje popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika. Takođe, navedenim podneskom je tražena privremena mera kojom se zabranjuje dužniku d a raspolaže pokretnim stvarima. Opštinski sud u Aleksandrovcu je dopisom I. 53/07 od 29. avgusta 2007. godine dostavio spise predmeta Opštinskom sudu u Brusu na dalje postupanje i odlučivanje, kao stvarnom i mesnom nadležnom sudu. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 228/07 od 6. novembra 2007. godine usvojio predloženo izvršenje.

Nakon toga, sledi činjenično stanje koje je u biti identično u svim izvršnim postupcima čija su trajanja predmet ove ustavne žalbe, a koje je detaljno opisano prilikom utvrđivanja činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodi u predmetu Opštinskog sud a u Brusu I. 502/06 (vidi tačku 3.1.2. obrazloženja).

Predmet je dobio novi broj I. 6598/10.

3.4. Činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodio u predmetu Opštinskog suda u Brusu I. 229/07 (raniji broj predmeta I. 37/07)

Izvršni poverilac M. K, ovde podnositeljka ustavne žalbe, je 27. februara 2007. godine Opštinskom sudu u Brusu podnela predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika privrednog društva „I. f.“ d.o.o, radi namirenja novčanog potraživanja, i to plenidbom novčanih sredstava na računima izvršnog dužnika. Takođe, traženo je da se obaveže izvršni dužnik da uplati doprinose Fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje za određeni vremenski period. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 37/07 od 4. aprila 2007. godine dozvolio predloženo izvršenje. Izvršni poverilac je dopisom od 30. jula 2007. godine obavestila Opštinski sud u Brusu da odustaje od plenidbe novčanih sredstava na računima izvršnog dužnika, jer se računi izvršnog dužnika nalaze u neprekidnoj blokadi, te je tražila izvršenje popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika. Takođe, navedenim podneskom je tražena privremena mera kojom se zabranjuje dužniku da raspolaže pokretnim stvarima. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 229/07 od 31. decembra 2007. godine usvojio predloženo izvršenje.

Nakon toga, sledi činjenično stanje koje je u biti identično u svim izvršnim postupcima čija su trajanja predmet ove ustavne žalbe, a koje je detaljno opisano prilikom utvrđivanja činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodi u predmetu Opštinskog sud a u Brusu I. 502/06 (vidi tačku 3.1.2. obrazloženja).

Predmet je dobio novi broj I. 6599/10

3.5. Činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodio u predmetu Opštinskog suda u Brusu I. 230/07 (raniji broj predmeta I. 46/07)

Izvršni poverilac M. M, ovde podnositeljka ustavne žalbe, je 8. marta 2007. godine, Opštinskom sudu u Brusu podnela predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika privrednog društva „I. f.“ d.o.o, radi namirenja novčanog potraživanja, i to plenidbom novčanih sredstava na računima izvršnog dužnika. Takođe, traženo je da se obaveže izvršni dužnik da uplati doprinose Fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje za određeni vremenski period. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 4607 od 8. maja 2007. godine dozvolio predloženo izvršenje. Izvršni poverilac je dopisom od 30. jula 2007. godine obavestila Opštinski sud u Brusu da odustaje od plenidbe novčanih sredstava na računima izvršnog dužnika, jer se računi izvršnog dužnika nalaze u neprekidnoj blokadi, te je tražila izvršenje popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika. Takođe, navedenim podneskom je tražena privremena mera kojom se zabranjuje dužniku da raspolaže pokretnim stvarima. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 230/07 od 5. novembra 2007. godine usvojio predloženo izvršenje.

Nakon toga, sledi činjenično stanje koje je u biti identično u svim izvršnim postupcima čija su trajanja predmet ove ustavne žalbe, a koje je detaljno opisano prilikom utvrđivanja činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodi u predmetu Opštinskog sud a u Brusu I. 502/06 (vidi tačku 3.1.2. obrazloženja).

Predmet je dobio novi broj I. 6700/10.

3.6. Činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodio u predmetu Opštinskog suda u Brusu I. 231/07 (raniji broj predmeta I. 47/07)

Izvršni poverilac Lj. Đ, ovde podnositeljka ustavne žalbe, je 8. marta 2007. godine Opštinskom sudu u Brusu podnela predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika privrednog društva „I. f.“ d.o.o, radi namirenja novčanog potraživanja, i to plenidbom novčanih sredstava na računima izvršnog dužnika. Takođe, traženo je da se obaveže izvršni dužnik da uplati doprinose Fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje za određeni vremenski period. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 47/07 od 4. aprila 2007. godine dozvolio predloženo izvršenje. Izvršni poverilac je dopisom od 27. jula 2007. godine obavestila Opštinski sud u Brusu da odustaje od plenidbe novčanih sredstava na računima izvršnog dužnika, jer se računi izvršnog dužnika nalaze u neprekidnoj blokadi, te je tražila izvršenje popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika. Takođe, navedenim podneskom je tražena privremena mera kojom se zabranjuje dužniku da raspolaže pokretnim stvarima. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 231/07 od 31. decembra 2007. godine usvojio predloženo izvršenje.

Nakon toga, sledi činjenično stanje koje je u biti identično u svim izvršnim postupcima čija su trajanja predmet ove ustavne žalbe, a koje je detaljno opisano prilikom utvrđivanja činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodi u predmetu Opštinskog sud a u Brusu I. 502/06 (vidi tačku 3.1.2. obrazloženja).

Predmet je dobio novi broj I. 6701/10.

3.7. Činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodio u predmetu Opštinskog suda u Brusu I. 232/07 (raniji broj predmeta I. 81/07)

Izvršni poverilac S. C, ovde podnositeljka ustavne žalbe, je 2. aprila 2007. godine Opštinskom sudu u Brusu podnela predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika privrednog društva „I. f.“ d.o.o, radi namirenja novčanog potraživanja, i to plenidbom novčanih sredstava na računima izvršnog dužnika. Takođe, traženo je da se obaveže izvršni dužnik da uplati doprinose Fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje za određeni vremenski period. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 81/07 od 2. aprila 2007. godine dozvolio predloženo izvršenje. Narodna banka Srbije – Direkcija za registre i prinudnu naplatu – Odeljenje za prinudnu naplatu, Odsek za prijem osnova i naloga prinudne naplate u Kragujevcu je dopisom 106698/07 od 13. juna 2007. godine vratilo rešenje o izvršenju Opštinskom sudu u Brusu, jer po navedenom rešenju nije mogla da postupi, zbog nedostaka podataka o tekućem računu, iznosu i pozivu na broj odobrenja po modelu 97 za doprinose PIO. Navedeni dopis je dostavljen izvršnom poveriocu. Izvršni poverilac je dopisom od 30. jula 2007. godine obavestila Opštinski sud u Brusu da odustaje od plenidbe novčanih sredstava na računima izvršnog dužnika, jer se računi izvršnog dužnika nalaze u neprekidnoj blokadi, te je tražila izvršenje popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika. Takođe, navedenim podneskom je tražena privremena mera kojom se zabranjuje dužniku da raspolaže pokretnim stvarima. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 232/07 od 26. novembra 2007. godine usvojio predloženo izvršenje.

Nakon toga, sledi činjenično stanje koje je u biti identično u svim izvršnim postupcima čija su trajanja predmet ove ustavne žalbe, a koje je detaljno opisano prilikom utvrđivanja činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodi u predmetu Opštinskog sud a u Brusu I. 502/06 (vidi tačku 3.1.2. obrazloženja).

Predmet je dobio novi broj I. 6702/10.

3.8. Činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodio u predmetu Opštinskog suda u Brusu I. 233/07 (raniji broj predmeta I. 82/07)

Izvršni poverilac R. R, ovde podnositeljka ustavne žalbe, je 2. aprila 2007. godine Opštinskom sudu u Brusu podnela predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika privrednog društva „I. f.“ d.o.o, radi namirenja novčanog potraživanja, i to plenidbom novčanih sredstava na računima izvršnog dužnika. Takođe, traženo je da se obaveže izvršni dužnik da uplati doprinose Fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje za određeni vremenski period. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 82/07 od 10. maja 2007. godine dozvolio predloženo izvršenje. Narodna banka Srbije, Direkcija za registre i prinudnu naplatu, Odeljenje za prinudnu naplatu – Odsek za prijem osnova i naloga prinudne naplate u Kragujevcu je dopisom 106716/0 od 13. juna 2007. godine vratilo rešenje o izvršenju Opštinskom sudu u Brusu, jer po navedenom rešenju nije mogla da postupi, zbog nedostaka podataka o tekućem računu, iznosu i pozivu na broj odobrenja po modelu 97 za doprinose PIO. Navedeni dopis je dostavljen izvršnom poveriocu. Izvršni poverilac je dopisom od 30. jula 2007. godine obavestila Opštinski sud u Brusu da odustaje od plenidbe novčanih sredstava na računima izvršnog dužnika, jer se računi izvršnog dužnika nalaze u neprekidnoj blokadi, te je tražio izvršenje popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika. Takođe, navedenim podneskom je tražena privremena mera kojom se zabranjuje dužniku da raspolaže pokretnim stvarima. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 233/07 od 31. decembra 2007. godine usvojio predloženo izvršenje.

Nakon toga, sledi činjenično stanje koje je u biti identično u svim izvršnim postupcima čija su trajanja predmet ove ustavne žalbe, a koje je detaljno opisano prilikom utvrđivanja činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodi u predmetu Opštinskog sud a u Brusu I. 502/06 (vidi tačku 3.1.2. obrazloženja).

Predmet je dobio novi broj I. 6703/10.

3.9. Činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodio u predmetu Opštinskog suda u Brusu I. 234/07 (raniji broj predmeta I. 173/07)

Izvršni poverilac S. S, ovde podnositeljka ustavne žalbe, je 2. jula 2007. godine Opštinskom sudu u Brusu podnela predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika privrednog društva „I. f.“ d.o.o, radi namirenja novčanog potraživanja, i to popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika. Takođe, traženo je da se obaveže izvršni dužnik da uplati doprinose Fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje za određeni vremenski period. Navedenim predlogom za izvršenje je tražena i privremena mera kojom se zabranjuje dužniku da raspolaže pokretnim stvarima. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 173/07 od 2. jula 2007. godine dozvolio predloženo izvršenje. Opštinski sud u Brusu je dopisom I. 173/07 od 17. jula 2007. godine dostavio predmet Opštinskom sud u Aleksandrovcu na dalje postupanje, kao stvarno i mesnom nadležnom sudu. Opštinski sud u Aleksandrovcu je dopisom od 29. avgusta 2007. godine dostavio spise predmeta Opštinskom sudu u Brusu na dalje postupanje i odlučivanje, kao stvarnom i mesnom nadležnom sudu. Predmet nakon toga dobija broj I. 234/07.

Nakon toga, sledi činjenično stanje koje je u biti identično u svim izvršnim postupcima čija su trajanja predmet ove ustavne žalbe, a koje je detaljno opisano prilikom utvrđivanja činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodi u predmetu Opštinskog sud a u Brusu I. 502/06 (vidi tačku 3.1.2. obrazloženja).

Predmet je dobio novi broj I. 6704/10.

3.10. Činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodio u predmetu Opštinskog suda u Brusu I. 235/07 (raniji broj predmeta I. 186/07)

Izvršni poverilac V. C, ovde podnositeljka ustavne žalbe, je 11. jula 2007. godine Opštinskom sudu u Brusu podnela predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika privrednog društva „I. f.“ d.o.o, radi namirenja novčanog potraživanja, i to popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika. Takođe, traženo je da se obaveže izvršni dužnik da uplati doprinose Fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje za određeni vremenski period. Navedenim predlogom za izvršenje je tražena i privremena mera kojom se zabranjuje dužniku da raspolaže pokretnim stvarima. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 186/07 od 11. jula 2007. godine dozvolio predloženo izvršenje. Opštinski sud u Brusu je dopisom I. 185/07 od 25. jula 2007. godine dostavio predmet Opštinskom sud u Aleksandrovcu na dalje postupanje, kao stvarno i mesnom nadležnom sudu. Opštinski sud u Aleksandrovcu je dopisom od 29. avgusta 2007. godine dostavio spise predmeta Opštinskom sudu u Brusu na dalje postupanje i odlučivanje, kao stvarnom i mesnom nadležnom sudu. Predmet je nakon toga formiran pod brojem I. 235/07.

Nakon toga, sledi činjenično stanje koje je u biti identično u svim izvršnim postupcima čija su trajanja predmet ove ustavne žalbe, a koje je detaljno opisano prilikom utvrđivanja činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodi u predmetu Opštinskog sud a u Brusu I. 502/06 (vidi tačku 3.1.2. obrazloženja).

Predmet je dobio novi broj 6705/10

3.11. Činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodio u predmetu Opštinskog suda u Brusu I. 312/07

Izvršni poverilac G. D, ovde podnositeljka ustavne žalbe, je 16. novembra 2007. godine Opštinskom sudu u Brusu podnela predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika privrednog društva „I. f.“ d.o.o, radi namirenja novčanog potraživanja, i to popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika. Takođe, je traženo da se obaveže izvršni dužnik da uplati doprinose Fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje za određeni vremenski period. Opštinski sud u Brusu je rešenjem I. 312/07 od 25. februara 2007. godine dozvolio predloženo izvršenje.

Nakon toga, sledi činjenično stanje koje je u biti identično u svim izvršnim postupcima čija su trajanja predmet ove ustavne žalbe, a koje je detaljno opisano prilikom utvrđivanja činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak koji se vodi u predmetu Opštinskog sud a u Brusu I. 502/06 (vidi tačku 3.1.2. obrazloženja).

Predmet je dobio novi broj I. 6739/10.

4. Ustavni sud je uvidom u pribavljenu dokumentaciju Agencije za privredne registre utvrdio da je Privredni sud u Kraljevu rešenjem St. 321/10 od 21. aprila 2010. godine, u stavu prvom izreke, utvrdio ispunjenost stečajnog razloga – trajnije nesposobnosti plaćanja dužnika „I. f.“ d.o.o, te je, u stavu drugom izreke, otvorio stečajni postupak nad navedenim dužnikom, a u stavu trećem izreke je utvrdio da ne postoji inetres poverilaca i stečajnog dužnika za sprovođenja stečajnog postupka, zbog čega je, u stavu četvrtom izreke, zaključio postupak stečaja nad navedenim izvršnim dužnikom, a shodno članu 153. u vezi člana 152. stav 3. Zakona o stečaju. Navedeno rešenje je postalo pravnosnažno 7. februara 2011. godine. Dalje je utvrđeno da je izvršni dužnik „I. f.“ d.o.o. brisan iz registra privrednih subjekata, 28. marta 2011. godine.

5. Odredbom člana 32. stav 1. Ustava, na čiju povredu se ukazuje ustavnom žalbom, utvrđeno je da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.

Odredbom Zakona o izvršnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 125/04), koji je važio u vreme podnošenja predloga za izvršenje, bilo je propisano da je u postupku izvršenja i obezbeđenja sud dužan da postupa hitno (član 5. stav 1.). Hitnost postupka, u članu 6. stav 1, predviđa i Zakon o izvršenju i obezbeđenju („Služeni glasnik RS“, broj 31/11), koji se primenjuje od 17. septembra 2011. godine, kao i da će se postupak izvršenja i obezbeđenja u kojima je do dana početka primene ovog zakona započeto sprovođenje izvršenja okončati po odredbama ovog zakona (član 358. stav 1.).

Zakonom o stečaju („Službeni glasnik RS“, br. 104/09, 99/11 i 71/12 – Odluka U S), koji je počeo da se primenjuje 24. januara 2010. godine, je propisano: da pravne posledice otvaranja stečajnog postupka nastupaju početkom dana isticanja oglasa o otvaranju postupka na oglasnoj tabli suda (73. stav 1.); da od dana otvaranja stečajnog postupka ne može se protiv stečajnog dužnika, odnosno nad njegovom imovinom, odrediti i sprovesti prinudno izvršenje, niti bilo koja mera postupka izvršenja osim izvršenja koja se odnose na obaveze stečajne mase i troškova stečajnog postupka, a da se postupci iz stava 1. ovog člana koji su u toku obustavljaju (član 93. st. 1. i 2.).

Odredbama čl. 150. do 154. Zakona o stečaju bio je propisan poseban postupak u slučaju dugotrajne nesposobnosti za plaćanje, i to: obaveštenje i pokretanje stečajnog postupka (član 150.), rok za uplatu predujma (član 151.), rasprava o otvaranju stečajnog postupka (član 152.), rešenje o otvaranju i zaključenju stečajnog postupka (član 153.) i postupanje sa imovinom stečajnog dužnika (član 154.). Odlukom Ustavnog suda IUz-850/2010 od 12. jula 2012. godine, koja je objavljena u „Služben om glasnik u RS“, broj 71/ 12 od 25. jula 2012. godine, između ostalog, utvrđeno je da nisu u saglasnosti sa Ustavom odredbe čl. 150. do 154. Zakona o stečaju.

Zakonom o Ustavnom sudu je propisano: da kad Ustavni sud odredi način otklanjanja posledica koje su nastale usled primene opšteg akta koji nije u saglasnosti sa Ustavom ili zakonom, odluka Ustavnog suda ima pravno dejstvo od dana njenog objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srbije" (član 59.); da Zakoni i drugi opšti akti za koje je odlukom Ustavnog suda utvrđeno da nisu u saglasnosti s Ustavom, opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava, potvrđenim međunarodnim ugovorima ili zakonom, ne mogu se primenjivati na odnose koji su nastali pre dana objavljivanja odluke Ustavnog suda, ako do tog dana nisu pravnosnažno rešeni (član 60. stav 1.).

6. Razmatrajući navode i razloge ustavne žalbe sa stanovišta Ustavom zajemčenog prava na suđenje u razumnom roku, Ustavni sud je utvrdio da su navedeni predmetni izvršni postupci pokrenuti 2007. godine, osim izvršnog postupka I. 502/06 koji je pokrenut 22. decembra 2006. godine u kome je podnositeljka ustavne žalbe L . J. izvršni poverilac, i to podnošenjem predloga za izvršenje tadašnjem Opštinskom sudu u Brusu, i da su svi izvršni postupci još uvek u početnoj fazi sprovođenja izvršenja (popis i procena pokretnih stvari) i da nisu pravnosnažno okončani, iako za to postoje zakonski uslovi već više od tri godine (od dana donošenja rešenja Privrednog suda u Kraljevu o tzv . automatskom stečaju nad izvršnim dužnikom). Dakle, predmetni izvršni postupci formalno traju više od šest godina, osim izvršnog postupka I. 502/06 koji traje sedam godina, što samo po sebi, ukazuje na trajanje izvan standarda razumnog roka. Iako je pojam razumne dužine trajanja jednog sudskog postupka relativna kategorija koja zavisi od niza činilaca - složenosti činjeničnih i pravnih pitanja u konkretnom predmetu, ponašanja podnosi laca ustavne žalbe kao stranaka u postupku, postupanja nadležnih sudova koji vode postupak i značaja prava o kome se u postupku raspravlja za podnosioce, šestogodišnje, odnosno sedmogodišnje trajanje predmetnih izvršnih postupaka, po oceni Ustavnog suda, ne može se opravdati bilo kojim od prethodno navedenih činilaca, imajući u vidu i to da postoje zakonski uslovi za pravnosnažno okončanje izvršnih postupaka, u smislu člana 93. stav 2. Zakona o stečaju.

Imajući u vidu navedeno, Ustavni sud je utvrdio da je u izvršnim postupcima koji su se vodili pred Opštinskim sudom u Brusu u predmetima I. 502/06, I. 202/07, I. 228/07 (raniji broj predmeta 31/07), I. 229/07 (raniji broj predmeta 37/07), I. 230/07 (raniji broj predmeta I. 46/07), I. 231/07 (raniji broj predmeta I. 47/07), I. 232/07 (raniji broj predmeta I. 81/07), I. 233/07 (raniji broj predmeta I. 82/07), I. 234/07 (raniji broj predmeta I. 173/07), I. 235/07 (raniji broj predmeta I. 186/07) i I. 312/07, a sada se vode u predmetima Osnovnog suda u Brusu I. 502/06, I. 6591/10, I. 6598/10, I. 6599/10, I. 6700/10, I. 6701/10, I. 6702/10, I. 6703/10, I. 6704/10, I. 6705/10, I. 6739/10, podnositeljkama ustavne žalbe povređeno pravo na suđenje u razumnom roku zajemčeno odredbom članom 32. stav 1. Ustava, te je, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, usvojio ustavnu žalbu, odlučujući kao u tački 1. izreke.

U vezi okončanja izvršnih postupaka čija su trajanja predmet ove ustavne žalbe, Ustavni sud najpre ukazuje da je pravna posledic a otvaranja stečaja na izvršni postupak određena članom 93. Zakona o stečaju, a u stavu dva navedenog člana Zakona je izričito propisano da se od dana otvaranja stečajnog postupka, postupci pr inudnog izvršenja koji su u toku, obustavljaju. Navedeno pravilo Zakona o stečaju je specijalno pravilo i primenjuje se automatski i bezuslovno na sam postupak izvršenja. Imajući u vidu navedeno, sud je u svim izvršnim postupcima, pošto je izvršni dužnik u svim postupcima isti, imao zakonsku obavezu da obustavi predmetne izvršne postupke, kada je Privredni sud u Kraljevu rešenjem St. 321/2010 od 4. avgusta 2010. godine otvorio i zaključio stečaj nad izvršnim dužnikom

Ustavni sud je imao u vidu da je navedeno rešenje Privrednog suda u Kraljevu doneto saglasno odredbi člana 152. stav 3. i člana 153. Zakona o stečaju, a da je Odlukom Ustavnog suda IUz-850/2010 od 12. jula 2012. godine, („Službeni glasnik RS“, broj 71/12 ), između ostalog, utvrđeno da nisu u saglasnosti sa Ustavom odredbe čl. 150. do 154. Zakona o stečaju. Dakle, Ustavni sud je navedenom odlukom utvrdio neustavnost odredbi Zakona o stečaju na osnovu kojih je doneto navedeno rešenje Privrednog suda u Kraljevu. Međutim, s obzirom na to da je predmetni stečajni postupak pravnosnažno okončan 7. februara 2011. godine, dakle pre objavljivanja navedene Odluke Ustavnog suda, to je navedeno bez pravnog značaja u konkretnoj ustavnosudskoj stvari, imajući u vidu odredbu člana 60. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu.

S obzirom na navedeno, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 89. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, u tački 2. izreke naložio sada nadležnom sudu da okonča izvršne postupke iz tačke 1. izreke u skladu zakonom.

7. Na osnovu odredbe člana 89. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je u tački 3. izreke odlučio da se pravično zadovoljenje podnositeljki ustavne žalbe zbog konstatovane povrede Ustavom zajemčenog prava ostvari utvrđenjem prava na naknadu nematerijalne štete u iznosu od po 700 evra, u dinarskoj protivvrednosti obračunatoj po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan isplate. Prilikom odlučivanja o visini nematerijalne štete koju su pretrp ele podnosi teljke ustavne žalbe zbog utvrđene povrede prava na suđenje u razumnom roku, Ustavni sud je cenio sve okolnosti od značaja u konkretnom slučaju, a posebno dužinu trajanja predmetn ih izvršn ih postup aka. Odlučujući o visini naknade nematerijalne štete, Ustavni sud je imao u vidu postojeću sopstvenu praksu, kriterijume Evropskog suda za ljudska prava u sličnim slučajevima, socijalno-ekonomske prilike u Republici Srbiji, kao i samu suštinu naknade nematerijalne štete kojom se oštećenom licu pruža odgovarajuće zadovoljenje.

8. U pogledu zahteva podnosioca ustavne žalbe za naknadu troškova na ime sastava ustavne žalbe, Ustavni sud podseća da je u svojoj dosadašnjoj praksi više puta razmatrao navedeno pitanje, te da je zauzeo stav da u smislu člana 6. Zakona o Ustavnom sudu nema osnova za naknadu troškova postupka pred Ustavnim sudom. S tim u vezi, Ustavni sud se poziva na obrazloženje koje je dato u Odluci Už-633/2011 od 8. maja 2013. godine (videti veb-sajt Ustavnog suda na www.ustavni.sud.rs).

9. Polazeći od svega iznetog, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) i člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

Vesna Ilić Prelić, s.r.

Odluka Ustavnog suda o povredi prava na suđenje u razumnom roku

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti