Odluka Ustavnog suda o povredi prava na suđenje u razumnom roku

Kratak pregled

Ustavni sud usvojio je ustavnu žalbu i utvrdio povredu prava na suđenje u razumnom roku u izvršnom postupku koji traje preko devet godina. Podnosiocu je utvrđeno pravo na naknadu nematerijalne štete u iznosu od 800 evra.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević, predsednik Veća i sudije dr Bosa Nenadić, Katarina Manojlović Andrić, dr Agneš Kartag Odri, Predrag Ćetković, Milan Stanić, Bratislav Đokić i mr Tomislav Stojković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi Miloša Milosavčevića iz Sevojna, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 24. aprila 2013. godine, doneo je

O D L U K U

1. Usvaja se ustavna žalba Miloša Milosavčevića i utvrđuje da je u izvršnom postupku koji se vodio pred Opštinskim sudom u Požegi u predmetu I. 370/04, a sada se vodi pred Osnovnim sudom u Požegi u predmetu I. 291/10, povređeno pravo podnosioca ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku, zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije.

2. Utvrđuje se pravo podnosioca ustavne žalbe na naknadu nematerijalne štete u iznosu od 800 evra, u dinarskoj protivvrednosti obračunatoj po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan isplate. Naknada se isplaćuje na teret budžetskih sredstava - razdeo Ministarstva pravde i državne uprave .

3. Nalaže se Osnovnom sudu u Požegi da preduzme sve mere kako bi se izvršni postupak iz tačke 1. okončao u najkraćem roku.

O b r a z l o ž e nj e

1. Miloš Milosavčević iz Sevojna je 22. aprila 2010. godine, preko punomoćnika Miroslava Tešića, advokata iz Užica, podneo Ustavnom sudu ustavnu žalbu zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku , zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije , u izvršnom postupku koji se vodio pred Opštinskim sudom u Požegi u predmetu I. 370/04, a sada se vodi pred Osnovnim sudom u Požegi u predmetu I. 291/10 , povrede načela utvrđenih odredbom člana 16. stav 2. Ustava i člana 18. Ustava, kao i prava iz člana 6. stav 1. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda.

Podnosilac ustavne žalbe je naveo: da je rešenjem Opštinskog suda u Požegi I. 370/04 od 25. februara 2004. godine određeno izvršenje popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika M. Č. iz Požege, radi namirenja potraživanja izvršnog poverioca ovde podnosioca ustavne žalbe u iznosu od 8.400 evra sa pripadajućom kamatom počev od 13. aprila 2003. godine, iznosa od 48.700,00 dinara, sa pripadajućom kamatom počev od 14. aprila 2003. godine, kao i na ime troškova izvršnog postupka iznos a od 29.350,00 dinara , sa zakonskom zateznom kamatom počev od 25. februara 2004. godine do konačne isplate; da je rešenjem Opštinskog suda u Požegi I. 851/04 od 28. juna 2004. godine određeno izvršenje popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika M. Č, radi namirenja potraživanja poverioca u iznosu od 8.000,00 dinara, sa kamatom počev od 3 0. aprila 2004. godine, iznosa od 78.240,00 dinara, sa kamatom od 30. aprila 2004. godine i troškova izvršnog postupka u iznosu od 6.000,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 28. juna 2004. godine do isplate; da je rešenjem Opštinskog suda u Požegi I. 370/04 od 5. novembra 2004. godine utvrđena tržišna vrednost popisanih pokretnih stvari dužnika, a zaključkom istog suda od 10. decembr a 2004. godine određena je prodaja popisanih i procenjenih pokretnih stvari izvršnog dužnika ; da je usmeno javno nadmetanje zakazano za 20. decembar 2004. godine; da je prvostepeni sud zakazivao još osam javnih nadmetanja i da je rešenjem Opštinskog suda u Požegi I. 370/04 od 8. decembra 2006. godine konstatovano da je delimično namireno potraživanje izvršnog poverioca u iznosu od 203.000,00 dinara, a rešenjem od 26. decembra u iznosu od 109.000,00 dinara; da je na predlog izvršnog poverioca određeno veštačenje preko sudskog veštaka građevinske struke radi prodaje nepokretnosti izvršnog dužnika, nakon čega je zakazano još tri ročišta; da izvršni postupak do podnošenja ustavne žalbe traje šest godina i da je izvršni poverilac samo u neznatnom delu naplatio svoje potraživanje. Predložio je da Ustavni sud usvoji ustavnu žalbu i naloži Osnovnom sudu u Požegi da preduzme sve neophodne radnje kako bi se izvršni postupak okončao , a dopunama ustavne žalbe od 7. novembra 2011. godine i 1. novembra 2012. godine je tražio i naknadu nematerijalne štete.

2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu. Postupak po ustavnoj žalbi se, u smislu člana 175. stav 3. Ustava, uređuje zakonom.

Odredba člana 82. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", br. 109/07, 99/11 i 18/13 - Odluka US) je po svojoj sadržini istovetna sa odredbom člana 170. Ustava, a stavom 2. istog člana je propisano da se ustavna žalba može izjaviti i ako nisu iscrpljena pravna sredstva, u slučaju kada je podnosiocu žalbe povređeno pravo na suđenje u razumnom roku.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama zahteva istaknutog u njoj, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je izvršio uvid u celokupnu dokumentaciju priloženu uz ustavnu žalbu i u spise predmeta Osnovnog suda u Požegi I. 291/10 (ranije predmet Opštinskog suda u Požegi I. 370/04), te utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje:

Izvršni poverilac, ovde podnosilac ustavne žalbe, podneo je 24. februara 2004. godine Opštinskom sudu u Požegi predlog za izvršenje na osnovu izvršne isprave - delimične presude Opštinskog suda u Užicu P. 476/03 od 24. oktobra 2003. godine , protiv izvršnog dužnika M . Č. iz Požege, radi izvršenja popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari i vozila izvršnog dužnika.
Opštinski sud u Požegi je doneo rešenje o izvršenju I. 370/04 od 25. februara 2004. godine, kojim je dozvolio predloženo izvršenje.

Izvršni poverilac je 23. juna 2004. godine podneo Opštinskom sudu u Požegi predlog za izvršenje na osnovu izvršne isprave - presude Opštinskog suda u Užicu P. 476/03 od 30. aprila 2004. godine protiv izvršnog dužnika M . Č. iz Požege, radi izvršenja popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari i vozila izvršnog dužnika , kao i svih stvari koje se nađu u dvorištu, pomoćnim prostorijama i porodičnoj stambenoj zgradi u ulici Knjaza Miloša broj 69 u Požegi .

Opštinski sud u Požegi je doneo rešenje o izvršenju I. 851/04 od 28. juna 2004. godine, kojim je usvojio i naknadno podneti predlog za izvršenje .

Na predlog izvršnog poverioca od 5. avgusta 2004. godine, Opštinski sud u Požegi je rešenjem I. 370/04 od 10. septembra 2004. godine odlučio da se spoje navedeni izvršni postupci, radi istovremenog sprovođenja izvršenja.

Sudski izvršitelj je 1. juna, 13. avgusta, 1, 2. i 6. septembra 2004. godine izvršio popis pokretnih stvari izvršnog dužnika .

Na ročištu održanom 17. septembra 2004. godine, u odsustvu ur edno pozvanog izvršnog dužnika, izvršni poverilac je istakao da nema primedbe na nalaz i mišljenje sudskog veštaka o proceni vrednosti popisanih motornih vozila i opreme izvršnog dužnika, te je predložio prodaju ovih pokretnih stvari .

Ročišta zakazana za 8. i 18. oktobar 2004. godine nisu održana zbog ned olaska uredno pozvanog punomoćnika izvršnog dužnika, a na ročištu od 28. oktobra 2004. godine izvršni dužnik je istakao primedbe na nalaz i mišljenje sudskog veštaka i naveo da na nekim popisanim stvarima postoji susvojina, a da su pojedine pokretne stvari upisane kao svojina drugih pravih lica . Izvršni poverilac je predložio da sudski veštak ponovo izvrši procenu vrednosti pokretnih stvari, imajući u vidu dužinu trajanja postupka, kao i da sud nakon toga zakaže prodaju.

U toku postupka sudu je 1. novembra 2004. godine do stavljen prigovor trećeg lica SZR „Aco Ivanović “ iz Beograda , kojim je traženo da sud obustavi izvršenje na putničkom vozilu marke „Audi“, tip 100 2,3, registarske oznake BG 220-038.

Rešenjem Opštinskog suda u Požegi I. 370/04 od 5. novembra 2004. godine utvrđena je vrednost pokretnih stvari izvršnog dužnika, i to : putničko g vozil a marke „A udi“, registarske oznake BG 220-038, u iznosu od 296.384,36 dinara ; teretno g vozil a marke „ Skania“ registarske oznake ČA 720-89, u iznosu od 383.977,56 dinara ; mašine za pranje stakla u iznosu od 38.000,00 dinara ; kožne fotelje u iznosu od 5.000,00 dinara ; t elefaks uređaja u iznosu od 3.000,00 dinara ; radnog stola u iznosu od 3.000,00 dinara . Izvršni dužnik je izjavio prigovor protiv navedenog rešenja.

Opštinski sud u Požegi je rešenjem Ipv. 76/04 od 9. decembra 2004. godine odbio kao neosnovan prigovor izjavljen protiv rešenj a I. 370/04 od 5. novembra 2004. godine.

Zaključkom Opštinskog suda u Požegi I. 370/04 od 10. decembra 2004. godine je konstatovano da se prodaju pokretne stvari izvršnog dužnika navedne u rešenju od 5. novembra 2004. godine i da se javno nadmetanje zakazuje za 20. decembar 2004. godine.

Kako nije bilo zainteresovanih kupaca nova javn a nadmetanj a su zakazana za 13. januar , 30. maj, 3. jun i 21. jun 2005. godine.

U toku postupka izvršnom sudu je dostavljen prigovor trećeg lica Preduzeća „Čojbašić i ostali“ OD iz Ivanjice od 2. juna 2005. godine, u kome je navedeno da su tereno vozilo marke „Skania“, mašina za pranje stakla, kožna fotelja, telefaks uređaj i radni sto u vlasništv u navede nog pravnog lica.

Ročište za javnu prodaju za kazano za 21. jun 2005. godine je odloženo, radi odlučivanja o zahtevu izvršnog dužnika za izuzeće postupajućeg sudije, a rešenjem Opštinskog suda u Požegi VII Su. 38/05-7 od 29. juna 2005. godine je taj zahtev odbijen kao neosnovan.

Nakon devet meseci, prvostepeni sud je zakazao ročište za 23. mart 2006. godine, na kome je dosuđena i predata kupcu mašina za pranje stakla, izložena prodaji neposrednom pogodbom za iznos od 800 evra , a sud je konstatovao da je kupac na licu mesta sudu predao navedeni iznos, koji je zatim predat punomoćniku izvršnog poverioca.

Prvostepeni sud je potom, nakon osam meseci , zakazao usmeno javno nadmetanje za 6. novembar 2006. godine , na kome je utvrđena vrednost preostalih pokretnih stvari koje su prodate za iznos od 9.300,00 dinara.

Sledeće usmeno javno nadmetanje zakazano je za 21. novembar 2006. godine, ali je odloženo, zato što se izvršni dužnik protivio predlogu izvršnog poverioca da se pokretne stvari prodaju izvršnom poveriocu za iznos od 1/3 utvrđene vrednosti , jer bi time nastala šteta za izvršnog dužnika, a izvršni poverilac bi samo delimično naplatio svoje potraživanje. Na ročištu održanom 7. decembra 2006. godine prodate su pokretne stvari , i to: putničko vozilo marke „A udi“ po ceni od 204.000,00 dinara i radni sto po ceni od 3.000,00 dinara.

Rešenjem Opštinskog suda u Požegi I. 370/04 od 8. decembra 2006. konstatovano je da se delimično namiruje potraživanje izvršnog poverioca protiv izvršnog dužnika u iznosu od 203.000,00 dinara.

Sledeće usmeno javno nadmetanje zakazano je za 21. decembar 2006. godine, na kome je prodat o teretno vozilo marke „ Skania“ po ceni od 109.000,00 dinara.

Rešenjem Opštinskog suda u Požegi I. 370/04 od 26. decembra 2006. konstatovano je da se delimično namiruje potraživanje izvršnog poverioca protiv izvršnog dužnika u iznosu od 109.000,00 dinara.

Podneskom od 10. januara 2007. godine izvršni poverilac je predložio da se nastavi postupak sprovođenja izvršenja prodajom nepokretnosti koja predstavlja imovinu izvršnog dužnika - magacina površine 124,40m2 , sa pravom korišćenja zemljišta u površini od 560m2, na katastarskoj parceli broj 538/05 , K O Požega . Izvršni poverilac je uz navedeni predlog za promenu sredstva izvršenja dostavio izvod iz lista nepokretnosti broj 1410, KO Požega i rešenje Trgovinskog suda u Užicu St. 371/06 od 20. januara 2003. godine, kojim je odobrena stečajnom upravniku prodaja navedenog magacina, sa pravom korišćenja zemljišta preduzeću „Čojbašić i ostali“ OD iz Ivanjice, za kupoprodajnu cenu od 1.870.000,00 dinara, uz obavezu kupca da kupoprodajnu cenu uplati pod uslovom iz oglasa za licitaciju održanu 16. januara 2003. godine. Izvršni poverilac je dostavio i potvrdu izdatu od strane „Ineks Budućnost“ AD iz Požege, na osnovu koje je preduzeće izvršnog dužnika „Čojbašić i ostali“ OD iz Ivanjice, na licitaciji održanoj 16. januara 2003. godine, kupilo navedene nepokretnosti, za kupoprodajnu cenu od 1.870.000,00 dinara. U potvrdi je konstatovano da je kupoprodajna cena isplaćena, ali da kupoprodajni ugovor nije sačinjen, zato što je kupac izbegavao zaključenje ugovora.

Na ročištu od 12. marta 2007. godine određeno je izvođenje dokaza veštačenjem preko sudskog veštaka građevinske struke, radi utvrđivanja vrednosti nepokretnosti iz podneska izvršnog poverioca od 10. januara 2007. godine.

Ročišta zakazan a za 24. april i 17. maj 2007. godine su odložen a zbog pribavljanja podataka od Agencije za privredne registre o tome koja je imovina upi sana na preduzeće „Čojbašić i ostali“ OD iz Ivanjice .

Na ročištu od 4. jula 2007. godine izvršni poverilac je predložio da se nastavi postupak izvršenja, s obzirom na to da je iz izveštaja Agencije za privredne registre utvrđeno da se u registarskim spisima za preduzeće „Čojbašić i ostali“ ne može utvrditi struktura kapitala koju su osnivači uneli u preduzeće. Izvršni poverilac je naveo da predmet izvršenja može biti i vanknjižna svojina izvršnog dužnika i ostao je pri predlogu da se dužnikovom dužniku zabrani isplata potraživanja koje ima prema njemu.

Opštinski sud u Požegi je dopisom od 29. novembra 2007. godine tražio od Policijske stanice u Ivanjici da dostavi tačne podatke iz saobraćajne dozvole za teretno motorno vozilo marke „Skania“ koje je vlasništvo preduzeća „Čojbašić i ostali“ OD iz Ivanjic e.

4. Odredbom člana 32. stav 1. Ustava je utvrđeno da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.

Zakonom o izvršnom postupku ("Službeni glasnik RS", broj 125/04 ) je propisano da će se postupci izvršenja i obezbeđenja započeti do dana stupanja na snagu ovog zakona okončaće se po odredbama Zakona o izvršnom postupku (" Službeni list SRJ", br. 28/00, 73/00 i 71/01) (član 304.) .

Zakonom o izvršnom postupku ("Službeni list SRJ", br. 28/00, 73/00 i 71/01), koji je važio u vreme podnošenja predloga za izvršenje , bilo je propisano : da se postupak izvršenja i postupak obezbeđenja pokreće na predlog poverioca (član 2. stav 1.) ; da je u postupku izvršenja i obezbeđenja sud dužan da postupa hitno (član 4. stav 1.); da je o predlogu za izvršenje sud dužan da odluči u roku od tri dana od dana podnošenja predloga (član 10. stav 1. ); da će se rešenjem o obustavi izvršenja ukinuti sve sprovedene izvršne radnje ako se time ne dira u stečena prava trećih lica (član 62. stav 2. ); da se izvršenje na novčanom potraživanju sprovodi zabranom i prenosom, ako ovim zakonom za pojedine slučajeve nije drukčije određeno (član 88. stav 1.); da se rešenjem kojim se određuje zabrana na novčanom potraživanju (rešenje o zabrani) zabranjuje dužnikovom dužniku da to potraživanje izmiri dužniku, a dužniku se zabranjuje da to potraživanje naplati ili da inače raspolaže njim i zalogom koja je data za njegovo obezbeđenje (član 90. stav 1.); da poverilac može radi namirenja svog potraživanja, u roku koji ne može biti duži od 30 dana od dana kad mu je nepokretnost predata, predložiti sudu prodaju te nepokretnosti, a ako poverilac ne predloži blagovremeno prodaju, sud će obustaviti izvršenje (član 130.); da se p rodaja nepokretnosti, kao i namirenje poverioca, vrši po odredbama ovog zakona o izvršenju na nepokretnosti (član 131.); da sud po pravnosnažnosti rešenja o izvršenju i rešenja o utvrđivanju vrednosti nepokretnosti, donosi zaključak o prodaji nepokretnosti kojim se određuju način i uslovi prodaje, kao i vreme i mesto prodaje ako se prodaja vrši putem nadmetanja (član 147. stav 1.); da se prodaja nepokretnosti vrši putem usmenog javnog nadmetanja (član 149. stav 1.) ; da sud pristupa namirenju po pravnosnažnosti rešenja o predaji nepokretnosti kupcu (član 161. ); da se iz prodajne cene namiruju poverioci po čijem je predlogu određeno izvršenje, založni poverioci, i ako nisu prijavili svoja potraživanja, lica koja imaju pravo na naknadu za lične službenosti i stvarne terete, Savezna Republika Jugoslavija, republike članice, jedinice lokalne samouprave i drugi oblici teritorijalnog organizovanja za potraživanja dažbina, kao i lica koja imaju potraživanja navedena u članu 163. stav 1. tačka 3. ovog zakona (član 163.) ; da će se na području za koje nije izrađen katastar nepokretnosti niti su ustanovljene zemljišne knjige shodno primenjivati pravna pravila koja na tom području važe o ispravama koje se uz predlog za izvršenje podnose za dokaz prava svojine na nepokretnosti koja je predmet izvršenja, kao i pravna pravila o tome u koje će se javne knjige ili na drugi način izvršiti upis rešenja o izvršenju na nepokretnosti (član 176. stav 1.).

5. Period ocene razumne dužine trajanja ovog sudskog postupka koji spada u nadležnost Ustavnog suda, ratione temporis, počeo je 8. novembra 2006. godine, kada je proglašen i stupio na snagu Ustav Republike Srbije, koji ustanovljava ustavnu žalbu kao pravno sredstvo za zaštitu povređenih ili ugroženih ljudskih prava i sloboda i svakome jemči pravo na javno raspravljanje i odlučivanje o njegovim pravima i obavezama u razumnom roku. Međutim, Ustavni sud smatra da se radi utvrđivanja opravdanosti dužine trajanja postupka mora uzeti u obzir i stanje predmeta na dan 8. novembra 2006. godine. Ustavni sud nalazi da je za ocenu postojanja povrede navedenog ustavnog prava podnosioca bitan period od 24. februara 2004. godine, kada je podneo prvi predlog za izvršenje Opštinskom sudu u Požegi, pa nadalje.

Analizirajući dužinu trajanja osporenog izvršnog postupka, Ustavni sud je utvrdio da navedeni postupak do odlučivanja o ustavnoj žalbi traje devet godina, da još uvek nije okončan i da je potraživanje podnosioca namireno u manjem delu .

Navedeno trajanje izvršnog postupka samo po sebi ukazuje da postupak nije okončan u okviru razumnog roka. Međutim, razumna dužina trajanja sudskog postupka je relativna kategorija, koja zavisi od niza činilaca koji se moraju uzeti u obzir u svakom pojedinom slučaju prema njegovim specifičnim okolnostima. Složenost činjeničnih i pravnih pitanja u konkretnom predmetu, ponašanje podnosioca ustavne žalbe kao stranke u postupku, postupanje nadležnih sudova koji vode postupak, kao i priroda postavljenog zahteva, odnosno značaj prava o kome se odlučuje za podnosioca ustavne žalbe su kriterijumi koji utiču na ocenu dužine trajanja postupka i određuju da li je postupak okončan u okviru razumnog roka ili ne.

Izvršni postupak povodom koga je podneta ustavna žalba, po oceni Ustavnog suda, bio je relativno složen, iz sledećih razloga: potraživanje podnosioca prema izvršnom dužniku nije se moglo namiriti prodajom pokretnih stvari dužnika, što je iziskivalo promenu sredstva izvršenja; više ročišta zakazanih za javnu prodaju pokretnih stvari je odloženo jer nije bilo zainteresovanih kupaca; odlaganje ročišta je zahtevalo ponovno veštačenje vrednosti popisanih stvari; u postupku su učestvovala i treća lica koja su podnela prigovore ističući da su vlasnici vozila koja su bila predmet izvršenja; Agencija za privredne registre nije raspolagala pouzdanim podacima o imovini preduzeća „Čojbašić i ostali“ OD iz Ivanjice, čiji je vlasnik izvršni dužnik. Sve ove okolnosti otežavale su i usporavale sprovođenje izvršenja.

Opštinski sud u Požegi je u toku prvih 18 meseci trajanja izvršnog postupka ažurno i efikasno preduzimao radnje u postupku, pa se izostanak realizacije izvršenja u tom periodu ne može pripisati u krivicu sudu. Međutim, od sredine 2005. godine, izvršni sud nije preduzimao sve mere i radnje na koje je po zakonu bio obavezan kako bi se izvršenje sprovelo i podnosilac namirio svoje potraživanje u razumnom roku.

Naime, prvostepeni sud je , nakon ročišta od 21. juna 2005. godine koje je o dloženo, tek posle devet meseci, 23. marta 2006. godine, zakazao ročište za usmeno javno nadmetanje, na kome je prodata jedna pokretna stvar izvršnog dužnika (mašina za pranje stakla). Po proteku osam meseci, sud je zakazao novo ročište za usmeno javno nadmetanje za 6. novembar 2006. godine, radi prodaje preostalih pokretnih stvari izvršnog dužnika, po osnovu koje je izvršni poverilac samo delimično naplatio svoje potraživanje . Nakon ročišta održanog 4. jula 2007. godine, na kome je izvršni poverilac, ovde podnosilac ustavne žalbe, ostao pri predlogu da se dužnikovom dužniku zabrani isplata potraživanja koje ima prema ovom, kao i da se izvršenje sprovede na vanknjižnoj imovini izvršnog dužnika , prvostepeni sud više nije preduzimao radnje radi sprovođenja izvršenja. Po predlogu izvršnog poverioca za promenu sredstva izvršenja, prvostepeni sud nije preduzimao radnje, odnosno nije nalagao izvršnom dužniku, trećem licu, kao ni nadležnim organima da dostave isprave kojima se dokazuje svojina izvršnog dužnika na nepokretnostima.

Bitna karakteristika izvršnog postupka je njegov prinudni karakter, koji određuje osnovna načela tog postupka. Jedno od tih načela je načelo oficijelnosti koje od suda zahteva aktivno po stupanje sve do okončanja izvršnog postupka, te je sud dužan da hitno preduzima sve radnje koje treba da dovedu do sprovođenja izvršenja i okončanja izvršnog postupka, što u konkretnoj situaciji nije bio slučaj. Izvršni postupak se smatra okončanim sprovođenjem izvršenja ili donošenjem rešenja o obustavi postupka u zakonom izričito propisanim situacijama, do čega u konkretnom slučaju nije došlo. Osnovni razlog nerazumno dugog trajanja predmetnog izvrš nog postupka u poslednjih pet godina je neefikasno delovanje Opštinskog suda u Požegi, nepostupanje u rokovima propisanim zakonom i nekorišćenje svih procesnih ovlašćenja koja su sudu stajala na raspolaganju.

Ustavni sud je ocenio da je postavljeni zahtev u izvršnom postupku za podnosioca ustavne žalbe bio od značaja, s obzirom na to da je postupak pokrenut radi naplate potraživanja u većim novčanim iznosima. Ustavni sud je imao u vidu da je podnosilac na ročištu održanom 4. jula 2007. godine predložio da se izvršenje sprovede prodajom nepokretnosti u vanknjižnoj svojin i izvršnog dužnika , a ostao je i pri predlogu da se dužnikovom dužniku zabrani isplata potraživanja koje ima prema njemu, pri tome ne navodeći prema kom dužnikovom dužniku treba sprovesti izvršenje. Osim toga, podnosilac ustavne žalbe od 4. jula 2007. godine, nije pismenim podnescima zahtevao zakazivanje ročišta, niti se obraćao predsedniku prvostepenog suda i Nadzornom odboru Vrhovnog suda Srbije pismenim pritužbama na rad postupajućeg sudije, odnosno nijednom radnjom nije inicirao dalje sprovođenje izvršnog postupka.

S obzirom na sve navedeno, Ustavni sud je, u skladu sa odredbama člana 89. st. 1. i 2. Zakona o Ustavnom sudu, usvojio ustavnu žalbu zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku, zajemečnog članom 32. stav 1. Ustava , u izvršnom postupku koji se vodio pred Opšti nskim sudom u Požegi I. 370/04, a sada se vodi pred Osnovnim sudom u Požegi u predmetu I. 291/10 , kao u tački 1. izreke , i odredio način otklanjanja štetnih posledica konstatovane povrede Ustavom zajemčenog prava tako što je u tački 3. izreke naložio Osnovnom sudu u Požegi da preduzme sve neophodne mere kako bi se osporeni izvršni postupak okončao u što kraćem roku.

6. Na osnovu odredbe člana 89. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je u tački 2. izreke odlučio da se pravično zadovoljenje podnosioca ustavne žalbe zbog konstatovane povrede prava ostvari utvrđenjem prava na naknadu nematerijalne štete u iznosu od 800 evra , u dinarskoj protivvrednosti obračunatoj po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan isplate. Naknada se isplaćuje na teret budžetskih sredstava - razdeo Ministarstva pravde i državne uprave .

Prilikom odlučivanja o visini nematerijalne štete koju je podnosilac ustavne žalbe pretrpeo zbog utvrđene povrede prava na suđenje u razumnom roku, Ustavni sud je cenio sve okolnosti od značaja, a posebno dužinu trajanja predmetnog izvršnog postupka. Ustavni sud smatra da navedeni novčani iznos predstavlja pravičnu i adekvatnu naknadu za povredu prava koju je podnosi lac ustavne žalbe pretrpeo isključivo zbog neažurnog postupanja suda. Odlučujući o visini naknade nematerijalne štete, Ustavni sud je imao u vidu postojeću praksu ovog suda, praksu Evropskog suda za ljudska prava u sličnim slučajevima, ekonomsko-socijalne prilike u Republici Srbiji, kao i samu suštinu naknade nematerijalne štete kojom se oštećenoj pruža odgovarajuće zadovoljenje.

S obzirom na navode ustavne žalbe i sadržinu utvrđenih načela iz člana 16. stav 2. i člana 18. Ustava, Ustavni sud konstatuje da nema osnova za tvrdnje podnosioca ustavne žalbe da su mu u izvršnom postupku povređena navedena ustavna načela, jer se sadržina označenih ustavnih načela ni na koji način ne može dovesti u pravnu i logičku vezu sa predmetom odlučivanja u izvršnom postupku.

7. Polazeći od iznetog, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) i člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

dr Dragiša B. Slijepčević

Odluka Ustavnog suda o povredi prava na suđenje u razumnom roku

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti